Trồng cà phê ứng dụng công nghệ số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam, câu hỏi bất ngờ này đến từ người dân

Ở trên rẫy trồng cà phê, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam, người nông dân không hỏi nhiều về “chuyển đổi số”, công nghệ số, “chuyển đổi xanh”, điều bà con quan tâm là: Làm như cán bộ nói, làm như cán bộ hướng dẫn thì có bán được cà phê không, bán cà phê có lời hơn không, có thêm thu nhập không, có giữ được đất cho con cháu không?

Đó là chia sẻ của ông Thái Như Hiệp, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam tại Diễn đàn Doanh nghiệp đồng hành cùng nhà nông và phát triển bền vững năm 2025, do Tổng hội Nông nghiệp và PTNT Việt Nam tổ chức sáng 6/2. Diễn đàn có chủ đề “Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và một số giải pháp giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị cho nông sản, thủy sản Việt Nam.

Hiện doanh nghiệp cà phê của ông Hiệp đang liên kết với hơn 11.000 hộ nông dân trồng cà phê xuất khẩu, vận hành hệ sinh thái khép kín từ nông trại đến ly cà phê. Ông Hiệp cho biết: “Ở trên rẫy cà phê, nhất là với đồng bào dân tộc thiểu số, người nông dân không hỏi nhiều về “chuyển đổi số”, “chuyển đổi xanh”, điều họ quan tâm là: Làm vậy có bán được cà phê không, có thêm thu nhập không? Có giữ được đất cho con cháu không?”.

Theo ông Hiệp, nếu câu trả lời chưa rõ thì rất khó để bà con thay đổi tập quán đã gắn bó hàng chục năm.

“Chúng tôi nhận thấy một thực tế là bà con không chống lại cái mới, nhưng họ sợ rủi ro. Họ sợ đầu tư rồi không bán được, sợ làm đúng tiêu chuẩn mà giá không cao hơn, sợ thủ tục phức tạp, sợ bị loại khỏi thị trường vì không hiểu quy định. Đặc biệt với đồng bào dân tộc thiểu số, rào cản lớn nhất không phải là ý thức mà là khả năng tiếp cận”, ông Hiệp chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, ông Hiệp cho biết doanh nghiệp không mang tiêu chuẩn quốc tế áp thẳng xuống người dân, mà chuyển hóa thành những việc cụ thể, như tưới ít nước hơn nhưng cây vẫn khỏe; bón phân đúng lúc để làm chi phí; ghi chép đơn giản để truy xuất nguồn gốc; trồng thêm cây che bóng để giữ đất, giữ nước…

Chuyển đổi số với người nông dân không thể bắt đầu bằng phần mềm, mà phải bắt đầu bằng niềm tin và sự đơn giản. Nhiều bà con không quen dùng điện thoại thông minh, không quen tài khoản ngân hàng, càng không quen báo cáo dữ liệu.

“Nếu yêu cầu quá nhanh, quá phức tạp, thì người bị bỏ lại phía sau chính là người yếu thế nhất. Tương tự, với chuyển đổi xanh, giảm phát thải, bảo vệ rừng, nông nghiệp tái sinh là hướng đi đúng nhưng với nông dân, điều bà con quan tâm là ai sẽ cùng họ làm, ai chia sẻ chi phí và ai đảm bảo đầu ra? Nếu chỉ yêu cầu mà không đồng hành, thì chính sách sẽ tạo áp lực thay vì tạo động lực”, ông Thái Như Hiệp nói.

Từ thực tế liên kết với hơn 11.000 hộ nông dân trồng cà phê, ông Hiệp đúc rút được kinh nghiệm quý: Khi bà con thấy làm đúng bán cà phê giá tốt hơn, thu nhập ổn định hơn thì họ tự giác thực hiện nghiêm túc. Không cần ép, không cần kiểm tra nhiều, họ làm vì lợi ích của chính gia đình.

Theo đó, ông Thái Như Hiệp kiến nghị khi xây dựng chính quyền số, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp, Chính phủ và các Bộ, ngành cần đặt người nông dân vào trung tâm. Từ đó thiết kế chính sách theo hướng đơn giản hóa thủ tục, phù hợp với sản xuất nhỏ lẻ; có lộ trình đủ dài để người dân kịp thích nghi. Đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đứng ra tổ chức chuỗi liên kết, làm thay phần khó cho nông dân.

“Khi doanh nghiệp làm tốt vai trò “bà đỡ”, Nhà nước hỗ trợ đúng điểm nghẽn thì nông dân Tây Nguyên không những theo kịp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, mà còn là lực lượng nòng cốt của phát triển bền vững. Vĩnh Hiệp cam kết tiếp tục đi cùng bà con không chỉ trong những năm thuận lợi, mà cả khi thị trường khó khăn. Bởi giữ được nông dân là giữ được ngành cà phê, giữ được Tây Nguyên là giữ được tương lai bền vững của nông nghiệp Việt Nam”, ông Thái Như Hiệp khẳng định.

Nguồn: danviet.vn (Bá Việt st)