Nông trại xanh hái giá trị kép

Tiến bộ kỹ thuật mở đường nâng giá trị

Giữa cánh đồng lúa đang thì con gái ở thôn Hạ Vũ, xã Hoằng Hóa (Thanh Hóa), trang trại của HTX Dịch vụ Nông nghiệp công nghệ cao Hoằng Đạt hiện lên nét chấm phá khác lạ. Trên diện tích hơn 3ha, đa dạng cây trồng được canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP,hướng hữu cơđua nhau khoe sắc, tạo nên không gian hiện đại, trong trẻo, thoáng đãng, khác xa cách sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Người đặt viên gạch đầu tiên cho sự khác biệt ấy là anh Lê Ngọc Nam, Giám đốc HTX. Với niềm say mê nông nghiệp từ bé, anh Nam sớm nhận ra nếu không thay đổi tư duy và cách làm, sản xuất nông nghiệp khó có thể đem lại giá trị bền vững. Từ ý nghĩ đó, năm 2019, anh cùng cộng sự thành lập HTX Dịch vụ Nông nghiệp công nghệ cao Hoằng Đạt. Đồng thời phát triển sản xuất rau, quả trong hệ thống nhà màng, nhà lưới.

Theo anh Nam, việc canh tác trong nhà màng, nhà lưới giúp người trồng thuận lợi áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nhưtưới nhỏ giọtcung cấp nước và dinh dưỡng trực tiếp đến từng gốc cây, giúp tiết kiệm chi phí, giảm thất thoát phân bón, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Mái che, màng phủ hạn chế tác động tiêu cực từ các yếu tố ngoại cảnh.

Việc kiểm soát sâu bệnh cũng chuyển dần sang hướng phòng ngừa chủ động bằng các giải pháp sinh học, bẫy bả, hạn chế sử dụng thuốc BVTV hóa học… Các giải pháp kỹ thuật hiện đại này khi được vận hành đồng bộ giúp việc quản lý trang trại trở nên chặt chẽ, khoa học. Nhờ đó, cây trồng có không gian sinh trưởng và phát triển tốt hơn.

“Trên cùng một diện tích, trồng lúa chỉ canh tác được 2 vụ/năm, nhưng chuyển sang trồng rau quả, lại có sự hỗ trợ của các giải pháp kỹ thuật, người trồng có thể luân canh liên tục các loại cây trồng. Nhờ đó, hệ số quay vòng đất tăng lên, sản phẩm tạo ra đón lõng được thời điểm thuận lợi của thị trường, giá trị sản xuất được nâng lên rõ rệt. Quan trọng hơn, mỗi vụ, mỗi loại cây là một phép thử, qua đó giúp người trồng tích lũy kinh nghiệm để tiến gần hơn tới mục tiêu sản xuất nông sản an toàn, bền vững”, anh Nam phân tích.

Anh Nam cũng cho rằng, quá trình chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang sản xuất công nghệ cao, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật đòi hỏi sự quyết tâm và thay đổi tư duy mạnh mẽ của nông dân. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, nhiều loại dịch bệnh mới phát sinh, yêu cầu về các tiêu chuẩn chất lượng của thị trường ngày càng cao…, nếu sản xuất nông nghiệp chỉ dựa vào kinh nghiệm và thói quen cố hữu sẽ rất khó trụ vững.

Thời gian đầu, chi phí đầu tư nhà màng, hệ thống tưới khá lớn khiến nhiều hộ còn e ngại. Tuy nhiên, khi hiệu quả về năng suất, chất lượng và giá bán sản phẩm được chứng minh, chắc chắn các hộ sẽ dần tin tưởng và mạnh dạn thay đổi. Minh chứng rõ nét là hiện nay các dòng sản phẩm an toàn của HTX không phải tìm người mua mà được tiêu thụ qua hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, bếp ăn tập thể và khách hàng quen. Giá bán các loại nông sản thường cao hơn thị trường khoảng 20% nhưng luôn trong tình trạng “cháy hàng”. Cũng nhờ đó, HTX luôn đạt doanh thu hơn 1 tỷ đồng/năm.

“Cùng 1kg cà chua, ngoài chợ bán giá 10.000 – 12.000 đồng nhưng sản phẩm của HTX bán với giá 25.000 – 30.000 đồng. Sở dĩ có sự chênh lệch như vậy vì chi phí cho canh tác an toàn cao hơn thông thường, nhưng sản lượng tạo ra lại thấp hơn. Khi người tiêu dùng chưa hoàn toàn phân biệt rõ giá trị của nông sản được canh tác theo các tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ so với sản phẩm đại trà thì bài toán thị trường vẫn là thách thức lớn. Tuy nhiên, nếu kiên trì giúp người tiêu dùng hiểu rõ giá trị của sản phẩm an toàn, chắc chắn họ sẽ thay đổi thói quen, thị trường sẽ mở rộng”, anh Nam khẳng định.

Chủ động chuyển mình

Khi hoạt đi vào ổn định, HTX bắt tay vào xây dựng mô hình kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch trải nghiệm. Anh Nam chia sẻ, sự kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp an toàn và du lịch trải nghiệm tạo ra giá trị kép. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là vừa phải đảm bảo hiệu quả sản xuất, vừa tạo được không gian an toàn, thân thiện cho du khách trải nghiệm.

Để giải quyết bài toán này, HTX đã tích cực chuyển sang áp dụng quy trình canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng hữu cơ, từng bước giảm phụ thuộc vào phân bón, thuốc BVTV hóa học và thay bằng phân chuồng ủ hoai mục, chế phẩm sinh học, các loại dịch chiết từ trái cây như chuối, cá… để tạo nguồn dinh dưỡng tự nhiên cho cây trồng. Những quả hỏng sau thu hoạch không bị bỏ đi mà được ủ thành dinh dưỡng quay lại nuôi đất, nuôi cây, tạo thành vòng tuần hoàn, giảm thiểu chất thải và chi phí đầu vào.

Trong phòng trừ sâu bệnh, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hóa chất, HTX sử dụng các chế phẩm tự nhiên từ ớt, tỏi, rượu… để xua đuổi côn trùng. Chỉ khi thật cần thiết, ở giai đoạn cây con mới sử dụng thuốc BVTV theo đúng quy định, đảm bảo thời gian cách ly an toàn. Đến giai đoạn thu hoạch chỉ sử dụng cácbiện pháp sinh học.

“Du khách trải nghiệm đa phần là học sinh ở mọi lứa tuổi. Các em đến tham quan, trực tiếp học cách chăm sóc, thu hoạch nông sản an toàn, từ đó hình thành ý thức bảo vệ môi trường và sức khỏe. Việc sản xuất chuẩn chỉ, thực tâm không chỉ là nghệ thuật giữ chân khách hàng mà còn là trách nhiệm đối với thế hệ mai sau”, anh Nam bộc bạch.

Không dừng lại ở việc áp dụng các biện pháp thân thiện trong sản xuất, HTX còn từng bước mở rộng quy mô, đưa thêm nhiều giống cây trồng mới về trồng thử nghiệm để hình thành hệ sinh thái đa dạng, độc đáo, vừa nâng cao giá trị vừa đáp ứng thị hiếu ngày càng cao của du khách trải nghiệm.

Một trong những cây trồng được HTX dành nhiều tâm sức là dâu tây. Năm 2021, sau chuyến đi học hỏi mô hình ở Sơn La, HTX mạnh dạn đưa giống về trồng thử. Đó là quyết định táo bạo bởi ai cũng biết dâu tây là cây ưa lạnh, không dễ thích nghi với điều kiện thời tiết ở Thanh Hóa. Tuy nhiên, bằng việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật canh tác và ứng dụng các giải pháp tiên tiến, vườn dâu tây hơn 1ha của HTX nhanh chóng đơm hoa, kết kết trái trên chính mãnh đất vốn chỉ quen với cây lúa trước đây.

“Đưa giống mới vào sản xuất không hề dễ dàng. Tuy nhiên, khi khoa học kỹ thuật được ứng dụng đúng cách, nông dân dám nghĩ, dám làm thì trên chính mảnh đất quê hương vẫn có thể tạo ra những giá trị mới. Và biết đâu, từ chính những khu vườn nhỏ bé, sự chuyển mình đầy tâm huyết ấy lại là khởi đầu của một nền nông nghiệp bền vững trong tương lai”, anh Nam tự tin.