Nông thôn mới Vĩnh Long: Nước rút và yêu cầu gỡ ‘nút thắt kép’

Tuy nhiên, khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế vẫn còn đáng kể. Theo báo cáo ngành chức năng, mức độ hoàn thành tiêu chí giữa các địa phương chênh lệch lớn: Ba Tri và Bảo Thạnh đạt 5/10 tiêu chí, An Bình đạt 4/10; Long Hồ, Tân Thủy đạt 2/10; Trà Côn đạt 1/10, trong khi An Hiệp chưa đạt tiêu chí nào.

Điểm nghẽn không còn nằm ở một tiêu chí đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, trong đó nổi lên rõ nhất là hạ tầng và nguồn lực đầu tư. Nhiều địa phương chưa hoàn chỉnh quy hoạch theo yêu cầu giai đoạn mới; hệ thống giao thông, trường học, thiết chế văn hóa chưa đồng bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện.

Ở góc độ nguồn lực, tổng nhu cầuvốn đầu tư côngcho 7 xã giai đoạn 2026-2030 lên tới hơn 1.324 tỷ đồng, riêng năm 2026 cần hơn 806 tỷ đồng. Trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế, áp lực này trở nên đặc biệt lớn khi Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026-2030 tiếp tục nâng chuẩn, bổ sung nhiều nội dung mới như chuyển đổi số, thương mại điện tử, thôn (ấp) thông minh.

Thực tế cho thấy, áp lực vốn và yêu cầu tiêu chí mới đang tạo thành “nút thắt kép”, quyết định trực tiếp tiến độ xây dựng NTM tại địa phương.

Ghi nhận tại xã Bảo Thạnh cho thấy một cách tiếp cận khác: Không chỉ chạy theo số lượngtiêu chí, mà hướng đến nâng chất nông thôn. Địa phương đã đạt 5/10 tiêu chí, trong đó nổi bật ở phát triển kinh tế, giảm nghèo, môi trường và hệ thống chính trị.

Các mô hình như nuôi tôm công nghệ cao 300ha, liên kết hợp tác xã, phát triển sản phẩm OCOP đang phát huy hiệu quả, góp phần nâng thu nhập người dân lên khoảng 70 triệu đồng/người/năm, hướng tới 80 triệu đồng trong năm 2026.

Không dừng lại ở đó, địa phương đã bước đầu tiếp cận các tiêu chí “mềm” như chuyển đổi số, thương mại điện tử.

Ông Võ Văn Tòng, Chủ tịch UBND xã Bảo Thạnh cho biết: “Xây dựng NTM không chỉ là hoàn thành tiêu chí mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng đời sống người dân”.

Dù vậy, khó khăn vẫn hiện hữu khi hạ tầng chưa đồng bộ, cơ sở giáo dục còn thiếu, tỷ lệ lao động qua đào tạo mới đạt khoảng 32,5%. “Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm”, ông Tòng cho biết thêm.

Tại xã Ba Tri, bức tranh xây dựng NTM cũng cho thấy sự chuyển động tích cực. Thu nhập bình quân đạt 85,2 triệu đồng/người/năm, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng thương mại, dịch vụ. Địa phương hiện đạt 5/10 tiêu chí và đang tập trung hoàn thiện các tiêu chí còn lại.

Theo ông Phạm Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Ba Tri, trọng tâm thời gian tới là phát triển hạ tầng, nhất là giao thông, gắn với nâng cao thu nhập và chất lượng sống người dân.

Trước yêu cầu tiến độ, ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long đề nghị các địa phương khẩn trương kiện toàn bộ máy chỉ đạo, tăng cường kiểm tra, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm hoàn thành mục tiêu năm 2026.

Có thể thấy, xây dựng NTM tại Vĩnh Long đang ở giai đoạn “nước rút”, nhưng thách thức không chỉ là về đích đúng hạn. Quan trọng hơn, đó là cách về đích. Khi tiêu chí không còn là những con số hoàn thành, mà trở thành động lực tái cấu trúc không gian phát triển nông thôn, lúc đó NTM mới thực sự bền vững.