Nông nghiệp đa giá trị: Hướng đi tất yếu của nông nghiệp trong kỷ nguyên mới

Từ tư duy sản xuất truyền thống, nông nghiệp đang hướng tới mô hình đa giá trị, tích hợp kinh tế, sinh thái, văn hóa và dịch vụ. Đây không chỉ là xu thế tất yếu trên phạm vi cả nước mà còn đang được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương.

Chuyển từ sản xuất sang kinh tế đa giá trị

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, ngành nông nghiệp đã có những bước chuyển quan trọng theo hướng cơ cấu lại thực chất, hiệu quả hơn, gắn với lợi thế vùng miền và nhu cầu thị trường, đồng thời chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, tư duy phát triển đã chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ đơn ngành sang đa ngành, tích hợp đa giá trị; từ chuỗi cung ứng sang phát triển chuỗi ngành hàng.

Trong mô hình này, nông nghiệp không chỉ tạo ra nông sản mà còn khai thác đồng thời nhiều giá trị gia tăng như bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan sinh thái, phát huy văn hóa làng quê, phát triển du lịch trải nghiệm và giáo dục cộng đồng. Nhờ đó, giá trị thu được trên cùng một diện tích đất canh tác được nâng cao, mở ra nhiều cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Đáng chú ý, xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đang được thúc đẩy mạnh mẽ. PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường cho biết, kinh tế tuần hoàn có thể giúp giảm tới 40% lượng khí thải vào năm 2050 và cắt giảm hơn 2 tỷ tấn chất thải rắn mỗi năm.

Tại Việt Nam, nhiều mô hình đã và đang được triển khai hiệu quả như sản xuất khí sinh học từ chất thải chăn nuôi, mô hình kết hợp trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, nông lâm kết hợp hay tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp để tái sử dụng.

Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương trên cả nước, nông nghiệp đa giá trị đang dần trở thành xu hướng chủ đạo. Các vùng sản xuất nông nghiệp không chỉ hướng đến năng suất mà còn chú trọng chất lượng, trải nghiệm và giá trị gia tăng, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường.

Trong bức tranh chung của cả nước, Hà Nội là địa phương triển khai hiệu quả mô hình nông nghiệp đa giá trị, phù hợp với đặc thù là đô thị lớn có tốc độ đô thị hóa nhanh. Mô hình này đang mang lại hiệu quả rõ rệt, chẳng hạn như: Hợp tác xã gà vi sinh Thu Thoan (xã Kim Anh). Theo bà Nguyễn Thị Thoan, Giám đốc hợp tác xã, với quy mô khoảng 1,5ha, trang trại hiện chăn nuôi khoảng 5.000 con gà và 500 con lợn theo hướng hữu cơ, áp dụng mô hình chăn nuôi tuần hoàn. Nhờ đó, vật nuôi phát triển khỏe mạnh, hạn chế dịch bệnh, giảm sử dụng kháng sinh, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, nhiều mô hìnhnông nghiệp đa giá trịkhác cũng đang được nhân rộng tại Hà Nội như trang trại sinh thái kết hợp du lịch trải nghiệm, vùng trồng rau hữu cơ gắn với giáo dục nông nghiệp cho học sinh hay các khu nông nghiệp công nghệ cao ứng dụng nhà kính, tưới tự động và quản lý sản xuất bằng công nghệ số. Những mô hình này không chỉ cung cấp nông sản an toàn, chất lượng cao mà còn góp phần xây dựng không gian xanh cho đô thị, tạo điều kiện để người dân thành phố tiếp cận, trải nghiệm nông nghiệp và nâng cao nhận thức về tiêu dùng bền vững.

Nông nghiệp cần phát triển theo hướng đa mục tiêu

Phát triển nông nghiệp đa giá trị đang được xác định là một trong những định hướng quan trọng của ngành nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, nông nghiệp cần phát triển theo hướng đa mục tiêu, đa giá trị, gắn với các lĩnh vực như công nghiệp, dịch vụ, du lịch, dược liệu, kinh tế xanh và kinh tế carbon.

Nông thôn không chỉ là nơi sản xuất mà còn là không gian sống, không gian văn hóa, cần được quy hoạch tổng thể và kết nối hài hòa với đô thị. Các chính sách phát triển cần ưu tiên vùng sâu, vùng xa, gắn tăng trưởng kinh tế với giảm nghèo, bảo vệ môi trường, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tại Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tạ Văn Tường cho biết, thành phố đang đẩy mạnh phát triển các vùng sản xuất hữu cơ đối với sản phẩm chủ lực như gạo, cây ăn quả, hoa… gắn với chuyển đổi số và hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ. Thành phố khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân tham gia liên kết chuỗi nhằm nâng cao giá trị sản phẩm; đa dạng hóa hình thức tổ chức sản xuất, đẩy mạnh chế biến sâu, đầu tư hạ tầng và ứng dụng công nghệ cao cũng là những giải pháp quan trọng để thúc đẩy nông nghiệp đa giá trị phát triển bền vững.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và yêu cầu phát triển bền vững, nông nghiệp đa giá trị không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành nông nghiệp Việt Nam. Việc chuyển đổi từ sản xuất sang kinh tế nông nghiệp, từ đơn giá trị sang tích hợp đa giá trị đang mở ra không gian phát triển mới, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, gia tăng thu nhập và cải thiện chất lượng sống cho người dân nông thôn.

Từ thực tiễn triển khai trên cả nước có thể thấy, khi nông nghiệp được đặt trong mối liên kết đa ngành, đa lĩnh vực, giá trị mang lại không chỉ dừng ở sản phẩm mà còn lan tỏa sang môi trường, văn hóa và xã hội.

Với định hướng đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và người dân, nông nghiệp đa giá trị tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột quan trọng, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Việt Nam xanh, hiện đại và bền vững trong tương lai.

Nguồn: hanoimoi.vn (Mai Oanh st)