Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) trên địa bàn tỉnh Sơn La thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Sản phẩm OCOP nâng tầm nông sản địa phương

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) trên địa bàn tỉnh Sơn La thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới.

Ngay từ khi triển khai, Ban Chỉ đạo các cấp từ tỉnh đến các địa phương đã xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung phát huy tiềm năng, lợi thế về sản vật, vùng nguyên liệu và lao động địa phương. Đặc biệt, chương trình OCOP đã góp phần khơi dậy, phát triển các sản phẩm đặc trưng gắn với văn hóa bản địa, đồng thời mở ra cơ hội kết nối với phát triển du lịch nông thôn, tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Các sản phẩm OCOP của tỉnh ngày càng được hoàn thiện về chất lượng, mẫu mã, bao bì, đáp ứng yêu cầu của thị trường và thị hiếu người tiêu dùng. Nhiều sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương đã được các doanh nghiệp phân phối và thị trường chấp nhận, từng bước khẳng định vị thế, tạo xu hướng ưu tiên trong hệ thống phân phối.

Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức được xác định là nhiệm vụ then chốt trong triển khai chương trình. Các cấp, ngành đã đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng như thông qua hội nghị, lồng ghép trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, tập huấn được chú trọng nhằm nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia chương trình.

Tính đến hết tháng 01/2026, toàn tỉnh đã đánh giá, phân hạng và cấp Giấy chứng nhận cho 258 sản phẩm OCOP, trong đó có 210 sản phẩm còn thời hạn, gồm: 1 sản phẩm đạt 5 sao, 59 sản phẩm đạt 4 sao và 150 sản phẩm đạt 3 sao. Đây là minh chứng rõ nét cho sự phát triển cả về số lượng và chất lượng sản phẩm OCOP của tỉnh Sơn La trong thời gian qua.

Song song với đó, các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm được triển khai mạnh mẽ. Hiện toàn tỉnh có 12 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP được hỗ trợ đầu tư, đáp ứng các tiêu chí theo quy định. Năm 2025, tỉnh đã hỗ trợ 30 gian hàng tiêu chuẩn cho 20 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh.

Đáng chú ý, tỉnh đã vận động 5 doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia giới thiệu các sản phẩm OCOP tiêu biểu tại Triển lãm quốc gia diễn ra từ ngày 28/8 đến 05/9/2025 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Hà Nội), góp phần quảng bá hình ảnh sản phẩm OCOP Sơn La đến đông đảo người tiêu dùng trong và ngoài nước. Đồng thời, các hoạt động hưởng ứng kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Sơn La cũng được lồng ghép hiệu quả với việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, qua đó quảng bá thành tựu phát triển của ngành nông nghiệp địa phương.

Trong thời gian tới, tỉnh Sơn La tiếp tục xác định công tác tuyên truyền, đào tạo, nâng cao nhận thức là nhiệm vụ trọng tâm. Các hoạt động truyền thông sẽ được duy trì thường xuyên, liên tục, đa dạng hóa hình thức, nội dung; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và các nền tảng số để lan tỏa thông tin về chương trình OCOP. Đồng thời, tổ chức thêm các lớp đào tạo, tập huấn và các chuyến học tập kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia.

Cùng với đó, bộ máy tổ chức thực hiện chương trình OCOP tiếp tục được kiện toàn theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp từ tỉnh đến cơ sở. Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm và các tổ tư vấn được củng cố, hoàn thiện quy chế hoạt động, bảo đảm hiệu quả, minh bạch trong công tác đánh giá, xếp hạng sản phẩm.

Hoạt động xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, tạo điều kiện cho các sản phẩm OCOP tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, tỉnh chú trọng hỗ trợ các chủ thể đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử uy tín như Lazada, Shopee, Tiki, Sendo, Voso, Postmart…; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan trong quản lý, kiểm soát chất lượng sản phẩm trên môi trường số.

Ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển sản phẩm chế biến

Từ một loại trái cây quen thuộc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, dứa (khóm) Tắc Cậu đang từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường nhờ sự nhạy bén của người dân và hiệu quả từ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển sản phẩm chế biến và mở rộng kênh tiêu thụ không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần cải thiện thu nhập, hướng tới phát triển bền vững cho người dân địa phương.

Khóm Tắc Cậu ở xã Bình An là nguyên liệu sẵn có ở địa phương góp phần tạo nên bánh khóm từ nhiều thập kỷ qua. (Ảnh: Văn Sĩ )

Là một trong những người thành công với món bánh dứa, chị Lư Mỹ Đào (chủ cơ sở bánh khóm Việt Đào), ấp Bình Lợi, xã Châu Thành, An Giang cho biết, đây là món bánh thường được dùng trong các dịp Tết Nguyên Đán hoặc đám tiệc ở địa phương từ nhiều thập kỷ trước, chủ yếu là người dân tự làm tại nhà. Từ sau những năm 2010 nhiều món bánh, mứt thay thế trong các dịp Tết nên bánh dứa dần ít có mặt trên thị trường.

Riêng gia đình chị Đào hơn 2 thập kỷ qua vẫn duy trì làm bánh dứa để dùng trong gia đình, làm quà tặng cho người thân các dịp Tết, đám tiệc và bán cho người dân địa phương, nhưng số lượng chỉ vài chục ký/tháng. Những năm gần đây bánh được nhiều người thích dùng, đặt hàng nhiều hơn nên chị Đào mạnh dạn đầu tư lò nướng bánh, máy xay trộn bột, thuê thêm nhân công phụ làm để tăng số lượng bánh bán ra thị trường.

“Bên cạnh muốn giữ món bánh dứa truyền thống, tôi còn muốn góp phần nâng cao giá trị trái dứa Tắc Cậu, tiêu thụ dứa của bà con nông dân với giá thu mua ổn định, cao hơn so với thương lái ngoài thị trường 1.000 đồng/trái, giúp nhà vườn tăng thu nhập. Tính từ năm 2023 đến nay, trung bình mỗi năm gia đình bán ra thị trường trong và ngoài tỉnh khoảng 9,5 tấn bánh, giúp nông dân tiêu thụ khoảng 24.000 trái dứa/năm. Cơ sở đang được chính quyền địa phương định hướng hỗ trợ mở rộng quy mô sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP để cung ứng cho các cửa hàng, siêu thị”, chị Đào cho biết.

Bà Nguyễn Thị Cẩm Tú, ấp Bình Lợi, xã Châu Thành cho biết, đã gắn bó với cơ sở bánh khóm Việt Đào hơn 3 năm qua với nguồn thu nhập mỗi ngày hơn 200.000 đồng. Nguồn thu nhập giúp gia đình bà trang trải các chi phí sinh hoạt, ổn định cuộc sống.

“Tôi hơn 50 tuổi rồi nên cũng khó xin vào làm việc ở công ty, nên được làm ở cơ sở bánh dứa này gần nhà rất phù hợp, thuận lợi. Chồng tôi canh tác hơn 2ha lúa, còn tôi đi làm bánh dứa có thêm thu nhập nên lo cho các con học hành đàng hoàng, cuộc sống ngày càng khấm khá hơn”, bà Tú chia sẻ.

So với nhiều nhà vườn trồng khóm ở An Giang, ông Nguyễn Văn Minh, xã Long Thạnh áp dụng mô hình muộn hơn hàng chục năm. Tuy nhiên, với tâm huyết muốn phát triển thương hiệu dứa Tắc Cậu, nâng cao giá trị trái dứa cho người nông dân địa phương, từ năm 2019 ông Minh đã vận động thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp nông dân khóm Vĩnh Phú với hơn 50 thành viên, sản xuất trên diện tích gần 70ha, sản lượng dứa thu hoạch mỗi năm khoảng 1,3 triệu trái/năm.

Sau 3 năm thành lập với sự hỗ trợ, hướng dẫn của ngành chuyên môn, đến giữa năm 2022 khóm của Hợp tác xã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, được một số thương lái liên kết thu mua để cung ứng cho các công ty sản xuất, chế biến và cửa hàng bách hóa, siêu thị nên đầu ra và giá bán luôn ổn định, giá bán thường cao hơn so với giá thị trường 1.000 đồng/trái.

“Từ giữa năm 2025 đến nay, gia đình tôi và một số nông dân trồng dứa địa phương bắt đầu làm một số sản phẩm từ dứa như: nước màu dứa, dứa sấy, bánh dứa… với hy vọng phát triển các sản phẩm chế biến sau thu hoạch để nâng cao giá trị, tăng thu nhập, phát triển bền vững nghề trồng dứa. Thời gian đầu chúng tôi sản xuất thủ công và bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng và đang trong quá trình mở rộng thị trường đến các cơ sở bán tạp hóa, đăng bán trên các nền tảng mạng xã hội, bước đầu được người tiêu dùng đánh giá cao và ủng hộ sản phẩm”, ông Minh chia sẻ thêm.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, tỉnh hiện có 613 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, có 14 sản phẩm được xếp hạng 5 sao cấp quốc gia và 52 sản phẩm đạt hạng 4 sao. Năm 2026 tỉnh đặt mục tiêu công nhận mới và công nhận lại từ 50 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp với các ngành liên quan, địa phương triển khai các giải pháp hỗ trợ người dân xây dựng, phát triển thương hiệu sản phẩm đặc trưng tiêu biểu. Cùng đó, tăng cường ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc các sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa đối với thủ tục, hồ sơ; tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, chủ thể các sản phẩm nâng cao kỹ năng quảng bá thương hiệu, bán hàng trực tuyến trên các nền tảng số; đẩy mạnh đưa sản phẩm OCOP lên nền tảng số nhằm giúp mở rộng thị trường tiêu thụ.

Kết nối mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP

Lãnh đạo Hiệp hội Nông nghiệp sạch tỉnh Ninh Bình thông tin, hiện, Hiệp hội có 61 hội viên là các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất chế biến, kinh doanh nông nghiệp an toàn. Thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững giai đoạn 2021-2025, Hiệp hội phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh hướng dẫn hỗ trợ các hội viên xây dựng và triển khai sản xuất kinh doanh theo chuỗi liên kết giá trị.

Việc phát triển sản xuất theo chuỗi liên kết đã tạo vùng nguyên liệu ổn định cho các nhà máy chế biến.

Đến nay, tại tỉnh Ninh Bình đã xây dựng được hơn 120 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, thực phẩm hàng hóa với sự tham gia chặt chẽ của doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp và các hộ nông dân; trong đó có 3 chuỗi thuỷ sản, 48 chuỗi các sản phẩm trồng trọt, 3 chuỗi sản xuất chế biến các loại muối, 13 chuỗi các sản phẩm chăn nuôi, 56 chuỗi chế biến sâu.

Việc phát triển sản xuất theo chuỗi liên kết đã tạo vùng nguyên liệu ổn định cho các nhà máy chế biến, nâng cao giá trị gia tăng cho các thành viên tham gia chuỗi liên kết, nâng cao thương hiệu sản phẩm như: Chuỗi liên kết sản xuất gạo sạch chất lượng cao Toản Xuân với quy mô trên 1.000ha; chuỗi liên kết sản xuất thịt lợn của Công ty Công Danh, chuỗi liên kết thủy hải sản khai thác Thành Vui, Hùng Vương, Minh Dương… Ngoài việc xây dựng các chuỗi liên kết dọc, Hiệp hội còn chủ động vận động các hội viên hợp tác phát triển sản xuất tạo lên chuỗi liên kết ngang cùng nhau phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Trong 5 qua, Hiệp hội Nông nghiệp sạch tỉnh đã hỗ trợ các hội viên phát triển 210 cửa hàng tiện ích kinh doanh sản phẩm nông sản thực phẩm sạch trên địa bàn; hướng dẫn hội viên tham gia kết nối, quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên sàn thương mại điện tử Shopee, Lazada, Tiktok … qua đó ổn định sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế. Hiện tỉnh đã có 45/611 cơ sở với hơn 100 sản phẩm đã được tạo tài khoản, tham gia giao dịch trên sàn thương mại điện tử shopee, tiktok…

Để hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất chế biến, kinh doanh các sản phẩm nông nghiệp an toàn, Hiệp hội phối hợp với sở, ngành, chính quyền các địa phương tư vấn hỗ trợ hội viên xây dựng mới, củng cố, mở rộng sản xuất sản phẩm nông nghiệp của hội viên theo chuỗi liên kết giá trị, liên kết ngành hàng, sản xuất sản phẩm nông sản an toàn, sản phẩm OCOP theo quy trình Viet GAP, HACCP… tiến tới sản xuất sản phẩm theo tiêu chuẩn hữu cơ, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, ứng dụng công nghệ 4.0, công nghệ thông tin. Đồng thời nghiên cứu ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới vào sản xuất sản phẩm, chuẩn hóa tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, đa dạng mẫu mã sản phẩm theo tiêu chuẩn trong nước và quốc tế để đẩy mạnh kết nối tiêu thụ sản phẩm…

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình Nguyễn Sinh Tiến cho rằng, sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có không gian và tiềm năng phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản rất lớn. Hiện nay, yêu cầu với ngành Nông nghiệp không chỉ là gia tăng về số lượng, sản lượng mà quan trọng hơn là phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sạch.

Tỉnh có trên 100 doanh nghiệp nông nghiệp và hơn 600 hợp tác xã. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp, hợp tác xã là thành viên của Hiệp hội nông nghiệp sạch tỉnh Ninh Bình còn rất hạn chế. Do đó, Hiệp hội cần nhanh chóng kiện toàn tổ chức, xây dựng quy chế hoạt động rõ ràng, đặc biệt là phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, hiệu quả để trở thành nơi tập hợp và đoàn kết các thành viên, trở thành cầu nối giữa sản xuất và thị trường, giữa doanh nghiệp với người dân, giữa thực tiễn và chính sách.

Cùng với đó, Hiệp hội cần kết nối mở rộng thị trường, nhất là gắn sản phẩm nông nghiệp sạch với hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử với du lịch; phát huy vai trò đại diện cũng như phản ánh tiếng nói của doanh nghiệp, hợp tác xã, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý Nhà nước trong quá trình tổ chức, thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách trong lĩnh vực nông nghiệp.

Những giải pháp đồng bộ

Với mục tiêu “phát triển kinh tế bền vững, lấy người dân làm trung tâm”, xã Nga Sơn (Thanh Hóa) đang tập trung khai thác tiềm năng, thế mạnh phát triển các sản phẩm theo chuỗi giá trị, từng bước nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP.

Là một trong những người tiên phong xây dựng sản phẩm OCOP, từ năm 2020, cơ sở sản xuất, kinh doanh đông trùng hạ thảo Đăng Khoa của gia đình anh Nguyễn Văn Tuấn ở thôn Long Khang đã tham gia đánh giá, phân hạng Chương trình OCOP với các sản phẩm đông trùng hạ thảo tươi Đăng Khoa, đông trùng hạ thảo khô Đăng Khoa. Sau khi được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, cơ sở này đã đầu tư thêm 5 phòng nuôi đông trùng hạ thảo với tiêu chuẩn phòng nuôi 50m2/phòng để sản xuất đông trùng hạ thảo theo quy mô, số lượng lớn nhằm tiết giảm chi phí đầu tư, hạ giá thành sản phẩm, mở rộng thị trường giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận với các dòng sản phẩm tốt cho sức khỏe.

Các sản phẩm OCOP của cơ sở sản xuất, kinh doanh đông trùng hạ thảo Đăng Khoa được nhiều người tiêu dùng biết đến.

Không chỉ chú trọng đầu tư xây dựng cơ sở, trang thiết bị đồng bộ, hiện đại, anh Tuấn còn chú trọng xây dựng mẫu mã, bao bì sản phẩm, mã vạch, QR Code, để khách hàng yên tâm khi lựa chọn sản phẩm. Hiện anh đang duy trì hoạt động của 2 mô hình là Công ty TNHH Khoa học công nghệ Đăng Khoa và cơ sở sản xuất, kinh doanh đông trùng hạ thảo Đăng Khoa. Hai mô hình này cung cấp 7 sản phẩm trên thị trường là đông trùng hạ thảo tươi, đông trùng hạ thảo khô, rượu đông trùng hạ thảo, rượu trắng Đăng Khoa, tổ yến chưng đông trùng hạ thảo, mật ong ngâm đông trùng hạ thảo, trà túi lọc đông trùng hạ thảo. Tất cả các sản phẩm này đều được chứng nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

Anh Tuấn cho biết: “Quy trình chế biến tuân thủ những tiêu chuẩn khắt khe, đảm bảo chất lượng và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, mở rộng thị trường, đầu tư bao bì nhãn mác, quà tặng cho đối tác, khách hàng trong và ngoài nước. Mở thêm một số cửa hàng trưng bày sản phẩm tại các khu vực trong tỉnh, đẩy mạnh thị trường xuất khẩu các sản phẩm đông trùng hạ thảo Đăng Khoa đến thị trường quốc tế”.

Để nâng cao giá trị sản phẩm OCOP của địa phương, xã Nga Sơn đã đề ra nhiều giải pháp đồng bộ như ưu tiên nguồn vốn hỗ trợ các tổ chức, cá nhân đầu tư vào nông nghiệp nông thôn; khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển các tổ chức kinh tế tham gia Chương trình OCOP sản xuất theo chuỗi giá trị; khuyến khích các chủ thể, HTX, hộ kinh doanh đầu tư mới công nghệ sản xuất, nâng cấp nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị phục vụ sản xuất đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Thực hiện hỗ trợ cho các đơn vị kinh tế triển khai dự án liên kết chuỗi đối với các sản phẩm OCOP chủ lực có lợi thế, đảm bảo gia tăng cao về giá trị kinh tế, phát triển thương hiệu bền vững.

Bên cạnh đó, xã tạo điều kiện để các chủ thể, HTX, hộ kinh doanh trên địa bàn tham gia các sự kiện, hội chợ, hội thảo kết nối giao thương, nhằm quảng bá, xúc tiến thương mại, giúp các chủ thể sản phẩm OCOP có nhiều cơ hội giới thiệu đến người tiêu dùng. Ngoài ra, xã cũng tập trung đẩy mạnh quảng bá giới thiệu sản phẩm chủ lực, đặc trưng, tiềm năng thế mạnh của địa phương trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử… Nhờ vậy, các sản phẩm OCOP của địa phương đã được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến. Đây đang là bước đi hiệu quả để nông sản của địa phương vươn ra thị trường với giá trị cao, góp phần duy trì ổn định sản xuất, đảm bảo thu nhập, đời sống của nông dân.

Cùng với đó, xã cũng tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các vi phạm nhằm nâng cao uy tín, chất lượng của nhãn hiệu OCOP. Khuyến khích các chủ thể, HTX, hộ kinh doanh trên địa bàn tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ vào khâu chế biến, bảo quản để nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng các sản phẩm từ nông nghiệp giàu tính địa phương… Đến nay, xã Nga Sơn đang sở hữu 25 sản phẩm OCOP. Trong đó có 4 sản phẩm đạt 4 sao và 21 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm đều đã được cấp mã số, mã vạch, bảo hộ nhãn hiệu…

Bà Lại Thị Xuân, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Nga Sơn, cho biết: “Phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn xã thời gian qua góp phần nâng cao giá trị các sản phẩm nông sản thực phẩm và nguyên liệu hàng cói. Qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động, các chủ thể, góp phần phát triển kinh tế trên địa bàn. Thời gian tới Phòng Kinh tế tiếp tục tham mưu cho UBND xã tuyên truyền, vận động các chủ thể đăng ký tham gia công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao, nâng hạng sản phẩm 3 sao lên 4 sao; tham mưu cho Đảng ủy, HĐND, UBND xã hỗ trợ phù hợp trên cơ sở cân đối nguồn ngân sách trên địa bàn”./.