Liên kết “4 nhà” tạo động lực phát triển cây có múi

Bà Thạch Thị Thụm phân loại chanh trước khi cung ứng cho doanh nghiệp.

Phát huy vai trò liên kết

Diện tích cây có múi cả nước đạt hơn 260 ngàn hecta, chiếm 20% tổng diện tích cây ăn trái, tạo sinh kế hơn 1 triệu lao động. Tại tỉnh có hơn 47 ngàn hecta cây có múi với các loại chủ lực như bưởi, cam, quýt và chanh. Dù có tiềm năng lớn, nhưng sản xuất manh mún, chất lượng chưa đồng đều, khó đáp ứng yêu cầu thị trường.

Ông Thái Phước Lộc- Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết, tỉnh đang tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu để nâng giá trị sản phẩm. Mô hình trồng chanh không hạt đã mang lại hiệu quả nhờ liên kết sản xuất “4 nhà”. Từ thành công này, tỉnh được Công ty TNHH The Fruit Republic Cần Thơ (100% vốn Hà Lan) chọn triển khai Dự án “Phát triển chuỗi cây có múi bền vững ở ĐBSCL”.

Trong chuỗi liên kết này, “nhà khoa học” đóng vai trò nòng cốt nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn quy trình canh tác an toàn, giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất và bảo vệ môi trường; “nhà doanh nghiệp” tổ chức sản xuất, dẫn dắt thị trường; “nhà nông” từng bước thay đổi tư duy, sản xuất theo hướng liên kết, tiêu chuẩn hữu cơ; “Nhà nước” giữ vai trò định hướng thông qua quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ vốn, kỹ thuật và kiểm soát chất lượng.

Ông Marteen Siebe Van Wijk- Tổng Giám đốc The Fruit Republic Cần Thơ cho rằng: Việc phát triển chuỗi cây có múi bền vững tại ĐBSCL cần tập trung vào chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng đầu vào và tăng cường liên kết với nông dân. Thông qua mô hình này, nông hộ được hỗ trợ kỹ thuật, kết nối trực tiếp với thị trường, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi. Mục tiêu lâu dài của dự án định hướng xây dựng hệ sinh thái sản xuất- tiêu thụ đồng bộ, nông dân giữ vai trò trung tâm, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường và sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, góp phần nâng cao giá trị trái cây Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Mở lối cho chanh không hạt

Mô hình chanh không hạt theo chuỗi liên kết giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, mở ra hướng phát triển bền vững, nâng cao giá trị nông sản và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại.

Gia đình bà Thạch Thị Thụm, thành viên Tổ chi hội Nông dân nghề nghiệp xã Song Lộc, là hộ tiêu biểu khi chuyển đổi 5 công đất lúa kém hiệu quả sang trồng chanh không hạt từ năm 2022. Nhờ được hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu đầu ra, thu nhập gia đình tăng đáng kể. Sản phẩm được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn thị trường ít nhất 3 ngàn đồng/kg.

Nông dân Kim Hoài Hận chăm sóc vườn chanh.

Ông Kim Hoài Hận (xã Tân An) trồng gần 2ha chanh, cho sản lượng 2 tấn/tháng. Nhờ kỹ thuật chăm sóc và phân loại trái trước khi bán, mô hình giúp gia đình ổn định kinh tế với thu nhập khoảng 40 triệu đồng/tháng.

Nhờ tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, diện tích chanh không hạt của tỉnh đạt hơn 188ha, thu hút hàng trăm hộ nông dân tham gia, góp phần tạo việc làm mang lại nguồn thu nhập ổn định.

Ông Phan Đức Tài- Giám đốc HTX Nông nghiệp Thành Chí (xã Tân An) cho biết: Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, đặc biệt là thị trường khó tính như châu Âu, quy trình sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn kỹ thuật, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và theo hướng dẫn của doanh nghiệp liên kết. Đến nay, vùng nguyên liệu liên kết hiện đạt 240ha, trong đó gần 90ha đang cho thu hoạch ổn định, sản lượng tiêu thụ từ 120-150 tấn/tháng. Chi phí đầu tư ban đầu khoảng 110-130 triệu đồng/ha, sau 36 tháng doanh thu bình quân khoảng 375 triệu đồng/ha. So với trồng lúa, hiệu quả kinh tế cao gấp 5-6 lần.

Cơ hội vươn xa

Liên kết “4 nhà” ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển cây có múi tại ĐBSCL. Theo ông Thái Phước Lộc- Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, với vai trò “cầu nối”, Liên minh đã góp phần hình thành tổ chức sản xuất liên kết, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia bao tiêu sản phẩm, từng bước ổn định đầu ra nông sản địa phương.

Điểm nổi bật Dự án “Phát triển chuỗi cây có múi bền vững ở ĐBSCL” đang tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy liên kết “4 nhà”, hướng đến xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại.

Dự án tập trung nâng cao hiệu quả và tính bền vững cây có múi tại ĐBSCL và Đông Nam Bộ, góp phần cải thiện sinh kế cho khoảng 150 ngàn nông dân đang sản xuất quy mô nhỏ. Đồng thời, dự án hướng đến xây dựng chuỗi giá trị với 500 nông dân hợp đồng được chứng nhận GlobalGAP và chuyên nghiệp hóa vườn ươm cây có múi để cung cấp giống sạch bệnh cho 20 ngàn nông dân.

Theo ông Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, địa phương đánh giá cao vai trò của doanh nghiệp trong việc quảng bá và đưa nông sản Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế; đồng thời đề nghị tiếp tục mở rộng diện tích liên kết lên 500ha vào năm 2028. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những hạn chế như phát triển vùng trồng chưa theo quy hoạch, phá vỡ hợp đồng liên kết, cạnh tranh thiếu lành mạnh. Việc tiếp tục củng cố và mở rộng liên kết “4 nhà” là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, góp phần quan trọng để cây có múi tại ĐBSCL phát triển ổn định, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao sức cạnh tranh, có thêm cơ hội vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nguồn: baovinhlong.com.vn (Huyền Trang st)