Làng nghề thấp thỏm chờ cú hích sắm Tết

Làng gốm ngóng khách

Những ngày giáp Tết, tuyến đường dẫn vào làng gốm Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội) thường ken đặc người mua sắm, xe cộ nối đuôi nhau. Tuy nhiên, năm nay, khung cảnh ấy chưa xuất hiện. Đường làng thông thoáng, nhiều cửa hàng gốm sứ mở cửa cầm chừng. Theo ghi nhận của PVTiền Phong,mặt hàng vốn được xem “sản phẩm đinh” dịp Tết như ấm trà, đồ thờ cúng, lộc bình, bình gốm trang trí đều trong tình trạng người xem nhiều hơn người mua. Không khí trầm lắng bao trùm cả khu chợ gốm và các tuyến phố chuyên kinh doanh đồ gốm sứ.

Anh Nghĩa, chủ cửa hàng Nghĩa Sinh cho biết, nhu cầu hàng Tết năm 2026 giảm mạnh so với các năm trước. So với mọi năm, lượng khách mua chỉ còn khoảng 60%. Mọi năm giờ này, đường trước cửa hàng tắc vì người mua sắm, còn năm nay vẫn vắng tanh, có hôm cửa hàng phải đóng cửa sớm. “Giá bán các mặt hàng gốm sứ vẫn giữ nguyên so với ngày thường, thậm chí một số sản phẩm còn giảm giá để kích cầu, nhưng sức mua chưa được cải thiện. Người dân thắt chặt chi tiêu, chỉ mua những thứ thật sự cần thiết. Các sản phẩm gốm sứ vốn bán chạy nhất dịp cuối năm, nay lại ế”, anh Nghĩa nói.

Không chỉ doanh thu giảm, việc làm của lao động tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng bị ảnh hưởng. “Mọi năm tôi thuê 5 thợ, năm nay chỉ còn 3 người. Hàng bán ít nên chúng tôi buộc phải cắt giảm nhân công để tiết kiệm chi phí”, anh Nghĩa chia sẻ.

Tại chợ gốm Bát Tràng, nhiều ki-ốt rơi vào cảnh mở cửa cho có. Chị Lan, chủ ki-ốt đồ gốm Hùng Lan than: “Chưa có năm nào vắng như năm nay. Khách chủ yếu đến tham quan, dạo chơi, chụp ảnh, rất ít người mua”. Theo chị Lan, mọi năm tháng Chạp là vụ cao điểm, sinh viên và người dân mua đồ lưu niệm, quà Tết khá đông. Nhưng năm nay, sức mua chưa đáng kể. “Tôi dọn hàng ra rồi lại lau chùi, cuối ngày đóng cửa”, chị Lan nói.

Áp lực lớn nhất với các tiểu thương thuê ki-ốt là chi phí cố định. Chị Lan nhẩm tính, mỗi tháng tiền mặt bằng, nhân viên, điện nước khoảng 15 triệu đồng. Bán không đủ bù chi, nhiều quầy phải trả lại mặt bằng.

Theo đại diện UBND xã Bát Tràng, chính quyền địa phương đã chủ động nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh của các hộ dân. UBND xã Bát Tràng khuyến khích các hộ, doanh nghiệp chuẩn bị nguồn hàng phù hợp, bảo đảm chất lượng, đồng thời tăng cường tuyên truyền tuân thủ quy định về nhãn mác, nguồn gốc sản phẩm để giữ uy tín làng nghề trong cao điểm Tết.

Bên cạnh các sản phẩm truyền thống, một số cửa hàng cũng đón đầu xu hướng Tết Bính Ngọ với các sản phẩm tượng ngựa phong thủy, đa dạng mẫu mã, màu sắc như vàng, xanh, đỏ với giá từ 150.000-500.000 đồng/tượng. Tuy nhiên, theo các chủ cửa hàng, sức mua với dòng sản phẩm này vẫn chưa như kỳ vọng. Trong khi đó nhu cầu mua sắm qua sàn thương mại điện tử tăng rõ rệt, buộc nhiều hộ kinh doanh phải tính đường thích nghi bằng các hình thức bán hàng trực tuyến, livestream.

Thực phẩm giữ nhịpsản xuất

Trái ngược với không khí trầm lắng tại làng nghề gốm sứ, những ngày này, làng bánh chưng Tranh Khúc (xã Nam Phù, Hà Nội) đã bắt đầu rộn rã. Để kịp cao điểm gói bánh chưng vào giữa tháng Chạp, từ đầu làng, người dân tất bật nhận lá dong, gạo nếp, đậu xanh. Từng bao tải gạo nếp xếp ngăn ngắn, tỏa mùi thơm dịu. Lá dong cũng được xe tải vận chuyển về đầu làng, đợi từng gia đình ra nhận.

Tại cơ sở sản xuất bánh chưng Thành Trung, công nhân liên tục gói bánh để kịp các đơn hàng đã đặt trước. Theo anh Nguyễn Duy Thành, chủ cơ sở Thành Trung, khách hàng đặt bánh khá đều. Qua rằm tháng Chạp là cao điểm đòi hỏi các cơ sở tăng tối đa công suất. “Lượng khách năm nay gần bằng mọi năm. Dù giá nguyên liệu như gạo nếp, đậu xanh có tăng nhẹ, nhưng để giữ chân khách hàng, chúng tôi sản xuất vẫn giữ nguyên giá bán”, anh Thành nói.

Làng Tranh Khúc có hơn 100 hộ gia đình tham gia gói bánh chưng, với sản lượng khoảng 500.000-700.000 chiếc bánh mỗi dịp Tết. Trong đó, hơn 30 hộ sản xuất bánh chưng quanh năm, nhiều cơ sở đạt tiêu chuẩn OCOP 3-4 sao, cung cấp cho siêu thị và các đơn vị đặt hàng lớn.

Ở làng nghề truyền thống khác như mứt kẹo Xuân Đỉnh (Hà Nội), hộ gia đình cũng nhộn nhịp vào mùa. Tại cửa hàng bánh mứt truyền thống Bình Chung, thợ làm bánh luôn tay gói các hộp mứt Tết. Ngoài các hộp mứt truyền thống, cửa hàng còn bổ sung nhiều sản phẩm mới, thiết kế bao bì bắt mắt để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trẻ. Giá hộp mứt vẫn tương đương mọi năm, dao động từ 70.000-120.000 đồng/hộp tùy trọng lượng.

Theo chủ cửa hàng Bình Chung, mứt Tết hiện nay chủ yếu bán cho các xí nghiệp, doanh nghiệp mua làm quà cho nhân viên. Khách lẻ có giảm nhưng đơn hàng tập thể vẫn giữ. Trong đời sống hiện đại, nhiều mặt hàng bánh mứt kẹo nhập khẩu đa dạng chiếm lĩnh thị trường, thế nhưng thời gian gần đây người Việt Nam vẫn có xu hướng trở lại với các hương vị và giá trị truyền thống.

Trao đổi vớiTiền Phong,bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà Bán lẻ Việt Nam cho biết, sản phẩm của các làng nghề truyền thống thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. “Các cơ sở làng nghề chú trọng cải thiện mẫu mã, chất lượng, bao bì, đăng ký thương hiệu. Nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3-4 sao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu dùng dịp Tết”, bà Lan cho biết.

Hằng năm, sở công thương các địa phương đều tổ chức kết nối sản phẩm làng nghề với hệ thống phân phối, đồng thời tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm để bảo đảm chất lượng sản phẩm khi đưa ra thị trường Tết.

Nguồn: tienphong,vn (Minh Hiền st)