Giảm nghèo giai đoạn mới: [Bài cuối] Thông tư nối chính sách với đời sống

Nhìn lại các câu chuyện được phản ánh trong chuyên đề có thể thấy điểm chung: Ở nhiều nơigiảm nghèokhông còn là câu chuyện thiếu vốn hay thiếu hỗ trợ ban đầu. Các mô hình sinh kế đã hình thành, vận hành ổn định và mang lại thu nhập đều cho người dân. Trong nhiều trường hợp điều còn thiếu không phải là ý tưởng hay nỗ lực của người dân, mà là một khung chính sách đủ rõ để những mô hình ấy được nâng đỡ, chuẩn hóa và nhân rộng.

Thực tế tại Cà Mau cho thấy điều đó. Từ một loài cây mọc hoang, bồn bồn đã trở thành sinh kế của nhiều gia đình nhờ biết tận dụng điều kiện tự nhiên, cải tiến kỹ thuật và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thu nhập từ bồn bồn giúp các hộ trang trải sinh hoạt, tạo việc làm tại chỗ và giảm phụ thuộc vào những nguồn thu khác. Quan trọng hơn, mô hình này không đứng riêng lẻ ở từng hộ, mà dần hình thành các nhóm sản xuất, liên kết đầu ra và chia sẻ rủi ro.

Và khi sinh kế đã “đứng được”, bài toán giảm nghèo bước sang một giai đoạn khác. Đó là giai đoạn mà chính sách cần đi sát hơn vào lựa chọn sinh kế của người dân. Một hành lang hỗ trợ ổn định là điều nhiều địa phương trông đợi khi bước vào giai đoạn triển khai chính sách mới.

Chính sách cần đi cùng nhịp sống

Trong bối cảnh đó,Thông tư01/VBHN-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn một số nội dung thực hiện đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo và hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp ký ban hành ra đời, như một bước nối cần thiết.

Thông tư được ban hành với vai trò là một văn bản hướng dẫn triển khai, tập trung vào các nội dung cụ thể: đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo, hỗ trợ việc làm và lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Văn bản trên không mở rộng thêm các mục tiêu lớn, mà tập trung vào việc tạo hành lang để địa phương tổ chức và triển khai những cách làm đang tồn tại trong đời sống. Cách tiếp cận này cho thấy chính sách đã chuyển trọng tâm từ hỗ trợ rời rạc sang xây dựng mô hình có tổ chức, có liên kết và có khả năng theo dõi kết quả.

Điểm đáng chú ý là Thông tư đặt mô hình sinh kế trong không gian cộng đồng, thay vì chỉ nhìn vào từng hộ riêng lẻ. Khi người dân tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác hay nhóm nghề, rủi ro được chia sẻ, chi phí được giảm và khả năng tiếp cận thị trường được cải thiện.

Hỗ trợ người dân có đủ sinh kế và năng lực để tự bước tiếp

Cùng với nông nghiệp, Thông tư mở rộng không gian giảm nghèo sang lĩnh vực việc làm. Với nhiều địa bàn nông thôn, nhất là nơi chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu, đây là lựa chọn giúp người dân đa dạng nguồn thu và giảm áp lực lên tài nguyên tại chỗ. Nguồn thu ổn định giúp các gia đình cải thiện đời sống, đồng thời tạo điều kiện đầu tư trở lại sản xuất, dịch vụ tại chỗ và giảm áp lực sinh kế trong dài hạn.

Thông tư không đưa ra những mục tiêu mới, mà hỗ trợ chuẩn hóa cách làm đang có trong thực tiễn. Nhữngmô hình sinh kếđã chứng minh hiệu quả ở cơ, nếu khi được đặt trong khung hướng dẫn chung, sẽ có điều kiện để phát triển bài bản hơn, tránh tình trạng “mạnh ai nấy làm” hoặc phụ thuộc quá nhiều vào hỗ trợ ngắn hạn.

Thông tư cũng không nhằm giải quyết toàn bộ các chiều của nghèo đa chiều. Những thiếu hụt về thông tin, kỹ năng hay năng lực cộng đồng vẫn cần được tiếp tục lấp đầy bằng các chính sách và cách làm khác. Tuy vậy, với vai trò là văn bản hướng dẫn triển khai, việc tập trung vào sinh kế, mô hình và việc làm giúp Thông tư dễ đi vào thực tế, tránh tình trạng mục tiêu thì rộng nhưng địa phương lúng túng trong cách thực hiện.

Ở góc độ đó, có thể thấy Thông tư 01/VBHN-BNNMT ra đời đúng thời điểm khi Chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ tiêu chí nông thôn mới và chuẩn nghèo mới đồng loạt bước vào giai đoạn triển khai. Khi các hỗ trợ trực tiếp dần thu hẹp, một khung chính sách giúp người dân lựa chọn và tổ chức sinh kế một cách chủ động trở nên đặc biệt cần thiết.

Khép lại chuyên đề, giảm nghèo trong giai đoạn phát triển mới hiện ra như một hành trình dài hơi. Sau những cột mốc thu nhập, đời sống tiếp tục đặt ra những thử thách, đòi hỏi người dân có đủ sinh kế và năng lực để tự bước tiếp. Trong hành trình ấy, Thông tư 01/VBHN-BNNMT là một mắt xích để chính sách tiến gần hơn đến đời sống – nơi các quyết định sinh kế hằng ngày mới là thước đo bền vững nhất.

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn (Đình An ST)