Ép lá khóm tạo sợi, tăng nguồn thu, tạo việc làm

Ông Phạm Văn Nương – quản lý HTX Sản xuất – Thương mại – Dịch vụ Cần Thơ Farm (HTX Cần Thơ Farm) ở ấp Mỹ Hiệp 1,xã Hỏa Lựucho biết, trước đây khi phá vườn khóm, nông dân thường xịt thuốc cho lá cháy khô, sau đó đốt rồi mới tiếp tục làm đất để trồng vụ sau. Quá trình này mất khoảng nửa tháng, tốn kém thời gian, chi phí, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe, môi trường.

Đầu tháng 7/2025, HTX Cần Thơ Farm được thành lập, đầu tư máy móc triển khai mô hình sản xuất sợi từlá khóm– phụ phẩm trước nay hầu như bị bỏ đi để phục vụ ngành dệt may.

Theo ông Nương, lá khóm đạt chuẩn để ép sợi phải lấy từ cây 3 – 4 năm tuổi, dài khoảng 45cm. Lá khóm được HTX thu mua tận vườn, vận chuyển về xưởng và trải qua 5 công đoạn để ép ra sợi thành phẩm.

Trước tiên, lá được đưa vào máy làm dập, sắp thẳng và tuốt sợi. Tiếp đến, công nhân sẽ cắt tỉa những sợi tạp. Sau đó là công đoạn xịt rửa, làm sạch sợi khóm. Kế đến, sợi được đưa vào máy ly tâm để sấy khô. Cuối cùng là phơi nắng, nếu thời tiết thuận lợi, sợi khóm sẽ khô sau khoảng 24 giờ.

Trung bình 60kg lá khóm tươi có thể cho ra 1kg sợi khóm. Những vườn bị ngập nước hoặc khóm cho một lần trái rồi bị phá bỏ lá sẽ không đạt chất lượng để ép sợi.

Hiện HTX thu mua lá khóm tươi với giá 1.000 đồng/kg. Một vườn khóm lão có thể cho 2,5 – 3 tấn lá mỗi công (1.000m2), giúp nông dân có thêm thu nhập từ 2,5 – 3 triệu đồng, trong khi không phát sinh chi phí phá vườn.

Sợi khóm khô được HTX bán cho đối tác với giá 160.000 – 170.000 đồng/kg. Đây là sợi thô, sau đó được chuyển cho doanh nghiệp đánh bóng, hoàn thiện thànhsợi khómthành phẩm.

Mỗi ngày xưởng của HTX có thể ép từ 1,8 – 2 tấn lá khóm, tùy thời tiết và nguồn nguyên liệu từng vùng. Mô hình này đang tạo việc làm thường xuyên cho 9 lao động địa phương với thu nhập 250.000 – 300.000 đồng mỗi ngày.

Theo ông Nương, hiện nguồn lá khóm chưa đáp ứng đủ nhu cầu của doanh nghiệp do máy móc còn hạn chế và vùng nguyên liệu chưa ổn định.

“Có nơi bà con phá lá khóm không đồng loạt, mỗi vườn một thời điểm khác nhau nên việc thu mua lá khóm chỉ đáp ứng được 30 – 40% nhu cầu. HTX đang liên hệ các vùng trồng khóm ở khu vực ĐBSCL để mở rộng thu mua”, ông Nương cho biết.

Nâng cao giá trị cây trồng chủ lực

Theo ông Nguyễn Thanh Phong – Bí thư Đảng ủy xã Hỏa Lựu, địa phương có vùng trồng khóm lớn nhất TP Cần Thơ với quy mô gần 2.200ha, năng suất 16,5 tấn/ha, sản lượng gần 2.000 tấn.

Đất trồng khóm ở Hỏa Lựu có đặc điểm “không chân”, khi gặp mưa, nước không lưu ở bộ rễ mà ngấm nhanh xuống đất, nhờ đó cây khóm sinh trưởng rất bền.

Chính điều kiện thổ nhưỡng đặc thù này đã giúp cây khóm gắn bó với vùng đất này khoảng 100 năm qua, tạo nên thương hiệu “khóm Cầu Đúc” với trái ngọt thanh, ít nước, phù hợp chế biến và xuất khẩu.

Toàn xã Hỏa Lựu hiện có 5 sản phẩmOCOPtừ khóm như mứt, rượu, nước màu, bánh và trái khóm tươi.

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, xã Hỏa Lựu xác định nông nghiệp là thế mạnh, trong đó cây khóm chiếm khoảng 90% diện tích sản xuất toàn xã. Việc thành lập HTX sản xuất sợi từ lá khóm từ ngày 1/7/2025 được xem là bước đi nhằm nâng cao giá trị cây trồng chủ lực.

“Lá khóm trước đây hầu như bỏ đi. Việc thu mua để ép sợi giúp nông dân tăng thu nhập và có thêm nguồn vốn tái sản xuất, cải tạo vườn”, ông Phong bộc bạch.

Thời gian tới, lãnh đạo xã tiếp tục kêu gọi doanh nghiệp đầu tư, mở rộng vùng trồng khóm, hướng đến xuất khẩu. Mô hình sản xuất sợi khóm sẽ được hỗ trợ nâng cấp máy móc, mở rộng quy mô, tăng sản lượng thu mua, vừa giải quyết việc làm cho lao động địa phương, vừa tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Bên cạnh đó, xã đang khai thác lợi thế cụm công nghiệp Tân Tiến trên địa bàn với quy mô khoảng 50ha để thu hút đầu tư các dự án chế biến nông sản, nhất là sản phẩm khóm. Việc hình thành chuỗi chế biến tại chỗ được kỳ vọng sẽ giảm chi phí vận chuyển, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo đầu ra ổn định cho vùng nguyên liệu.

Mặc khác, địa phương đang liên kết với doanh nghiệp để chuyển đổi giống khóm từ Queen sang MD2, phục vụ xuất khẩu. Doanh nghiệp sẽ hỗ trợ kỹ thuật, giống và thuốc sinh học theo tiêu chuẩn, giúp nông dân yên tâm sản xuất với giá ổn định.

Theo Nghị quyết Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2026 – 2030, Hỏa Lựu định hướng phát triển nông nghiệp gắn với công nghiệp chế biến và du lịch miệt vườn. Với lợi thế vùng nguyên liệu khóm lớn và khả năng liên kết, địa phương kỳ vọng cây khóm sẽ tiếp tục mang lại sinh kế bền vững cho người dân.