Lệnh 280 áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào chuỗi xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc, bao gồm nhà sản xuất, chế biến thực phẩm; Cơ sở đóng gói, bảo quản; Kho lạnh, kho trung chuyển tham gia chuỗi cung ứng.
Củng cố vị thế của doanh nghiệp
Nếu doanh nghiệp không có mã đăng ký hợp lệ, hàng hóa sẽ không được thông quan và không được phép lưu hành tại Trung Quốc.
Theo Lệnh 280, Trung Quốc chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự nộp hồ sơ là chính, với một số nhóm sản phẩm vẫn cần cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác và hợp lệ của hồ sơ.
Lệnh 280 không chỉ quy định đăng ký ban đầu mà còn quản lý: thay đổi thông tin doanh nghiệp, gia hạn mã số, đình chỉ hoặc thu hồi mã. Nếu doanh nghiệp thay đổi địa chỉ nhà máy, pháp nhân hoặc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm mà không cập nhật, mã xuất khẩu có thể bị thu hồi ngay lập tức.
Đánh giá của cơ quan quản lý cho thấy, Lệnh 280 không hoàn toàn là rào cản trong quá trình xuất khẩu. Nếu doanh nghiệp Việt có hệ thống truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng tốt, đây là cơ hội để doanh nghiệp xếp hạng rủi ro thấp. Vì theo lệnh này, Trung Quốc sẽ áp dụng cơ chế đánh giá rủi ro không đồng đều cho tất cả.
Cụ thể là phía Trung Quốc sẽ phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro dựa trên lịch sử tuân thủ, hệ thống quản lý chất lượng, tình hình an toàn thực phẩm của quốc gia xuất khẩu.
Những doanh nghiệp có mức độ rủi ro thấp sẽ được ưu tiên, kiểm tra ít hơn. Ngược lại, nhóm rủi ro cao có thể bị kiểm tra chặt và đình chỉ nhập khẩu.
Bên cạnh đó, nếu doanh nghiệp làm tốt sẽ được thông quan nhanh hơn. Đây cũng là cơ sở để củng cố vị thế của doanh nghiệp tại thị trường Trung Quốc.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp, những doanh nghiệp sản xuất kinh doanh theo kiểu thời vụ, đứt đoạn, thiếu giấy tờ, hồ sơ hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái sẽ đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi chuỗi xuất khẩu chính ngạch này.
Buộc phải liên kết hợp tác
Việc ban hành Lệnh 280 thay thế cho Lệnh 248 vốn đã được áp dụng từ năm 2022, được xem là một bước siết chặt và chuẩn hóa hệ thống quản lý nhập khẩu thực phẩm của Trung Quốc.
Điều này cũng cho thấy, Trung Quốc đã từng bước chuẩn hoá quy trình nhập khẩu (từ chứng nhận, mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật…).
Để đáp ứng được các tiêu chuẩn này, các doanh nghiệp không thể làm việc với nông hộ sản xuất đơn lẻ vì khó có thể đáp ứng các chứng nhận ISO, HACCP hay duy trì sự đồng nhất về chất lượng cho lượng hàng hoá lớn phục vụ xuất khẩu.
Theo các chuyên gia, đây là bước siết chặt quy định xuất khẩu của thị trường tỷ dân nhưng cũng là đòn bẩy buộc người sản xuất phải liên kết lại với nhau theo mô hình kinh tế tập thể, HTX để thuận lợi liên kết với doanh nghiệp, từ đó tạo thành chuỗi giá trị xuất khẩu bền vững.
Trong mối liên kết này, HTX đóng vai trò đại diện pháp nhân để đứng tên mã số vùng trồng, ký kết hợp đồng kinh tế với các doanh nghiệp, tập đoàn chế biến xuất khẩu lớn.
Thay vì mỗi hộ dân sản xuất theo nhiều cách khác nhau, HTX áp dụng một quy trình kỹ thuật duy nhất dưới sự giám sát của chuyên gia và sự hỗ trợ của doanh nghiệp, cơ quan quản lý. Điều này giúp kiểm soát chặt chẽ các tiêu chuẩn mà Lệnh 280 yêu cầu.
Sản xuất tập trung theo mô hình kinh tế tập thể cũng cho phép ứng dụng cơ giới hóa, giảm chi phí đầu vào và tạo ra sản lượng lớn, đáp ứng nhu cầu hàng hoá của thị trường Trung Quốc.
TS Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, cho biết một điểm cần lưu ý trong Lệnh 280 là các đơn vị hoạt động trong mảng kho lạnh, bảo quản, trung chuyển ở nước ngoài đều phải đăng ký mã số nếu tham gia chuỗi bảo quản sản phẩm chế biến trước khi xuất khẩu sang Trung Quốc.
Yêu cầu này nhằm khép kín chuỗi xuất khẩu và chặt chẽ hơn trong quản lý, từ đó hướng đến mục tiêu đảm bảo chất lượng hàng hóa khi xuất vào Trung Quốc.
Các HTX, doanh nghiệp khi tham gia xuất khẩu không thể thuê kho chưa được cấp phép để chứa hàng chờ xuất khẩu. Mà ngay kho đó cũng phải có mã số do cơ quan quản lý Trung Quốc cấp thì hàng hóa mới không bị chặn lại từ khâu làm thủ tục hồ sơ.
Do đó, những HTX có hệ thống thống kho lạnh đạt chuẩn, đã đăng ký mã số theo Lệnh 280 sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân, doanh nghiệp liên kết. Để đầu tư một kho lạnh và duy trì kho lạnh đó đòi hỏi nguồn tài chính không nhỏ. Đây chính là nguyên nhân vì sao nông hộ đơn lẻ khó có thể thể làm được mà phải dựa vào mô hình HTX với đầu kéo là doanh nghiệp.
Ông Lý Minh Hùng, Giám đốc HTX Thanh Bình (Đồng Nai), cho biết mít sấy hay chuối sấy xuất khẩu lúc này là sản phẩm được quản lý theo chuỗi. Trong đó, nguyên liệu để tạo ra một sản phẩm đã chế biến được thu hoạch từ một vùng trồng có mã số với quy trình canh tác có giám sát kiểm tra và được đóng gói tại cơ sở đã đăng ký. HTX hay doanh nghiệp nằm trong chuỗi này phải chịu trách nhiệm tất cả các khâu. Dù chỉ sai một khâu trong chuỗi, hàng hoá sẽ bị dừng lại.
Có thể thấy, Lệnh 280 chính là cánh cửa mở ra một thời kỳ mới-thời kỳ sản xuất và xuất khẩu chuyên nghiệp. Mô hình HTX, với sức mạnh liên kết tập trung chính là mắt xích quan trọng để hàng Việt khẳng định giá trị tại thị trường tỷ dân.
Loading ...