Công tác tập huấn cho cán bộ cấp sơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến, triển khai các nội dung của Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035 tại tỉnh Nghệ An

Ngày 24 tháng 8 năm 2026, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 46/2026/QH16 về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia (sau đây gọi là Chương trình) phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035. Để những chủ trương vĩ mô mang tầm chiến lược từ Trung ương thực sự bám rễ và có kết quả tại địa phương, năng lực của đội ngũ cán bộ cấp xã, thôn/bản tại tỉnh Nghệ An – địa phương có diện tích nông thôn, miền núi lớn của cả nước là một trong những yếu tố quyết định. Vì vậy, công tác tập huấn cán bộ cấp xã, thôn không chỉ là một hoạt động hành chính thông thường, mà chính là “chìa khóa quan trọng” mở ra cánh cửa thành công cho toàn bộ hệ thống chính sách.

Cán bộ cấp xã, thôn/bản là những người “ăn cùng dân, ở cùng dân, làm cùng dân”. Họ là những người trực tiếp tiếp xúc, truyền đạt và thực thi chính sách tại cơ sở. Tuy nhiên, nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới (NTM) và giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của giai đoạn 2026-2035 đòi hỏi sự tích hợp, lồng ghép cao, quy trình quản lý khắt khe hơn trong khi nguồn lực hỗ trợ giảm. Nhiều cán bộ cơ sở, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS tại Nghệ An, vẫn còn hạn chế về kỹ năng tiếp cận các chính sách mới của Đảng và Nhà nước hoặc lúng túng trước các bước để triển khai các nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Nếu không được bồi dưỡng, trang bị kiến thức kịp thời, khoảng cách giữa văn bản chính sách và thực tế triển khai sẽ ngày càng bị kéo xa, không hiệu quả. Đó là lý do tại sao công tác tập huấn cho cán bộ cấp cơ sở phải được đặt ở vị trí trọng tâm.

Vai trò của công tác tập huấn

Công tác tập huấn là “cầu nối” giữa Chính sách và người dân

Nhiệm vụ trọng tâm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 là “xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn; xây dựng môi trường và cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn và thích ứng với biến đổi khí hậu; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vũng, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội; phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thu hẹp chênh lệch phát triển với các vùng khác; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc thiểu số, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc”. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề do tiêu chí nâng cao trong khi nguồn lực hỗ trợ giảm, nếu không có tập huấn, cán bộ cơ sở rất dễ làm việc theo kiểu biệt lập, gây chồng chéo, không hiệu quả và lãng phí nguồn lực. Để giúp cán bộ cấp xã, thôn/bản tại Nghệ An triển khai tốt nhiệm vụ xây dựng nông thôn và giảm nghèo bền vững tại địa phương thì công tác tập huấn là một trong những công việc cần được triển khai đầu tiên. Cách làm này góp phần giúp cán bộ địa phương tiếp cận nội dung mới, thống nhất phương pháp và nâng cao năng lực thực thi chính sách của Chương trình trong giai đoạn 2026-2035. Thông qua các lớp tập huấn, cán bộ sẽ nắm rõ hơn quy định mới về xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững từ đó truyền đạt, phổ biến lại cho người dân – những trực tiếp thực hiện chính sách. Lớp tập huấn giúp cán bộ có cái nhìn tổng thể, biết cách lồng ghép các nguồn vốn: lấy hạ tầng nông thôn mới làm bệ đỡ, lấy dự án giảm nghèo làm động lực và lấy đặc thù vùng DTTS làm bản sắc để phát triển kinh tế địa phương. Cán bộ sau tập huấn sẽ trở thành người truyền cảm hứng, hướng dẫn và kết nối. Họ biết cách khơi dậy khát vọng vươn lên của người dân, chuyển từ tư duy “cho con cá” sang “cho cần câu” và “dạy cách câu cá” từ đó phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thu hẹp chênh lệch phát triển với các vùng khác.

Quang cảnh một buổi tập huấn do Chi cục Kinh tế hợp tác và PTNT Nghệ An tổ chức

Công tác tập huấn giúp nâng cao năng lực và chuyên môn cho cán bộ cơ sở

Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 ra đời là “kim chỉ nam” cho hoạt động xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững trong giai đoạn mới. Vì vậy, để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ trong giai đoạn mới, đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cấp cơ sở cần được cập nhật ngay các điểm mới trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và các hệ thống văn bản hướng dẫn, chuẩn nghèo đa chiều mới, và danh sách các địa bàn đặc biệt khó khăn. Nắm được nhu cầu thực tế này trong tháng 9 và tháng 10 năm 2026, Chi cục Kinh tế hợp tác và PTNT Nghệ An đã tổ chức các buổi tập huấn các nội dung mới của CTMTQG cho các cán bộ cấp cơ sở. Tập huấn giúp cán bộ thay đổi nhận thức, chuyển từ tư duy hỗ trợ thụ động, dàn trải sang tư duy đồng hành, hướng dẫn cộng đồng tự lập nghiệp và phát triển các mô hình kinh tế bền vững. Sự thiếu hụt kiến thức về những quy định mới có thể dẫn đến những sai sót vô tình nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng. Do vậy, việc trang bị kiến thức chuyên môn, thống nhất nhận thức và nâng cao năng lực thực thi chính sách cho đội ngũ cán bộ các cấp là vấn đề cót lõi. Việc tham gia trực tiếp, lắng nghe giảng viên truyền đạt chính sách mới giúp cán bộ địa phương dễ tiếp cận, dễ nắm bắt nội dung mời từ đó dần nâng cao năng lực, kiến thức trong việc thực hiện công tác xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững trong thời kỳ mới. Giai đoạn 2026-2035 ưu tiên lồng ghép các nguồn lực và tránh chồng chéo chính sách, cán bộ cần phải được đào tạo bài bản, nắm rõ các quy định, nhiệm vụ và trách nhiệm mới từ đó giúp họ tự tin thực hiện đúng quy định pháp luật, đảm bảo dòng vốn đầu tư công được giải ngân minh bạch, đúng tiến độ góp phần thực hiện một cách có hiệu quả và thắng lợi của Chương trình.

Tập huấn là một “kênh” nhằm tháo gỡ vướng mắc thực tiễn

Công tác tập huấn không chỉ triển khai, phổ biến các nội dung mới cho cán bộ xã, thôn/bản mà còn là diễn đàn để địa phương nói lên những thắc mắc để cùng trao đổi kinh nghiệm, đưa ra các giải pháp linh hoạt phù hợp với đặc thù của từng vùng. Bên cạnh việc tập trung phổ biến về chính sách của Nhà nước, các giảng viên có kinh nghiệm dành nhiều thời gian giải đáp, làm rõ những thắc mắc cụ thể của địa phương để từng bước tháo gỡ và áp dụng một cách có hiệu quả những nội dung mới của Chương trình trong giai đoạn 2026-2035. Không chỉ có vậy, tại buổi tập huấn các địa phương có cơ hội trao đổi, chia sẻ những mô hình tốt, cách làm hiệu quả, kinh nghiệm hay tại địa phương mình nhằm góp phần thúc đẩy, cổ vũ các địa phương khác trong công tác thực hiện xây dựng nông thôn mới thành công. Như vậy, các buổi tập huấn không chỉ là thủ tục hành chính thông thường nhằm trang bị kiến thức lý thuyết mới mà còn kết hợp giải quyết các tình huống thực tiễn, những khó khăn thực tế từ đó giúp cán bộ địa phương nắm rõ các quy định mới và cách triển khai các quy định đó một cách khoa học, đạt kết quả cao. Việc thảo luận trao đổi trực tiếp tại buổi học sẽ giúp các học viên nắm bắt nhanh hơn, hiểu rõ hơn về nội dung mới đồng thời những thắc mắc được giải đáp một cách kịp thời và đúng trọng tâm, trọng điểm của vấn đề.

Giảng viên đang giải đáp thắc mắc tại buổi tập huấn

Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác tập huấn triển khai nội dung CTMTQG giai đoạn 2026-2035 tại tỉnh Nghệ An, việc đổi mới cần được thực hiện đồng bộ từ khâu chuẩn bị, nội dung cho đến phương pháp tổ chức.

Thứ nhất, đổi mới nội dung và chương trình đào tạo

Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn, dân số đông do vậy chương trình tập huấn cần bám sát đặc thù từng vùng miền, địa phương cụ thể để cán bộ dễ nắm bắt và thực hiện. Thay vì các buổi bài giảng lý thuyết kéo dài độc thoại một chiều, chương trình cần chuyển dịch sang thời lượng thực hành và giải đáp thắc mắc tạo sự hào hứng của các học viên. Đơn giản hóa các văn bản pháp lý, bộ tiêu chí nông thôn mới hay quy trình giảm nghèo thành cẩm nang, tài liệu ngắn gọn, dễ hiểu, sử dụng nhiều hình ảnh và mô hình trực quan. Áp dụng phương pháp phân vai, xử lý tình huống thực tế (ví dụ: mô phỏng một buổi họp tại địa phương đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại có thắc mắc về việc áp dụng quy định về Bộ tiêu chí Nông thôn mới trong giai đoạn 2026-2035 hoặc địa phương gặp khó khăn trong việc hoàn thiện các thủ tục công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn 2026-2035). Đối với cán bộ thôn bản người DTTS, cần tăng cường sử dụng hình ảnh trực quan, sơ đồ hóa quy trình và biên dịch tài liệu tóm tắt sang tiếng dân tộc bản địa để cán bộ dễ tiếp cận và dễ nắm bắt.

Thứ hai, thay đổi phương pháp và hình thức tập huấn

Phương pháp lấy học viên làm trung tâm sẽ góp phần tạo nên sự hứng thú và hấp dẫn của buổi tập huấn. Trong các buổi học cần tăng cường thảo luận nhóm, đóng vai giải quyết tình huống thực tế và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương thay vì thuyết giảng một chiều. Qua đó các cán bộ xã, thôn/bản vừa nắm được lý thuyết rõ ràng đồng thời áp dụng các kiến thức đó vào thực tế địa phương mình một cách có hiệu quả và linh hoạt hơn. Ngoài ra, cần tổ chức các chuyến tham quan, học tập thực tế tại các mô hình giảm nghèo bền vững thành công hoặc các xã đạt chuẩn nông thôn mới. Từ những chuyến tham qua thực tế, học viên sẽ rút ra được những kinh nghiệm, bài học để vận dụng vào thực tế địa phương mình góp phần trong công cuộc xây dựng thành công CTMTQG. Các hoạt động thực tế sẽ tăng sự phong phú, hấp dẫn của nội dung tập huấn đồng thời tạo sự hào hứng của các học viên. Không chỉ có vậy, các bài giảng cần được xây dựng thành bài giảng số để cán bộ cơ sở có thể chủ động tra cứu, tự học bất cứ lúc nào. Giải pháp này giúp cán bộ cơ sở có thể “học mọi lúc, mọi nơi” và dễ dàng tra cứu quy trình, văn bản pháp luật ngay trên điện thoại thông minh khi đang đi thực địa tại thôn, bản.

Thứ ba, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, báo cáo viên

Cần phải lựa chọn giảng viên, báo cáo viên là những chuyên gia giàu kinh nghiệm thực tế, am hiểu sâu sắc về chính sách và hiểu rõ phong tục, tập quán, ngôn ngữ của địa phương để truyền đạt lý thuyết cũng như giải đáp các thắc mắc thực tế của các học viên. Ngoài ra, cần tập trung đào tạo chuyên sâu cho một nhóm cán bộ cấp xã có năng lực vượt trội, các Bí thư chi bộ, trưởng thôn hoặc người có uy tín tiêu biểu để họ trở thành những giảng viên tại chỗ. Chính đội ngũ này sẽ là những người trực tiếp, thường xuyên hướng dẫn lại cho các cán bộ khác hoặc tuyên truyền cho người dân tại địa bàn một cách tự nhiên, gần gũi nhất. Tuyệt đối xóa bỏ tư duy “đi học để lấy chứng nhận, điểm danh”. Các cán bộ tham gia tập huấn với thái độ nghiêm túc và mục tiêu truyền đạt có hiệu quả chính sách của Nhà nước đến với từng người dân nhanh, dễ hiểu và chi tiết nhất.

Thứ tư, cần linh hoạt về thời gian và địa điểm tổ chức tập huấn

Thời gian tổ chức tập huấn cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Nội dung tập huấn cho cán bộ xã, thôn/bản nên được tổ chức vào các thời điểm thích hợp, cần tránh thời điểm mùa vụ thu hoạch, dịp lễ hội truyền thống của đồng bào DTTS. Có như vậy cán bộ địa phương mới có thể sắp xếp thời gian, công việc để tham gia các lớp tập huấn một cách đầy đủ và nghiêm túc. Đồng thời, việc đưa các lớp tập huấn về cụm xã hoặc trực tiếp tại nhà văn hóa thôn thay vì tập trung lên trung tâm tỉnh cũng là một biện pháp cần được nghiên cứu nhằm giúp giảm thiểu thời gian, chi phí đi lại và tăng tỷ lệ chuyên cần của học viên. Tập huấn tại địa phương sẽ giúp cán bộ dễ dàng bố trí và giải quyết công việc đột xuất thuận lợi hơn. Hoặc việc học tập và thực hành ngay tại mô hình điển hình cũng là một biện pháp giúp công tác tập huấn linh động và hấp dẫn hơn.

Quang cảnh buổi tập huấn Chi cục Kinh tế hợp tác và PTNT Nghệ An tổ chức

Tóm lại, đầu tư cho năng lực của cán bộ cấp xã, thôn thông qua công tác tập huấn chính là khoản đầu tư thông minh và mang lại hiệu quả bền vững. Đây cũng là một trong những “cầu nối” quan trọng để góp phần phổ biến, triển khai nội dung mới của CTMTQG một cách nhanh và hiệu quả. Các chủ trương, cơ chế, chính sách mới CTMTQG về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi có được truyền đạt đến người dân một cách đầy đủ hay không phụ thuộc phần nhiều vào đội ngũ cán bộ địa phương. Khi đội ngũ “chèo lái” ở cơ sở vững vàng về nghiệp vụ, thông suốt về tư duy và thành thạo về kỹ năng, các mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước về nông thôn mới, giảm nghèo, và phát triển vùng DTTS giai đoạn 2026-2035 chắc chắn sẽ về đích đúng hẹn, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc thực sự cho người dân địa phương.

Nguồn: Mai Oanh, Chi cục KTHT&PTNT