Chương trình OCOP – Động lực quan trọng thúc đẩy xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An

Trong quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), Nghệ An luôn xác định phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập và đời sống người dân là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt. Thực tiễn cho thấy, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã và đang trở thành động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo chiều sâu, thực chất và bền vững trên địa bàn tỉnh.

OCOP – giải pháp phát triển kinh tế nông thôn phù hợp với điều kiện Nghệ An

OCOP là chương trình phát triển kinh tế nông thôn dựa trên lợi thế bản địa, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu. Đối với Nghệ An – tỉnh có diện tích lớn, điều kiện tự nhiên đa dạng, nhiều vùng miền núi, biên giới, OCOP được xem là giải pháp phù hợp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương.

Từ khi triển khai chương trình OCOP, nhiều sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ truyền thống của Nghệ An đã được “đánh thức”, đầu tư nâng cấp về chất lượng, mẫu mã, bao bì và câu chuyện sản phẩm. Qua đó, OCOP không chỉ góp phần phát triển sản xuất mà còn tạo chuyển biến rõ nét trong tư duy của người dân, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ chú trọng số lượng sang coi trọng chất lượng và thị trường.

Đáng chú ý, các sản phẩm OCOP của tỉnh phân bố rộng khắp với 111 xã, phường, nhiều xã miền núi, vùng sâu, vùng xa đã có sản phẩm OCOP, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Các nhóm sản phẩm ngày càng đa dạng, từ thực phẩm, đồ uống, dược liệu, thủ công mỹ nghệ đến dịch vụ du lịch nông thôn, tạo nên bức tranh kinh tế nông thôn phong phú, mang đậm bản sắc xứ Nghệ.

Một trong những kết quả nổi bật khẳng định vai trò của OCOP trong xây dựng NTM ở Nghệ An là sự gia tăng nhanh chóng về số lượng và chất lượng sản phẩm OCOP. Tính đến nay, toàn tỉnh có 754 sản phẩm OCOP được công nhận đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 3 sản phẩm 5 sao, 45 sản phẩm 4 sao và 706 sản phẩm 3 sao. Với kết quả này, Nghệ An hiện là một trong những địa phương tốp đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP.

Sản phẩm OCOP đạt hạng 5 sao của Công ty TNHH Đức Phong

OCOP góp phần nâng cao giá trị sản xuất và tăng thu nhập cho người dân

Không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng sản phẩm, OCOP đã tạo ra giá trị gia tăng rõ rệt cho sản xuất nông thôn, từ đó góp phần nâng cao thu nhập cho người dân – tiêu chí cốt lõi trong xây dựng NTM.

Thông qua việc áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, cải tiến mẫu mã, bao bì và xây dựng thương hiệu, nhiều sản phẩm truyền thống của Nghệ An đã được nâng tầm, tăng giá trị so với trước đây. Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp OCOP từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa sản phẩm vào các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn, sàn thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, OCOP đã tạo ra nhiều việc làm ổn định tại chỗ cho lao động nông thôn, đặc biệt là lao động trung niên, phụ nữ và lao động ở vùng miền núi. Các mô hình sản xuất OCOP thường xuyên sử dụng lao động trong các khâu sản xuất, chế biến, đóng gói, tiêu thụ sản phẩm, qua đó giúp người dân tăng thu nhập, hạn chế tình trạng di cư lao động ra khỏi địa phương.

Vùng nguyên liệu của Hợp tác xã nông nghiệp Sen Quê Bác

Thúc đẩy tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi giá trị

OCOP không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm mà còn là đòn bẩy thúc đẩy tổ chức lại sản xuất ở nông thôn. Việc tham gia OCOP buộc các chủ thể phải tuân thủ bộ tiêu chí đánh giá về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và năng lực quản trị.

Tại Nghệ An, nhiều địa phương đã gắn phát triển OCOP với xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; tăng cường liên kết giữa hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp. Các chuỗi liên kết từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ từng bước được hình thành, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm rủi ro và tăng tính bền vững cho sản phẩm nông thôn.

Thông qua OCOP, vai trò của hợp tác xã, doanh nghiệp ở nông thôn ngày càng được khẳng định, góp phần hoàn thiện tiêu chí tổ chức sản xuất trong xây dựng NTM và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp hàng hóa, nông nghiệp hiện đại.

Gắn OCOP với văn hóa, du lịch nông thôn

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong quá trình triển khai Chương trình OCOP ở Nghệ An là việc gắn phát triển sản phẩm với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và du lịch nông thôn. Đây không chỉ là cách làm gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm OCOP mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo sức hấp dẫn riêng cho nông thôn mới.

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm OCOP của Nghệ An không đơn thuần là hàng hóa tiêu dùng mà còn là kết tinh của điều kiện tự nhiên, lịch sử, phong tục tập quán và tri thức bản địa. Từ các sản phẩm ẩm thực truyền thống, đồ uống đặc sản, thảo dược, đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, mỗi sản phẩm OCOP đều gắn với một “câu chuyện” về vùng đất, làng nghề và con người xứ Nghệ. Chính yếu tố văn hóa này đã tạo nên sự khác biệt, giúp sản phẩm OCOP có “linh hồn”, nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trong những năm gần đây, nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động kết hợp phát triển sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng, từng bước hình thành các mô hình “một điểm đến – nhiều trải nghiệm”. Du khách không chỉ mua sản phẩm OCOP mà còn được trực tiếp tham gia vào các hoạt động trải nghiệm như tham quan vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến, thưởng thức ẩm thực địa phương, tìm hiểu văn hóa làng nghề và sinh hoạt cộng đồng. Qua đó, sản phẩm OCOP trở thành cầu nối giữa sản xuất và dịch vụ, giữa kinh tế và văn hóa.

Điểm du lịch Hòn Mát sản phẩm OCOP 4 sao

Khẳng định vai trò trụ cột của OCOP trong xây dựng nông thôn mới

Thực tiễn triển khai cho thấy, OCOP đã và đang trở thành trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An. Thông qua OCOP, tỉnh đã phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế địa phương; nâng cao giá trị sản phẩm; tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân; đồng thời hình thành tư duy sản xuất mới theo hướng thị trường và bền vững.

Trong giai đoạn tới, khi Nghệ An chuyển trọng tâm sang xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại, việc tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, phát triển các sản phẩm 4 sao, 5 sao, gắn phát triển sản phẩm OCOP với vùng nguyên liệu, chuyển đổi số và du lịch nông thôn sẽ là hướng đi quan trọng. Qua đó, góp phần xây dựng nông thôn Nghệ An phát triển toàn diện, bền vững và giàu bản sắc, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Nguồn: Anh Hùng, Chi cục KTHT&PTNT