Giữa những triền đồi xanh mướt của xã Thọ Bình, tỉnhThanh Hóa(trước đây là Bình Sơn, huyện Triệu Sơn), ít ai nghĩ rằng cây chè nơi đây từng có thời gian bị chặt bỏ vì hiệu quả kinh tế thấp. Hơn 30 năm trước, chè được đưa về trồng theo Dự án 327 phủ xanh đất trống, đồi trọc. Thế nhưng, do thiếu vốn, thiếu kỹ thuật, giống chè cũ năng suất thấp, đầu ra bấp bênh, nhiều hộ dân đã không mặn mà, thậm chí quay lưng với loại cây này.
Thọ Bình là xã miền núi, địa hình dốc, đất đai bạc màu, đời sống người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp nhỏ lẻ. Trong bối cảnh đó, chè từng được kỳ vọng là cây xóa đói giảm nghèo, nhưng sản xuất manh mún, mạnh ai nấy làm khiến giá trị không cao. Chè chủ yếu được sao thủ công, tiêu thụ trong vùng, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống.
Ông Lê Đình Tú, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn, là người chứng kiến trọn vẹn những thăng trầm ấy. Năm 1995, ông rời quê lên lập nghiệp tại vùng đất này, gắn bó với cây chè từ những ngày khó khăn nhất. Theo ông Tú, muốn chè “sống khỏe” thì không thể sản xuất rời rạc mà phải tổ chức lại theo hướng liên kết, nâng cao chất lượng thay vì chạy theo sản lượng.
Bước ngoặt đến vào năm 2016 khi ông được tín nhiệm bầu làm Giám đốc HTX. Từ đây, các hộ trồng chè được vận động tham gia liên kết, thống nhất quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến. Những giống chè cũ dần được thay thế bằng các giống mới như PH8, PH1, chè lai F1 cho búp to, chất lượng tốt hơn. Người dân được tập huấn kỹ thuật, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.
Thay đổi cách làm giúp chất lượng chè được nâng lên rõ rệt. Nước chè xanh trong, vị chát dịu, hậu ngọt sâu, tạo dấu ấn riêng so với nhiều vùng chè khác. Dù năng suất không tăng đột biến, nhưng giá bán ổn định và cao hơn trước, giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài.
Hiện toàn xã Thọ Bình có gần 400 ha chè, trong đó hơn 300 ha cho thu hoạch thường xuyên, trở thành vùng nguyên liệu lớn nhất tỉnh Thanh Hóa. Cây chè không còn là cây trồng phụ mà đã trở thành nguồn thu nhập chính của hàng trăm hộ dân, góp phần thay đổi diện mạo miền sơn cước.
Nâng tầm thương hiệu, hướng đến phát triển bền vững
Không dừng lại ở khâu trồng trọt, HTX Bình Sơn xác định phải đầu tư mạnh vào chế biến và xây dựng thương hiệu để gia tăng giá trị. Từ nguồn hỗ trợ của chương trình OCOP và khuyến nông địa phương, HTX đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho hệ thống máy móc hiện đại như máy sấy lạnh, máy nghiền bột chè, máy hút chân không, dây chuyền đóng trà túi lọc và hệ thống tưới tự động.
Nhờ đó, năng lực chế biến tăng gấp nhiều lần so với trước, chất lượng sản phẩm đồng đều, giảm phụ thuộc vào thời tiết. Sản phẩm được đóng gói, thiết kế bao bì bài bản, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, từng bước chinh phục thị trường.
Năm 2019, chè khô Bình Sơn được công nhận OCOP 3 sao. Đây là cú hích quan trọng, tạo động lực để HTX tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm. Đến nay, HTX đã có 4 sản phẩm chè đạt OCOP 3 sao, mỗi năm cung ứng ra thị trường hơn 50 tấn chè khô các loại.
Tháng 12/2024, sản phẩm Chè sạch Bình Sơn chính thức được công nhậnOCOP 4 saocấp tỉnh. Kết quả này không chỉ khẳng định chất lượng vượt trội mà còn mở ra cơ hội đưa chè Bình Sơn tiếp cận các thị trường lớn trong nước.
Điểm đáng chú ý là mô hình sản xuất tại Thọ Bình mang tính liên kết nhưng vẫn phát huy tính chủ động của từng hộ. Mỗi gia đình gần như một “nhà máy nhỏ”, tự đầu tư máy sao, máy hút chân không, đóng gói sản phẩm song vẫn tuân thủ quy chuẩn chung của HTX. Các hộ chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và cùng tìm kiếm đầu ra, tạo nên chuỗi giá trị bền vững.
Theo nhiều hộ dân, thu nhập từ chè đã cải thiện rõ rệt. Bình quân mỗi hecta cho khoảng 7 tấn chè tươi mỗi năm, tương đương 1,5 tấn chè khô, doanh thu đạt hàng trăm triệu đồng. Nhờ cây chè, nhiều gia đình thoát nghèo, xây dựng nhà cửa khang trang, đầu tư cho con cái học hành.
Song song với cây chè, HTX còn phát triển mô hình nuôi ong dưới tán rừng. Mật ong hoa rừng Bình Sơn cũng đạt chuẩn OCOP 3 sao, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân. Toàn xã hiện có hàng trăm hộ nuôi ong, mang lại nguồn thu ổn định, giảm áp lực phụ thuộc vào một loại cây trồng.
Theo định hướng của HTX, thời gian tới sẽ mở rộng diện tích chè sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với phát triển du lịch trải nghiệm. Những đồi chè xanh mát đang trở thành điểm đến hấp dẫn, nơi du khách có thể tham quan, hái chè, sao chè và thưởng trà giữa không gian núi rừng.
Từ một cây trồng từng bị lãng quên, chè Bình Sơn đã vươn lên trở thành sản phẩm OCOP 4 sao, mang lại giá trị kinh tế và niềm tự hào cho người dân Thọ Bình. Hành trình ấy cho thấy, khi người nông dân thay đổi tư duy sản xuất, biết liên kết và chú trọng chất lượng, nông sản địa phương hoàn toàn có thể khẳng định chỗ đứng trên thị trường.
Loading ...