Ưu tiên nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới

Các cơ chế, chính sách được xây dựng theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung tháo gỡ những khó khăn trong phát triển nông thôn, giúp các địa phương chủ động lồng ghép nguồn lực, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng. Tiêu biểu như Nghị quyết số 128/2020/NQ-HĐND về khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Nghị quyết số 50/2022/NQ-HĐND về hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu; Nghị quyết số 75/2023/NQ-HĐND về phát triển chăn nuôi đại gia súc tại các xã khu vực III, bản đặc biệt khó khăn; Nghị quyết số 63/2023/NQ-HĐND về hỗ trợ làm đường giao thông giai đoạn 2023-2025…

Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Ngành đã chủ động tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn, tập trung vào phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân và hoàn thiện hạ tầng nông thôn. Các chính sách ưu tiên địa bàn khó khăn, hướng đến hỗ trợ trực tiếp người dân, tạo điều kiện để các địa phương triển khai hiệu quả Chương trình xây dựng NTM.

Thực hiện phương châm “Giao thông đi trước một bước”, tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng giao thông nông thôn. Nghị quyết số 63/2023/NQ-HĐND quy định mức hỗ trợ một phần từ ngân sách nhà nước để làm đường giao thông giai đoạn 2023-2025, với mức hỗ trợ từ 30% đến 45% chi phí vật liệu xây dựng, đã tạo sức lan tỏa lớn, huy động sự tham gia tích cực của nhân dân. Từ đó, phong trào “Nhà nước và nhân dân cùng làm” được triển khai sâu rộng, góp phần từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống người dân. Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã huy động, phân bổ hơn 1.450 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để thực hiện Chương trình xây dựng NTM. Nhân dân tự nguyện hiến hơn 1,84 triệu m² đất và tài sản trên đất, đóng góp trên 165.000 ngày công lao động, với tổng giá trị ước đạt hơn 293 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tỉnh ta cũng chú trọng hỗ trợ phát triển sản xuất, coi đây là giải pháp then chốt để nâng cao thu nhập cho người dân. Các chính sách đã khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng phù hợp với điều kiện từng vùng, hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, liên kết theo chuỗi giá trị được nhân rộng.

Tại xã Mai Sơn, sau sáp nhập, dân số hơn 52.300 người, trở thành địa phương có quy mô dân số lớn của tỉnh. Ông Nguyễn Anh Thu, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Từ các chương trình hỗ trợ, cùng sự đồng thuận của nhân dân, địa phương đã huy động hiệu quả nguồn lực để phát triển hạ tầng và sản xuất. Đến nay, xã hình thành vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, với gần 1.300 ha mía và gần 5.000 ha cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, như na, dâu tây, xoài, nhãn; 39 HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả.

Đối với người dân, đối tượng trực tiếp thụ hưởng, các cơ chế, chính sách của HĐND tỉnh đã trực tiếp tạo động lực để họ mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, nâng cao thu nhập. Gia đình anh Lý A Trống, bản Buôm Khoang, xã Phiêng Pằn, là một minh chứng. Từ nguồn hỗ trợ về giống, kỹ thuật, gia đình anh đã đầu tư chuyển đổi 1,5 ha đất trồng ngô sang trồng mận hậu, nhãn, bưởi da xanh; đồng thời trồng 2.000 m² cỏ voi dưới tán cây ăn quả làm thức ăn chăn nuôi 8 con bò và dê, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Anh Trống cho biết: Năm 2024, gia đình sang xã Phiêng Khoài học kinh nghiệm chăm sóc mận cho ra quả sớm. Sau khi áp dụng, hơn 100 gốc mận đã cho thu hoạch từ cuối tháng 3, bình quân 3 ngày thu khoảng 1 tạ quả, bán với giá 70.000 đồng/kg, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.

Sau 15 năm triển khai, Chương trình xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Trước khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 64/177 xã đạt chuẩn NTM, bình quân đạt 12,4 tiêu chí/xã; có 9 xã đạt chuẩn NTM nâng cao. Cùng với đó, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, từ 21,6% năm 2021 xuống còn 7,89% vào cuối năm 2025. Kết quả này cho thấy chương trình không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn tác động trực tiếp, bền vững đến đời sống người dân.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, việc triển khai Chương trình xây dựng NTM được thực hiện theo Bộ tiêu chí quốc gia mới ban hành tại Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025, gồm 10 tiêu chí, 47 chỉ tiêu, phân theo 3 nhóm xã, phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và trình độ phát triển của từng địa phương. Điểm mới là chuyển mạnh từ tư duy “Nhà nước làm” sang “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, trong đó người dân giữ vai trò chủ thể; các tiêu chí được xác định trên cơ sở nhu cầu thực tiễn, gắn với nâng cao thu nhập, cải thiện môi trường sống và gìn giữ bản sắc văn hóa. Trên cơ sở đó, tỉnh ta tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng các xã đã đạt chuẩn; tập trung xây dựng nông thôn mới ở cấp thôn, bản theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng vùng. Các địa phương chuyển trọng tâm từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, chú trọng duy trì bền vững các tiêu chí, hướng tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu theo hướng hiện đại, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế nông thôn.

Từ nền tảng đã đạt được, cùng sự trợ lực từ những chính sách đúng đắn, sát thực tiễn và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Chương trình xây dựng nông thôn mới ở Sơn La tiếp tục có thêm động lực để phát triển. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể, vừa tham gia, vừa thụ hưởng, những thành quả đạt được sẽ ngày càng bền vững, tạo nền tảng vững chắc để thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và đô thị, nâng cao chất lượng cuộc sống, hướng tới xây dựng những vùng quê phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại trong giai đoạn mới.

Nguồn: baosonla.vn (Đặng Hòa st)