Phụ nữ “hai giỏi” mài đất ngọc để thoát nghèo

Từ đồng vốn nhỏ đến hành trình gây dựng sinh kế

Ở một vùng quê mà phần đông người dân vẫn gắn bó với nông nghiệp, giá trị của đồng vốn chính sách không chỉ nằm ở con số cho vay, mà ở khả năng mở ra cơ hội sinh kế cho những người vốn ít, lực mỏng nhưng giàu ý chí. Khởi nghiệp từ năm 2010, chị Phan Thị Minh, ở thôn Thâm Pồng, xã Lục Yên đã trải qua 15 năm đầy chông chênh với giống vịt bầu Lâm Thượng vì dịch bệnh, thiếu kinh nghiệm.

Có những thời điểm tưởng như muốn chùn bước, nhưng rồi bằng sự kiên trì “vấp ngã ở đâu đứng lên ở đó” và sự hỗ trợ kịp thời 50 triệu đồng từ nguồn vốn vay giải quyết việc làm của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), chị đã từng bước gây dựng được một mô hình chăn nuôi bài bản. Từ chỗ làm ăn nhỏ lẻ, đến nay trang trại của gia đình chị duy trì từ 700 đến 1.000 con vịt bố, mẹ. Lò ấp vận hành quay vòng với công suất 1,4 vạn trứng mỗi tháng. Nhờ đó, gia đình chị có thu nhập ổn định từ 30 đến 50 triệu đồng mỗi tháng.

Nhưng giá trị của câu chuyện này không chỉ nằm ở thu nhập. Sau cơn bão Yagi, trang trại của gia đình chị bị san phẳng, tốc mái và hơn 500 con vịt gây giống bị nước cuốn trôi, thiệt hại lên tới khoảng 300 – 400 triệu đồng, chị Minh vẫn không buông tay. Chị tiếp tục vay thêm 100 triệu đồng từ NHCSXH để khắc phục hậu quả, tái đàn, phục hồi sản xuất. Trong nghịch cảnh, quyết định vay tiếp để làm lại cho thấy điều mà vốn chính sách mang đến đôi khi còn lớn hơn vốn liếng, đó là niềm tin để người dân dám đứng dậy, dám làm lại, dám đi tiếp.

Nếu chị Phan Thị Minh là hình ảnh của một phụ nữ nông thôn dám khởi nghiệp, dám gượng dậy sau thiên tai, thì hành trình của bà Nguyễn Thị Năng lại cho thấy một chiều sâu khác của tín dụng chính sách. Gia đình bà Năng bắt đầu kinh doanh nhỏ lẻ nhờ vốn vay chính sách, chủ yếu bán phân bón và tạp hóa.

Năm 2004, được vay thêm 25 triệu đồng cùng sự hỗ trợ của Trung ương Hội Phụ nữ và Hội Phụ nữ Lục Yên, bà chuyển sang sản xuất phân viên nén dúi sâu và từng bước mở rộng quy mô. Sau khi tiếp tục vay 90 triệu đồng, năm 2016 bà thành lập doanh nghiệp. Từ sản lượng ban đầu khoảng 100–200 tấn mỗi vụ, nay cơ sở sản xuất khoảng 15 tấn mỗi ngày, sản phẩm tiêu thụ tại Lào Cai, Tuyên Quang, Hà Giang và Phú Thọ.

Mô hình của bà Năng hiện tạo việc làm cho 6 lao động địa phương với thu nhập khoảng 9 triệu đồng/tháng. Từ một người phụ nữ từng “đi buôn từ quang gánh luộc sắn, luộc khoai đi bán”, nay bà không chỉ làm chủ một doanh nghiệp tư nhân mà còn trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều phụ nữ khác trong thôn, trong xã.

Chị Minh chị Phan Thị Minh kiên trì khởi nghiệp với sự hỗ trợ kịp thời vốn vay của NNHCSXH

Đặc biệt, hiện bà là Chủ nhiệm Câu lạc bộ “Phụ nữ làm kinh tế giỏi”, Ủy viên BCH MTTQ Việt Nam xã Lục Yên, Chi hội trưởng Cựu chiến binh, đồng thời là Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn với hơn 20 năm kinh nghiệm. Trên hành trình của mình, bà Năng không giữ kinh nghiệm làm riêng cho gia đình. Từ thực tế vươn lên nhờ vốn chính sách, bà đi tư vấn cho chị em trong tổ chức hội, đến từng hộ gia đình để xem đất đai, điều kiện, vị trí phù hợp với loại hình kinh doanh nào, rồi động viên, dẫn dắt họ mạnh dạn vay vốn, phát triển kinh tế. Theo lời bà, rất nhiều chị em từ chỗ e ngại, không dám vay, sau khi được phân tích, định hướng, nay đã làm ăn thành công, thậm chí “còn hơn tôi”.

Đồng vốn tạo sức bật đổi thay

Đằng sau những kết quả ấy là một cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị – xã hội ở cơ sở. Bà Đàm Thị Kim Nhung, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Lục Yên, cho biết với vai trò tổ chức Hội nhận ủy thác, Hội luôn phối hợp với Phòng giao dịch NHCSXH Lục Yên trong tất cả các khâu, từ tuyên truyền chính sách, bình xét đối tượng vay vốn đến kiểm tra, giám sát trong quá trình sử dụng vốn. Đặc biệt, với các dự án khởi nghiệp, Hội cùng NHCSXH hướng dẫn các hộ vay lập phương án sản xuất, đánh giá tính khả thi và đồng hành trong suốt quá trình thực hiện.

Nhờ đó, hộ vay vốn không chỉ được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi mà còn được hỗ trợ về kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm để quản lý tốt nguồn vốn, phát triển kinh tế gia đình. Theo bà Nhung, hiện có khoảng 1.000 hội viên phụ nữ được tiếp cận vay vốn, với tổng dư nợ gần 50 tỷ đồng. Con số ấy cho thấy phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà đang ngày càng trở thành một lực lượng kinh tế đáng kể ở nông thôn.

Hiệu quả của đồng vốn chính sách càng rõ hơn khi đặt trong những thời điểm khó khăn. Sau cơn bão số 3 Yagi năm 2024, đời sống của người dân ở xã Lục Yên nói chung, hội viên phụ nữ nói riêng bị ảnh hưởng nặng nề. Ngay sau đó, chính quyền địa phương, NHCSXH và các tổ chức đoàn thể đã kịp thời nắm bắt tình hình, triển khai các gói dự án để người dân vay vốn khắc phục thiệt hại, ổn định cuộc sống. Đến nay, theo phản ánh từ cơ sở, phần lớn bà con và hội viên đã cơ bản ổn định trở lại, tiếp tục làm ăn, phát triển kinh tế.

Phụ nữ Lục Yên từ chỗ e ngại, không dám vay, sau khi được phân tích, định hướng đã làm ăn thành công

Không phải ngẫu nhiên mà ở cấp cơ sở, mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn lại trở thành cánh tay nối dài của chính sách. Bà Đàm Thị Kim Nhung đánh giá, các tổ chức chính trị – xã hội là lực lượng gần dân nhất, hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân nhất; đặc biệt ở cấp xã, sự gắn bó với thôn bản là hằng ngày, hằng việc. Chính vì thế, khi NHCSXH giao ủy thác cho các đoàn thể, hiệu quả mang lại rất thiết thực: người dân được tiếp cận vốn nhanh hơn, còn chính sách của Nhà nước cũng đến gần hơn với những nhu cầu cụ thể của từng hộ gia đình.

Ở góc độ chính quyền địa phương, ông Hoàng Văn Cói, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lâm Thượng cho biết, xã là địa bàn vùng cao với diện tích tự nhiên 128 km², có hơn 4.000 hộ, 19.000 khẩu; là nơi 18 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó dân tộc Tày chiếm 70%. Người dân chủ yếu làm nông nghiệp, chăn nuôi, trồng rừng, phát triển cây măng mai, nuôi trâu, bò, vịt bầu Lâm Thượng. Ngay từ khi có chủ trương vốn chính sách của Chính phủ giao NHCSXH thực hiện, địa phương đã triển khai tới bà con toàn xã, thành lập các tổ tiết kiệm và vay vốn, duy trì hoạt động thường xuyên để người dân nắm thông tin và có điều kiện vay vốn phát triển kinh tế.

Ông Cói cho biết, hiện nay xã có hơn 40 tổ tiết kiệm và vay vốn; các tổ đều có quy chế hoạt động, họp định kỳ hằng tháng, triển khai các món vay và bảo đảm cho vay đúng đối tượng, đúng mục đích. Nguồn vốn chính sách được sử dụng cho các chương trình như vay sinh viên, vay hộ nghèo, vay nước sạch và vệ sinh môi trường, phù hợp với nhu cầu phát triển của địa phương. Từ đó, đời sống người dân từng bước được nâng lên, diện mạo nông thôn chuyển biến rõ rệt. Nếu như mấy năm trước tỷ lệ hộ nghèo của xã Lâm Thượng còn hơn 30%, thì nay chỉ còn hơn 7%. Một con số biết nói, cho thấy khi đồng vốn ưu đãi đến đúng người, đúng việc, hiệu quả không chỉ dừng ở một hộ gia đình mà lan ra cả cộng đồng.

Ở bình diện rộng hơn, ông Dương Quốc Tuấn, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH huyện Lục Yên, cho biết với nguồn vốn được giải ngân kịp thời, nhiều hộ dân đã có điều kiện tiếp cận vốn, phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống và vươn lên thoát nghèo bền vững. Nguồn vốn tín dụng chính sách cũng góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn, đặc biệt trong công tác giảm nghèo và tạo việc làm. Chất lượng tín dụng của Phòng giao dịch NHCSXH Lục Yên hiện nay rất tốt, với tỷ lệ nợ quá hạn chỉ chiếm 0,06% tổng dư nợ, thấp hơn mức bình quân chung của toàn chi nhánh. Điều đó phản ánh không chỉ hiệu quả sử dụng vốn của người dân mà còn cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị – xã hội và sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Cùng với đó, mạng lưới hoạt động của NHCSXH vẫn được duy trì theo hướng gần dân, sát dân. Hiện Phòng giao dịch Lục Yên có 24 điểm giao dịch tại các xã và là một trong những đơn vị có tổng dư nợ đứng thứ hai trong toàn chi nhánh. Qua mô hình Tổ tiết kiệm và vay vốn, qua công tác ủy thác với các tổ chức chính trị – xã hội, đồng vốn chính sách không chỉ được chuyển tải tới người dân thuận lợi hơn, mà còn được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả rõ rệt.

Từ những câu chuyện cụ thể ở thôn Thâm Pồng, từ mô hình chăn nuôi vịt bầu Lâm Thượng của chị Phan Thị Minh đến doanh nghiệp phân viên dúi sâu của bà Nguyễn Thị Năng, có thể thấy một điều rất rõ, ở Lục Yên, phụ nữ hôm nay không chỉ giỏi việc nhà, mà còn giỏi gây dựng sinh kế, giỏi nắm bắt cơ hội, giỏi nâng đỡ nhau cùng đi lên. Và cũng từ đó, khái niệm “phụ nữ hai giỏi” ở một miền quê vùng cao không còn là một lời khen mang tính biểu trưng.

Ông Đỗ Long Thảo, Phó Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) tỉnh Lào Cai khẳng định, hiệu quả của chương trình giảm nghèo không những chỉ thể hiện ở tỷ lệ hộ nghèo giảm qua các năm mà mức sống bình quân của hộ nghèo cũng đã được nâng lên; vai trò của tín dụng chính sách xã hội được đánh giá là “điểm sáng” và là một trong những “trụ cột” trong hệ thống các chính sách giảm nghèo. Theo thống kê vốn tín dụng chính sách góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh từ 3-5% hàng năm.

Đây cũng là động lực vững chắc để giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh Lào Cai phấn đấu kiểm soát nguy cơ tái nghèo, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau. Phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo đa chiều duy trì mức giảm từ 2,5 – 3%/năm; giảm hộ nghèo theo tiêu chí đa chiều vùng dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; cơ bản không còn các xã, thôn đặc biệt khó khăn và kiểm soát chặt nguy cơ tái nghèo.

Lục Yên có những viên ngọc quý nằm sâu trong lòng đất. Nhưng trên mặt đất này, có lẽ điều lấp lánh hơn cả vẫn là những con người đang ngày ngày lao động, bền bỉ làm ăn, kiên cường vượt khó. Từ những đồng vốn chính sách được trao đúng lúc, đúng người, họ đã tự mài giũa mình như ngọc, để không chỉ đổi thay đời sống gia đình mà còn góp phần làm đổi thay diện mạo quê hương.

Nguồn tin: thoibaonganhang.vn (Nguyễn Nhung st)