Phát triển ngành dừa theo hướng hiện đại, xanh và bền vững

Sơ chế dừa nguyên liệu tại HTX Nông nghiệp Định Thủy (xã Đồng Khởi).

Vùng nguyên liệu quy mô lớn

Hiện nay, tỉnh đã hình thành các mô hình liên kết sản xuất thông qua hệ thống tổ hợp tác và HTX, gắn kết ngày càng chặt chẽ vào chuỗi giá trị và bước đầu xây dựng được các vùng nguyên liệu dừa hữu cơ quy mô lớn. Cùng với đó, ngành công nghiệp chế biến dừa ghi nhận sự phát triển nhanh nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại, giúp đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tính đến cuối năm 2025, diện tích dừa toàn tỉnh đạt 119.270ha, tương đương khoảng 22 triệu cây, đứng thứ nhất khu vực và cả nước, chiếm trên 50% diện tích dừa cả nước; tăng 11.335ha so với năm 2020, với tốc độ tăng bình quân khoảng 2 %/năm. Diện tích dừa cho trái đạt 110.120ha, tương đương khoảng 20,31 triệu cây, chiếm 92,33% diện tích dừa toàn tỉnh. Trong cơ cấu giống, dừa cao phục vụ chế biến công nghiệp chiếm 99.909ha (83,77%); dừa lùn và dừa lai khoảng 18.000ha (15,10%); dừa sáp 1.361,4ha (1,14%), trong đó diện tích dừa nuôi cấy phôi là 31,1ha. Mật độ trồng dừa dao động từ 190-250 cây/ha, tùy theo giống, điều kiện đất đai và tập quán canh tác.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 151 doanh nghiệp sản xuất, chế biến các sản phẩm từ dừa với quy mô và loại hình khác nhau, tập trung vào các lĩnh vực chế biến xơ dừa, gáo dừa, cơm dừa, nước dừa và các sản phẩm giá trị gia tăng. Mặc dù phần lớn công nghệ thiết bị còn ở mức đơn giản, song một số doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền tự động hóa, công nghệ chiết xuất, bảo quản lạnh và kiểm soát chất lượng hiện đại, góp phần nâng cao năng suất và giảm chi phí lao động.

Giá trị sản xuất ngành chế biến dừa năm 2024 đạt 7.700 tỷ đồng; năm 2025 ước đạt khoảng 8.150 tỷ đồng, tăng 5,84% so với năm 2024 và chiếm khoảng 5,96% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh. Hơn 60% sản lượng dừa công nghiệp được tiêu thụ qua chế biến nội tỉnh, tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Dừa uống nước có khoảng 10-15% sản lượng được sơ chế xuất khẩu; dừa sáp chủ yếu tiêu thụ nội địa dưới dạng nguyên liệu thô.

Kim ngạch xuất khẩu dừa năm 2024 đạt 451 triệu USD, tăng 14,43% so với năm 2023; năm 2025 ước đạt khoảng 500 triệu USD, tăng 2,90% so với năm trước. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục tăng trưởng, với thị trường ổn định tại Hoa Kỳ, Canada, EU, Trung Đông và châu Phi. Hầu hết các sản phẩm từ dừa đã được đăng ký nhãn hiệu, có bao bì, nhãn mác và thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Giai đoạn 2021-2025, hoạt động xúc tiến thương mại được triển khai đồng bộ, góp phần mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng doanh thu doanh nghiệp và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế- xã hội của tỉnh.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường- Văn Hữu Huệ, chủ trương của tỉnh là phát triển ngành dừa theo hướng hiện đại, xanh và hiệu quả, gắn với vùng nguyên liệu tập trung. Trọng tâm là hình thành các cụm công nghiệp chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu nhằm thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phục vụ xuất khẩu. Tỉnh tập trung phát triển thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu sản phẩm dừa bền vững, qua đó nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu, hiệu quả sản xuất, đời sống cư dân nông thôn và bảo vệ môi trường.

Tính đến năm 2025, diện tích dừa của tỉnh chiếm trên 50% tổng diện tích dừa cả nước.

Để phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh, tỉnh xác định việc triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm là yếu tố then chốt nhằm thúc đẩy ngành dừa phát triển bền vững và bứt phá. Trong đó, xây dựng và hoàn thiện chuỗi giá trị dừa được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM và cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Đồng thời, hướng tới tăng cường liên kết vùng với các tỉnh ĐBSCL nhằm phát triển cây dừa thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, đẩy mạnh nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và HTX trong việc liên kết xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng an toàn, hữu cơ; chuyển dần từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Công tác hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với chuỗi giá trị được chú trọng, tập trung củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ hợp tác, HTX sản xuất dừa, bảo đảm hoạt động thực chất, hiệu quả, góp phần ổn định thu nhập cho người trồng dừa và bảo đảm nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho doanh nghiệp chế biến.

Tỉnh sẽ tập trung nhân rộng các mô hình trồng xen, nuôi xen hiệu quả trong vườn dừa nhằm nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích và bảo đảm tính bền vững của sản xuất. Đồng thời, tăng cường hoạt động khuyến nông, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong canh tác dừa thích ứng với biến đổi khí hậu, chú trọng sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ. Phát triển công nghệ chế biến, nâng cấp sản phẩm dừa đáp ứng yêu cầu thị trường, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc; đồng thời, đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông, điện phục vụ vùng sản xuất và sơ chế; đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, làng nghề gắn với sản phẩm từ dừa, góp phần đa dạng hóa giá trị và phát triển kinh tế nông thôn bền vững…