Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ‘chìa khoá’ giúp nông sản Việt bứt phá

Sáng 6/2, diễn đàn “Doanh nghiệp đồng hành cùng Nhà nông và Phát triển bền vững” năm 2025 do Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tổ chức đã thu hút sự chú ý của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp, với chủ đềChuyển đổi số,chuyển đổi xanhvà một số giải pháp giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị cho nông sản, thủy sản Việt Nam.

Năm 2025 vừa qua, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội lớn song cũng không ít thách thức. Biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải, các tiêu chuẩn kỹ thuật và rào cản thương mại ngày càng khắt khe; xu hướng tiêu dùng xanh, minh bạch và truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu bắt buộc.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không còn là một lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hồ Xuân Hùng – Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam nhấn mạnh, doanh nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. “Doanh nghiệp không chỉ là đầu ra của sản phẩm mà còn là lực lượng dẫn dắt thị trường, đầu tư công nghệ, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông dân và hợp tác xã”, ông Hồ Xuân Hùng cho biết.

Tuy nhiên, xét trên bình diện toàn ngành, quá trình này vẫn đang ở giai đoạn đầu, chưa hình thành được một hệ sinh thái chuyển đổi số đồng bộ và bền vững. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đến tháng 10/2025, chỉ khoảng 2.600 hợp tác xã, tương đương 10 – 12%, có ứng dụng phần mềm hoặc công nghệ số trong các khâu sản xuất – chế biến – kinh doanh; mức độ chuyển đổi số trung bình mới đạt khoảng 32%.

Bà Trần Thị Hồng Lan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho biết, các hình thức ứng dụng chuyển đổi số phổ biến trong hội viên hiện nay chủ yếu tập trung vào: số hóa quản trị sản xuất; truy xuất nguồn gốc; thương mại điện tử; ứng dụng công nghệ thông minh ở một số công đoạn và bước đầu tiếp cận các mô hình kinh tế tuần hoàn.

Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất của chuyển đổi số nông nghiệp hiện nay không nằm ở nhận thức mà ở khả năng triển khai thực chất. Tiến trình này vẫn còn manh mún, thiếu tính hệ thống từ sản xuất đến tiêu thụ, đồng thời đối mặt với tình trạng “nghẽn” dữ liệu do thiếu nền tảng dùng chung.

Bên cạnh đó, sự thiếu hụt nhân lực vận hành và chưa chứng minh được hiệu quả kinh tế rõ rệt khiến doanh nghiệp, hợp tác xã khó duy trì đầu tư bền vững. Nếu thiếu sự dẫn dắt về chính sách và hạ tầng từ Nhà nước, chuyển đổi số sẽ mãi dừng lại ở mức thử nghiệm thay vì trở thành động lực tăng trưởng thực sự.

Đơn cử như trong ngành lúa gạo, đại diện Công ty TNHH TMDV Sài Gòn Kim Hồng cho rằng, sự thiếu đồng bộ từ khâu gieo sạ đến thu hoạch vẫn đang gây thất thoát lớn. Việc đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ và ứng dụng công nghệ sạ cụm là giải pháp cấp thiết để giảm chi phí và nâng tầm chất lượng lúa gạo Việt.

Để chuyển đổi số không chỉ là những mô hình “triển khai thử nghiệm”, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện và triển khai thống nhất các nền tảng số dùng chung trong nông nghiệp, đặc biệt là: Hệ thống truy xuất nguồn gốc; Quản lý vùng trồng, vùng nuôi; Kết nối dữ liệu sản xuất với yêu cầu thị trường và xuất khẩu.

Đồng thời, đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường hỗ trợ chuyển đổi số theo hướng chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, phát triển nền tảng mở, dễ tiếp cận với doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã; có cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các tổ chức xã hội nghề nghiệp tham gia triển khai và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Ông Hồ Xuân Hùng nhấn mạnh, trong thời gian tới đơn vị sẽ ưu tiên nguồn lực cho công tác xúc tiến thương mại, không ngừng mở rộng biên độ thị trường cả trong nước và quốc tế, đồng thời chú trọng hỗ trợ đào tạo chuyên sâu để nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng số cho các hợp tác xã, doanh nghiệp và người nông dân.

Với mục tiêu lấy bền vững làm trọng tâm, Tổng hội kiên trì thúc đẩy các mô hình liên kết chặt chẽ giữa “sản xuất – chế biến – tiêu thụ” theo chuỗi giá trị, từ đó nâng cao tính cạnh tranh và vị thế của nông sản Việt trên bản đồ toàn cầu.