Mở những cánh cửa mới cho nông sản Việt Nam, hướng đến con số xuất khẩu 74 tỷ USD

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, trong đó, các mặt hàng nông sản đạt 37,25 tỷ USD. Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đó là kết quả của quá trình nỗ lực mở cửa thị trường cũng như thực hiện chiến lược sản xuất xanh.

Nhiều mặt hàng nông sản lập kỷ lục

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, trong đó, các mặt hàng nông sản đạt 37,25 tỷ USD. Đáng chú ý, trong số 10 nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam đạt trên 1 tỷ USD có nhiều mặt hàng thuộc lĩnh vực trồng trọt như: Cà phê đạt 8,5 tỷ USD; rau quả đạt 8,5 tỷ USD, gạo 4,1 tỷ USD, điều 5 tỷ USD, hồ tiêu 1,6 tỷ USD, sắn và các sản phẩm từ sắn 1,2 tỷ USD,…

Trong đó, năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ của xuất khẩu rau quả. Theo thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả cả năm đạt hơn 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Sự tăng trưởng mạnh mẽ này được thúc đẩy nhờ sự mở rộng sản lượng và đáp ứng tốt hơn tiêu chuẩn của nhà nhập khẩu với các loại trái cây chủ lực (sầu riêng, thanh long, xoài, mít…), tăng đầu tư chế biến sâu, cùng với việc khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc và hàng loạt thị trường đã ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Đáng chú ý, vượt qua những khó khăn do thị trường Trung Quốc siết kiểm tra dư lượng Cadimi, chất Vàng O, xuất khẩu sầu riêng đã có sự bứt tốc mạnh mẽ ở 6 tháng cuối năm 2025 và đã đạt kim ngạch khoảng 3,86 tỷ USD trong năm 2025, tăng hơn 20% so với năm trước và chiếm trên 45% tổng giá trị xuất khẩu rau quả.

Dấu ấn xuất khẩu của ngành hàng rau quả ngoài việc thể hiện ở lượng ngoại tệ thu về tăng hàng tỷ USD sau mỗi năm mà còn minh chứng một ngành sản xuất và chế biến ngày càng chuyên nghiệp, bài bản, từ quy hoạch, vùng trồng, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của nhiều thị trường lớn.

Trước đó, để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung đã chỉ đạo quyết liệt, huy động đồng bộ các cục, vụ, đơn vị liên quan vào cuộc, phối hợp với phía Trung Quốc tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể. Mục tiêu là không để bất kỳ lô hàng sầu riêng nào bị gián đoạn chỉ vì khâu kiểm nghiệm hay thủ tục kỹ thuật.

Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường được giao rà soát năng lực của các phòng thí nghiệm, phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cử chuyên gia hỗ trợ địa phương.

Thứ trưởng Hoàng Trung cũng yêu cầu huy động tối đa các đơn vị đủ điều kiện pháp lý, để xử lý lượng mẫu tồn, bảo đảm xuất khẩu thông suốt, bảo vệ sản xuất cho khoảng 150.000 ha sầu riêng với sản lượng dự kiến trên 1,5 triệu tấn trong năm nay.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tăng cường trao đổi kỹ thuật, chia sẻ dữ liệu kiểm nghiệm và tiếp tục hướng dẫn các địa phương chủ động hơn trong việc lấy mẫu, kiểm soát chất lượng, đảm bảo hoạt động sản xuất, tiêu thụ sầu riêng đến cuối vụ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, kết quả này đến từ việc doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, minh bạch truy xuất nguồn gốc, áp dụng mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Trung ương và địa phương là yếu tố then chốt để duy trì xuất khẩu ổn định trong giai đoạn cuối vụ. Tinh thần chung là xử lý nhanh – gọn – đúng quy định, bảo đảm lợi ích cho doanh nghiệp và uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường Trung Quốc nói riêng và thị trường quốc tế nói chung.

Đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam kỳ vọng, trên cơ sở đà tăng trưởng bền vững của ngành trong những năm gần đây, cùng với việc hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa vào vận hành từ ngày 01/01/2026, ngành rau quả được dự báo có khả năng sớm hiện thực hóa mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 10 tỷ USD.

Trái ngọt của công tác mở cửa thị trường

Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025, công tác hợp tác quốc tế và mở cửa thị trường tiếp tục được đẩy mạnh. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã hoàn thành ký kết 3 Nghị định thư về kiểm dịch thực vật đối với chanh leo, ớt tươi và mít tươi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc; đồng thời, việc mở cửa thị trường và ký kết các điều kiện nhập khẩu đối với quả bưởi tươi xuất khẩu sang thị trường Úc cũng đã được hoàn thành, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Để đáp ứng yêu cầu thị trường về truy xuất nguồn gốc, công tác cấp, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói tiếp tục được quan tâm. Hiện nay, cả nước có 9.343 mã số vùng trồng và 1.659 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu cho các loại quả tươi (như thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen …). Các mã số này được phép xuất khẩu sang các thị trường, trong đó có Trung Quốc, Hoa Kỳ, Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản (trong năm 2025, đã cấp mới 1.520 mã số vùng trồng và 164 mã số cơ sở đóng gói). Việc tiếp nhận đăng ký, kiểm tra, cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được phân cấp cho các địa phương thực hiện theo quy định tại văn bản số 1776/BNN-BVTV ngày 23/03/2023.

Trong năm 2025, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tổ chức nhiều lớp đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho các tổ chức, cá nhân liên quan trong công tác quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Cụ thể, đã tổ chức được 3 lớp tập huấn trực tiếp và trực tuyến với sự tham gia của hơn 300 học viên, gồm cán bộ kỹ thuật của các Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đại diện các vùng trồng và cơ sở đóng gói, tập trung vào nội thiết lập các vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, hiện Cục đang trong quá trình xây dựng nghị định về quản lý mã số vùng trồng. “Việc cấp mã số vùng trồng không chỉ dừng lại ở khâu hoàn thiện hồ sơ trong nước, mà còn đòi hỏi sự kiên nhẫn, tuân thủ nghiêm túc quy trình và phối hợp chặt chẽ giữa người sản xuất, địa phương và cơ quan quản lý Trung ương trong suốt quá trình làm việc với thị trường nhập khẩu. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ ghi chép, lưu trữ, báo cáo và thống kê cho các đơn vị tại địa phương. Đối với các trường hợp vi phạm, Cục yêu cầu địa phương kiên quyết tạm dừng hoặc thu hồi mã số vùng trồng, qua đó giảm thiểu rủi ro trong chuỗi xuất khẩu và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành hàng”, ông Hiếu nói.

Về những định hướng cho năm 2026, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Huỳnh Tấn Đạt cho biết: “Cục sẽ tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường đối với các mặt hàng nông sản tiềm năng của Việt Nam như: sầu riêng, vải, bưởi, chanh leo, nhãn … phối hợp với các địa phương và ngành hàng để xác định các sản phẩm có có tiềm năng xuất khẩu. Xác định Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chính từ đó tập trung thúc đẩy việc ký kết Nghị định thư với Trung Quốc đối với một số sản phẩm như: ớt, chanh leo, quả có múi và các sản phẩm truyền thống cần chuẩn hoá. Hướng dẫn và hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, rau, quả thực hiện các quy định xuất nhập khẩu của các nước nhập khẩu như EU, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ…cũng như hoàn thiện thủ tục các biện pháp khắc phục về việc không tuân thủ”.

Nguồn: danviet.vn (Bá Việt st)