Từ trường học sinh thái đến kỳ vọng lan tỏa lối sống xanh bền vững

Nơi xây dựng thói quen, lối sống và trách nhiệm công dân đối với môi trường

Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025không chỉ là một hoạt động tôn vinh các mô hình giáo dục môi trường tiêu biểu, mà đang dần khẳng định vai trò như một không gian xã hội đặc biệt, nơi giáo dục, môi trường và cộng đồng cùng gặp nhau. Trong bối cảnh ô nhiễm rác thải nhựa, biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên trở thành thách thức toàn cầu, việc đưa các giá trị sống xanh vào trường học được xem là một hướng đi căn cơ, lâu dài và bền vững.

Điểm dễ nhận thấy nhất của Giải thưởng năm nay là quy mô mở rộng cả về số lượng trường tham gia lẫn phạm vi lan tỏa xã hội. Với gần 300 hồ sơ dự thi đến từ nhiều vùng miền khác nhau, từ đô thị, nông thôn đến miền núi, hải đảo, giải thưởng cho thấy sức hút ngày càng lớn của mô hình trường học sinh thái trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Sự tham gia của đầy đủ các cấp học, từ tiểu học đến trung học phổ thông, phản ánh nhu cầu và sự quan tâm ngày càng rõ nét đối với giáo dục môi trường ngay từ lứa tuổi sớm.

Theo GS.TS.NGND Đặng Thị Kim Chi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Môi trường (Đại học Bách khoa Hà Nội), việc tổ chức Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 đáp ứng đúng yêu cầu cấp thiết hiện nay, không chỉ của Việt Nam mà của toàn thế giới trong nỗ lực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

“Nếu muốn giải quyết các vấn đề môi trường một cách căn cơ, cần bắt đầu từ mỗi người dân, mỗi gia đình và đặc biệt là từ thế hệ học sinh – những chủ nhân tương lai của xã hội. Từ góc nhìn đó, trường học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là nơi hình thành thói quen, lối sống và trách nhiệm công dân đối với môi trường”, GS.TS.NGND Đặng Thị Kim Chi nhấn mạnh.

Chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” được lựa chọn cho mùa giải 2025 cũng cho thấy cách tiếp cận trực diện vào một vấn đề môi trường nổi cộm. Không dừng ở tuyên truyền, nhiều trường đã cụ thể hóa thông điệp này bằng những kế hoạch hành động rõ ràng, các hoạt động phân loại rác tại nguồn, tái chế, tái sử dụng và giảm thiểu nhựa dùng một lần trong sinh hoạt học đường. Điểm đáng ghi nhận là các mô hình không mang tính phong trào ngắn hạn, mà hướng tới thay đổi hành vi lâu dài của học sinh, giáo viên và cả phụ huynh.

Ông Bùi Đức Hiếu, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Phó Chủ tịch Hội đồng xét giải, cho biết Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những giải thưởng có phạm vi và mức độ lan tỏa lớn trong lĩnh vực giáo dục môi trường tại Việt Nam. Theo ông, ngay từ thời điểm phát động, giải thưởng đã nhận được sự đồng hành mạnh mẽ của báo chí, truyền thông, với hàng trăm sản phẩm tuyên truyền được đăng tải. Đây là yếu tố quan trọng giúp các mô hình trường học sinh thái không chỉ dừng lại trong phạm vi nhà trường, mà lan tỏa ra cộng đồng xã hội rộng lớn hơn.

Thay đổi bền vững từ trường học ra xã hội

Không chỉ chú trọng quy mô, Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 còn đặt ra kỳ vọng rõ ràng về chiều sâu và tính bền vững. GS.TS.NGND Đặng Thị Kim Chi nhấn mạnh vai trò chủ động của học sinh, sự gắn kết giữa nhà trường – gia đình – cộng đồng và những kết quả cụ thể thể hiện sự thay đổi nhận thức, hành vi. Theo bà, chính những minh chứng thực tế này mới là thước đo quan trọng nhất của hiệu quả giáo dục môi trường.

Lễ trao Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 dự kiến diễn ra với quy mô lớn, quy tụ hàng trăm thầy cô giáo, học sinh và đại diện các tổ chức trong và ngoài nước. Theo ông Vũ Minh Việt, Phó Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, việc đưa đông đủ các trường được vinh danh về Thủ đô nhận giải, kể cả những trường ở vùng biên giới, hải đảo xa xôi, không chỉ là sự ghi nhận nỗ lực, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về giá trị của giáo dục môi trường trong xã hội hiện đại.

Ông Vũ Minh Việt cũng nhấn mạnh vai trò của báo chí trong việc đồng hành và lan tỏa các mô hìnhtrường học sinh thái. “Khi những câu chuyện sống xanh, những sáng kiến nhỏ nhưng thiết thực của học sinh được kể lại một cách sinh động, chúng có khả năng truyền cảm hứng và tạo hiệu ứng xã hội tích cực, vượt ra ngoài khuôn khổ một giải thưởng”, ông Việt khẳng định.

Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 không chỉ hướng tới việc chọn ra những mô hình tiêu biểu, mà còn góp phần định hình một cách tiếp cận mới trong giáo dục môi trường: coi học sinh là chủ thể của sự thay đổi, coi trường học là không gian thực hành lối sống xanh và coi cộng đồng là phần mở rộng của quá trình giáo dục.

Kỳ vọng đặt ra cho giải thưởng trong những năm tới không chỉ là con số trường tham gia tiếp tục tăng, mà là việc các mô hình trường học sinh thái thực sự được duy trì, nhân rộng và thích ứng với điều kiện của từng địa phương. Khi những hành động nhỏ như phân loại rác, giảm nhựa dùng một lần, tái chế và tiết kiệm tài nguyên trở thành thói quen hằng ngày trong trường học, chúng sẽ theo học sinh bước ra đời sống xã hội, tạo nên những thay đổi bền vững từ gốc.

Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 sẽ tiếp tục đóng vai trò là cầu nối giữa chính sách, giáo dục và cộng đồng, góp phần nuôi dưỡng một thế hệ công dân trẻ có trách nhiệm với môi trường và tương lai phát triển bền vững của đất nước.