FESTIVAL OCOP VIỆT NAM 2025: Khi những sản vật làng quê thắp sáng Hoàng thành Thăng Long

Đêm Hoàng thành

Buổi tối ở Hoàng thành Thăng Long, gió khẽ lùa qua những lớp tường rêu phong đã chứng kiến bao thăng trầm lịch sử. Ánh đèn vàng trải dài trên nền gạch cổ, làm hiện lên những dòng người chậm rãi dạo bước. Giữa không gian ấy, mùi trà nóng quyện với hương quế, hương sen, hương gạo mới… lan nhẹ trong không khí. Đó không chỉ là mùi của sản vật, mà là mùi của ký ức, của làng quê Việt Nam đang tìm đường trở về với trung tâm của đất nước.

Lễ khai mạc Festival OCOP Việt Nam 2025 diễn ra vào buổi tối, không ồn ào phô trương. Nó giống như phiên chợ quê được nâng niu đặt vào lòng di sản. Ở đó, mỗi gian hàng không chỉ bày bán sản phẩm, mà kể một câu chuyện. Câu chuyện của một vùng đất, một cộng đồng, một đời người gắn với đất, với nước, với cây trái và thời gian.

Có người dừng lại rất lâu trước một hũ mắm. Không phải để mua vội, mà để nghe người bán kể về con sông nơi cá được đánh bắt, về những mùa nước nổi lên xuống, về cách người làng chờ mắm“chín tới” như chờ con cái trưởng thành. Ở góc khác, những tấm lụa, những lọ gốm, những chiếc bánh, những gói trà, những lọ mật ong… lặng lẽ đứng cạnh nhau, như những đại sứ thầm lặng của các miền quê xa xôi đang hội tụ về Thăng Long – Hà Nội.

OCOP, nếu chỉ nhìn bằng con số sao xếp hạng, bằng doanh thu hay kim ngạch xuất khẩu, thì sẽ chưa thấy hết giá trị của nó. OCOP trước hết là một cách trả lại tiếng nói cho làng quê, trả lại vị thế cho những người nông dân, nghệ nhân, hợp tác xã, những người lâu nay quen đứng phía sau chuỗi giá trị. Mỗi sản phẩm OCOP là một“mảnh đất biết kể chuyện”, nơi tri thức bản địa, tập quán nuôi trồng, văn hoá cộng đồng và khát vọng làm giàu hòa quyện vào nhau.

Giữa Hoàng thành, nơi từng là trung tâm quyền lực của các triều đại, những sản phẩm OCOP đứng cạnh nhau như lời nhắc nhẹ rằng sức mạnh của quốc gia không chỉ đến từ những quyết sách lớn, mà còn từ những điều rất nhỏ, rất bền bỉ, từ hạt gạo, lá trà, con cá, tấm bánh, lọ gốm, mảnh lụa… Lịch sử không chỉ được viết bằng những trang sách dày, mà còn được lưu giữ trong hương vị, trong từng nét chạm khắc, trong bàn tay lao động và trong ký ức cộng đồng.

Festival OCOP Việt Nam 2025 không chỉ là sự kiện quảng bá thương mại. Nó là một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa di sản và đổi mới, giữa nông thôn và đô thị. Khi người trẻ dừng lại trước một sản phẩm OCOP và hỏi“Sản phẩm này đến từ đâu?”, thì đó đã là một bước đầu của sự kết nối. Khi người nông dân từ miền núi, miền biển đứng giữa Hoàng thành và tự tin kể câu chuyện của mình, thì đó là lúc nông thôn không còn ở “vùng trũng” của phát triển.

OCOP không chỉ để bán được nhiều hơn, mà để được hiểu sâu hơn. Không chỉ để có thêm thu nhập, mà để giữ được căn cốt. Mỗi sản phẩm nếu chỉ chạy theo thị hiếu ngắn hạn sẽ nhanh chóng lạc lối. Nhưng nếu biết dựa vào giá trị bản địa, biết kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ mới, biết kết nối khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thiết kế và thị trường, thì sản phẩm ấy có thể đi rất xa mà vẫn không rời khỏi gốc rễ.

Buổi tối khép lại, ánh đèn trong Hoàng thành vẫn còn ấm. Người ra về mang theo vài món quà nhỏ, nhưng có lẽ thứ ở lại lâu hơn là cảm giác thân quen, hóa ra làng quê vẫn ở đây, rất gần, ngay giữa lòng đô thị. Và OCOP, trong cách tiếp cận ấy, không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm, mà là một hành trình đánh thức niềm tự hào, để mỗi vùng đất tự tin bước ra thế giới bằng chính câu chuyện của mình.

Và có lẽ, ánh đèn ấy không nên dừng lại ở Festival

Nếu OCOP đã bước vào Hoàng thành, thì đã đến lúc OCOP bước vào trường học như một cách gieo mầm bền vững. Không phải để bán sản phẩm, mà để giúp học sinh hiểu về đất, nước, lao động và chuỗi giá trị phía sau mỗi bữa ăn. OCOP khi ấy trở thành giáo cụ của đời sống, giúp trẻ em học cách tôn trọng thiên nhiên và người làm ra sản phẩm.

Từ lớp học, OCOP có thể đi vào bữa ăn học đường. Không làm bữa ăn đắt hơn, mà làm bữa ăn tử tế hơn: rõ nguồn gốc, đúng mùa vụ, an toàn và gần gũi với địa phương. Mỗi bát cơm, miếng rau, miếng thịt, không chỉ nuôi dưỡng thể chất, mà còn nuôi dưỡng thói quen tiêu dùng lành mạnh và lòng biết ơn đối với mảnh đất và con người.

Như thế, OCOP không chỉ là chương trình phát triển nông thôn, mà dần trở thành một phần của giáo dục khai mở, nơi những giá trị bền vững được gieo trồng từ sớm. Và ánh đèn Hoàng thành, từ Festival OCOP 2025, sẽ tiếp tục lan tỏa, âm thầm nhưng bền bỉ, qua từng lớp học, từng bữa ăn, để nông thôn Việt Nam không chỉ bước ra ánh sáng, mà đi cùng ánh sáng ấy vào tương lai.

Có lẽ, điều thật lắng đọng trong đêm khai mạc là những tiết mục do các cháu thiếu nhi thực hiện. Rất vui tươi, hồn nhiên, nhưng là sự gợi mở của những người tổ chức. Đó là OCOP vừa đi xa ra thế giới, vừa trở về rất gần với thế hệ tương lai của đất nước.

Festival OCOP,“mỗi làng một sản phẩm”, suy cho cùng không chỉ tôn vinh sản phẩm, mà quan trọng hơn là tôn vinh con người tạo ra sản phẩm. Những chủ thể OCOP cần được xem là trung tâm của Chương trình OCOP. Hơn thế nữa, các chủ thể phải là trung tâm của Lễ hội, được tôn vinh với đầy đủ cảm xúc. Sẽ thật ấn tượng khi bà con được đứng trên sân khấu kể câu chuyện về cuộc hành trình thay đổi đời mình, cộng đồng của mình, thông qua những sản phẩm mình tạo ra.

Hoàng thành Thăng Long đã từng là nơi hội tụ tinh hoa của các miền đất nước. Đêm Festival OCOP Việt Nam 2025, tinh hoa ấy lại một lần nữa trở về, không trong triều phục, không trong nghi lễ, mà trong dáng vẻ mộc mạc của những sản vật làng quê, lặng lẽ nhưng bền bỉ, như chính sức sống của nông thôn Việt Nam hôm nay và ngày mai.