Tấm “căn cước số” của sản phẩm thời 4.0

Truy xuất nguồn gốc cho phép người tiêu dùng tiếp cận đầy đủ thông tin về sản phẩm thông qua mã QR hoặc mã số – mã vạch. Chỉ với một thao tác quét mã bằng điện thoại thông minh, người mua có thể biết được nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, đơn vị sản xuất, thời hạn sử dụng và nhiều thông tin liên quan khác. Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng yên tâm hơn về chất lượng và độ an toàn của sản phẩm mà còn góp phần thúc đẩy sản xuất minh bạch, có trách nhiệm. Đặc biệt, theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025, việc phân loại sản phẩm theo mức độ rủi ro đã đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác quản lý chất lượng. Với các sản phẩm có mức độ rủi ro cao, truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu bắt buộc và được thực hiện theo lộ trình cụ thể, phù hợp với đặc thù từng ngành hàng. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới phương thức quản lý, nâng cao tính chuyên nghiệp và hướng tới phát triển bền vững.

Nhận thức rõ vai trò của truy xuất nguồn gốc trong việc nâng cao giá trị sản phẩm, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã chủ động ứng dụng công nghệ trong quản lý và sản xuất.

Anh Lê Minh Cương, Giám đốc Công ty TNHH SpiCo cho biết: “Truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp minh bạch thông tin sản phẩm và tạo dựng niềm tin với khách hàng. Khi người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra nguồn gốc và quy trình sản xuất, họ sẽ yên tâm hơn khi lựa chọn sản phẩm. Đây cũng là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu”.

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp sớm ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc thường có lợi thế rõ rệt trong tiêu thụ sản phẩm. Công ty CP Yến sào VN Nam Khánh Nest, xã Nông Cống là một trong những đơn vị tích cực ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống máy móc hiện đại để chế biến các sản phẩm từ tổ yến thô, yến tinh chế đến yến chưng sẵn, với quy trình sản xuất khép kín và kiểm soát nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Bên cạnh việc quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số, công ty còn triển khai hệ thống tem truy xuất nguồn gốc bằng mã QR Code để người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm. Hiện nay, hai sản phẩm là yến tinh chế và yến hủ chưng sẵn Nam Khánh đã được chứng nhận OCOP 3 sao, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Chị Nguyễn Thị Thạo, Phó Giám đốc Công ty CP Yến sào VN Nam Khánh Nest cho biết: “Chúng tôi ứng dụng mã tem, mã vạch truy xuất nguồn gốc để người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin sản phẩm một cách nhanh chóng. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín và từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ”.

Hoạt động truy xuất nguồn gốc giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Còn theo anh Nguyễn Văn Tú, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Yến sào xứ Thanh, xã Vạn Lộc thì: “Áp dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm có vai trò cực kỳ quan trọng, trong việc khẳng định về chất lượng và quy trình sản phẩm. Sau khi Nhà nước siết chặt về truy xuất nguồn gốc, chúng tôi thấy đó là cơ hội để phát triển sản phẩm. Và mỗi sản phẩm của công ty sau khi xuất xưởng luôn được kiểm tra nghiêm ngặt và gắn mã QR. Với người tiêu dùng sau khi nhìn thấy các sản phẩm được truy xuất nguồn gốc rõ ràng và có mã QR, củng cố niềm tin về chất lượng sản phẩm và công ty xem đó là cơ hội để phát triển bền vững hơn”.

Không chỉ doanh nghiệp, người tiêu dùng cũng đánh giá cao việc dán tem truy xuất nguồn gốc trên sản phẩm. Chị Hoàng Thị Thu Hoa, phường Hạc Thành, chia sẻ: “Khi mua những sản phẩm có mã QR truy xuất nguồn gốc, tôi cảm thấy yên tâm hơn vì có thể kiểm tra được nơi sản xuất, nguyên liệu và quy trình làm ra sản phẩm”.

Nhằm thúc đẩy việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc trong sản xuất và kinh doanh, thời gian qua Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, HTX và cơ sở sản xuất. Các đơn vị được hướng dẫn chuẩn hóa quy trình sản xuất, minh bạch thông tin sản phẩm, triển khai mã hóa và dán tem QR Code truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, các chương trình tập huấn, tuyên truyền cũng được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người dân về lợi ích của việc truy xuất nguồn gốc. Đến nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có gần 800 cơ sở sản xuất, kinh doanh đã áp dụng tem QR Code truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm, trong đó có 100% sản phẩm OCOP của tỉnh và 100% sản phẩm chủ lực của tỉnh đã áp dụng dán tem QR Code truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, truy xuất nguồn gốc đang từng bước trở thành “tấm căn cước số” của sản phẩm. Không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hệ thống này còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, phòng chống gian lận thương mại và tạo nền tảng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.