Theo cơ quan soạn thảo, bộ tiêu chí mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa khung tiêu chí giai đoạn 2021–2025, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn trong bối cảnh mới.
Một điểm đáng chú ý là xu hướng tinh gọn tiêu chí, giảm các nội dung trùng lặp và tăng tính định lượng, nhằm giúp địa phương dễ triển khai, dễ đánh giá. Dự thảo cũng nhấn mạnh việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm gánh nặng hồ sơ cho các chủ thể tham gia chương trình.
Bộ tiêu chí tiếp tục duy trì cấu trúc ba nhóm chính, gồm sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, khả năng tiếp thị và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến góp ý cho rằng cần điều chỉnh lại trọng số, giảm bớt các tiêu chí mang tính hình thức như bao bì, quảng bá, “câu chuyện sản phẩm”, đồng thời tăng yêu cầu về liên kết sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu và tính bền vững của chuỗi giá trị.
Về định hướng, dự thảo xác lập rõ hai trục phát triển của OCOP trong giai đoạn mới: phát huy giá trị bản địa gắn với sinh kế cộng đồng, và nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm theo yêu cầu thị trường, bao gồm cả xuất khẩu. Điều này cho thấy OCOP đang chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang tiếp cận theo chuẩn thị trường.
Một thay đổi quan trọng là tăng cường phân cấp cho địa phương theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trong khi trung ương tập trung vào vai trò giám sát và kiểm tra. Quy trình đánh giá, phân hạng được giữ ở hai cấp, gồm cấp tỉnh và trung ương, thay vì mở rộng xuống cấp xã nhằm tránh phát sinh bộ máy lớn và chi phí hành chính.
Về phân hạng sản phẩm, hệ thống từ 3 đến 5 sao tiếp tục được áp dụng, trong đó sản phẩm 5 sao phải đạt tiêu chuẩn cao và có khả năng xuất khẩu. Đây được xem là tiêu chí then chốt để nâng chất lượng sản phẩm OCOP theo hướng hội nhập.
Dự thảo cũng giữ thời hạn hiệu lực giấy chứng nhận OCOP là 36 tháng, thay vì kéo dài lên 5 năm như một số đề xuất. Lý do là để phù hợp với chu kỳ sản xuất nông sản và các tiêu chuẩn chất lượng liên quan. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo bổ sung cơ chế chuyển tiếp, cho phép kéo dài hiệu lực chứng nhận trong thời gian chờ đánh giá lại, nhằm tránh gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.
Về quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình đánh giá tại địa phương. Trường hợp phát hiện sai phạm hoặc sản phẩm không đảm bảo yêu cầu, cơ quan này có thể yêu cầu đánh giá lại hoặc đề nghị thu hồi chứng nhận.
Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình OCOP đã có hơn 18.000 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, nhưng số sản phẩm đạt 5 sao còn hạn chế. Dự thảo Bộ tiêu chí mới được kỳ vọng sẽ nâng mặt bằng chất lượng, đồng thời khắc phục tình trạng nặng hình thức, thiếu liên kết chuỗi giá trị.
Nguồn: thesaigontimes.vn (Anh Hùng st)
Loading ...