Phát triển khuyến nông “đòn bẩy” thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững

Khai thác hiệu quả lợi thế, tiềm năng đất đai

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn thứ 4 cả nước, điều kiện sinh thái và thổ nhưỡng hết sức đa dạng; địa hình trải dài từ miền núi cao, trung du miền núi thấp đến đồng bằng ven biển. Đây là lợi thế rất lớn để tỉnh phát triển nền nông nghiệp đa dạng về chủng loại sản phẩm và ngành hàng, từ đó khai thác các lợi thế so sánh.

Tuy nhiên, Nghệ An ở vùng Bắc Trung Bộ nên thường xuyên chịu tác động nặng nề của thiên tai, biến đổi khí hậu. Hơn nữa, do quy mô các vùng nguyên liệu sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, manh mún; trình độ ứng dụng khoa học, công nghệ chưa đồng đều, nhất là tại các huyện miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nên để phát triển nông nghiệp sản xuất lớn và hiện đại còn nhiều khó khăn, lực cản. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức sản xuất nông nghiệp và vai trò của công tác khuyến nông trong giai đoạn phát triển mới.

Chiến lược Khuyến nông tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026 – 2030 được xây dựng trên quan điểm lấy nông dân làm trung tâm, xem khuyến nông là lực lượng nòng cốt trong chuyển giao khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời là cầu nối quan trọng giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân trong phát triển các chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.

(Trích Chiến lược Khuyến nông Nghệ An giai đoạn 2026-2030)

Tại các diễn đàn, những người đứng đầu ngành Nông nghiệp đều mong muốn khuyến nông không chỉ dừng lại ở việc “hướng dẫn kỹ thuật” mà từng bước chuyển sang hỗ trợ tổng hợp, đồng hành cùng nông dân từ khâu sản xuất đến tổ chức liên kết và tiêu thụ sản phẩm.

Theo đó, mục tiêu tổng quát của Chiến lược là phát triển hệ thống khuyến nông theo tư duy kinh tế nông nghiệp, gắn với nhu cầu thị trường và các sản phẩm, ngành hàng chủ lực của tỉnh; qua đó, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nông nghiệp Nghệ An, bảo đảm sinh kế bền vững cho người nông dân, nhất là khu vực miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.

Dự kiến, giai đoạn 2026 – 2030, công tác khuyến nông Nghệ An tập trung đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động. Từ chỗ chủ yếu hỗ trợ kỹ thuật đơn lẻ cho các mô hình hay từng lĩnh vực, khuyến nông sẽ chuyển sang hỗ trợ tổng hợp, bao gồm tổ chức lại sản xuất, liên kết theo chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và kết nối thị trường. Các mô hình khuyến nông không chỉ là mô hình trình diễn kỹ thuật mà được định hướng trở thành mô hình kinh tế nông nghiệp, có khả năng nhân rộng, tạo tác động lan tỏa rõ rệt về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

Bên cạnh đó, để từng bước chuyển đổi nền sản xuất nông nghiệp sang hàng hoá và bền vững, Trung tâm Khuyến nông tỉnh chủ động tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn chuyển giao kỹ thuật theo hướng cập nhật các chính sách hỗ trợ vật tư sản xuất an toàn, sản xuất sạch; đồng thời, mời các chuyên gia, chủ mô hình có kinh nghiệm trao đổi, chia sẻ thông tin về sản xuất bền vững, quy trình tuần hoàn. Trên cơ sở khảo sát nhu cầu các xã, năm 2026 này, Trung tâm sẽ tiếp tục mở các lớp đào tạo, chuyển giao khoa học, kỹ thuật về thâm canh sản xuất lúa chất lượng cao, sản xuất hữu cơ; hội thảo, trình diễn mô hình về quy trình chăn nuôi, chăm sóc vật nuôi an toàn tại cơ sở…

Chăm lo đào tạo, xây dựng đội ngũ khuyến nông cơ sở

Trong các giải pháp thực hiện Chiến lược Khuyến nông giai đoạn 2026-2030, Nghệ An cũng xác định rõ đầu tư, phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là khâu then chốt. Trong đó, tỉnh sẽ chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khuyến nông các cấp theo hướng chuyên nghiệp, am hiểu kỹ thuật, kinh tế, thị trường và công nghệ số; đồng thời, quan tâm xây dựng, củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ khuyến nông cộng đồng từ cấp xã đến thôn, xóm.

Đội ngũ mạng lưới cộng tác viên này được coi là “cánh tay nối dài” của hệ thống khuyến nông Nhà nước tại cơ sở, góp phần đưa chủ trương, chính sách và tiến bộ khoa học, kỹ thuật đến gần hơn với nông dân.

Bên cạnh đó, Chiến lược Khuyến nông tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026 – 2030 cũng tập trung phục vụ đầu tư, phát triển các ngành hàng và vùng nguyên liệu chủ lực như cây ăn quả, chăn nuôi theo chuỗi giá trị, nông nghiệp hữu cơ, tăng trưởng xanh, lâm nghiệp bền vững và thủy sản ứng dụng công nghệ cao.

Thông qua các mô hình khuyến nông trình diễn mang lại hiệu quả cao tại các địa bàn đặc trưng để từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, đạt tiêu chuẩn chất lượng, có mã vùng trồng để thực hiện truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Các mô hình mà Trung tâm Khuyến nông tỉnh đang triển khai và chỉ đạo tại các xã là những ví dụ điển hình: Đó là trên 20 ha dứa nguyên liệu được hướng dẫn, trồng theo hướng VietGAP; mô hình trồng dứa phủ ni lông ở xã Quỳnh Thắng hay các mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm theo chuỗi tuần hoàn ở các xã Quỳnh Thắng, Đông Thành, An Châu…; các mô hình trồng cây dược liệu như sâm đất, ba kích… ở các xã Quế Phong, Nga My, Mường Lống.

Để thực hiện các mục tiêu trên, Trung tâm Khuyến nông tỉnh cũng xác định lấy chuyển đổi số làm một trong những đột phá quan trọng. Theo đó, cùng với tập trung xây dựng và vận hành nền tảng khuyến nông số; số hóa dữ liệu mô hình, tài liệu kỹ thuật, trung tâm cũng triển khai đào tạo trực tuyến, tư vấn kỹ thuật từ xa; hỗ trợ kết nối tiêu thụ nông sản trên các sàn thương mại điện tử. Qua đó, nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông, giảm chi phí, mở rộng phạm vi phục vụ và tạo điều kiện để nông dân tiếp cận nhanh hơn với công nghệ và thị trường.

Đối với khu vực miền núi, vùng khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác khuyến nông tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững. Điểm đáng lưu ý là do đối tượng đặc thù nên các mô hình khuyến nông được lựa chọn thiết kế phù hợp điều kiện sinh thái – xã hội, gắn với sinh kế ổn định, phát triển sản phẩm đặc sản, OCOP và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương.

Ông Tạ Quang Sáng – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: Bước vào giai đoạn phát triển mới, mặc dù còn không ít khó khăn, thách thức, nhưng với việc Đề án phát triển mô hình bộ máy khuyến nông giai đoạn mới vừa được tỉnh thông qua, trong đó, bao gồm Chiến lược Khuyến nông giai đoạn 2026 – 2030 được kỳ vọng sẽ không chỉ là định hướng phát triển hoạt động khuyến nông nói riêng mà còn là giải pháp quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu Ngành nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống nông dân theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững./.

Nguồn: baonghean.vn (Minh Hiền st)