OCOP mùa Tết: [Bài 1] Trái ngọt mãng cầu Bà Đen vào ‘mùa vàng’

Những ngày cận Tết Nguyên đán, sắc xanh mướt của đặc sản mãng cầuTây Ninhđã phủ khắp các chợ đầu mối, cửa hàng trái cây, siêu thị và các gian hàng trực tuyến. Bên cạnh dừa, mãng cầu tiếp tục giữ vai trò “linh hồn” trong mâm ngũ quả của người Nam Bộ với ý nghĩa “cầu mong đủ đầy”, gửi gắm ước vọng an khang, sung túc cho năm mới.

Với người dân Tây Ninh, đặc biệt là vùng chân núi Bà Đen, mãng cầu không chỉ là loại cây trồng chủ lực mà còn là niềm tự hào của vùng đất thánh. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù, trái mãng cầu nơi đây có vỏ mỏng, gai nở đều, cơm trắng, dẻo, vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ và hương thơm rất riêng, khó trộn lẫn với bất kỳ vùng trồng nào khác.

Điểm độc đáo của mãng cầu Tây Ninh nói chung, mãng cầu Bà Đen nói riêng là khả năng cho trái theo ý muốn của nhà vườn. Ông Hà Chí Mãng, một trong những người có thâm niên trồng mãng cầu tại Tây Ninh cho biết, nếu như trước đây, mỗi năm cây chỉ cho một vụ cố định vào khoảng tháng 7-8 Âm lịch, thì hơn 10 năm trở lại đây, nông dân đã chủ động điều khiển cho cây ra hoa, đậu trái vào bất cứ thời điểm nào trong năm nhờ kỹ thuật “tuốt lá”.

“Ban đầu kỹ thuật “tuốt lá” chỉ là phát hiện tình cờ của một nông dân, sau đó được thử nghiệm, hoàn thiện và nhanh chóng nhân rộng. Nhờ vậy, mãng cầu Tây Ninh có thể phục vụ thị trường quanh năm, đặc biệt là giai đoạn cao điểm Tết”, ông Mãng chia sẻ.

Ông Lê Minh Trung, Chủ tịch HĐQT HTX Dịch vụ Nông nghiệp Minh Trung (Tây Ninh) cho biết thêm, Tết Nguyên đán đang đến rất gần, nhu cầu mãng cầu trái đẹp, đồng đều để chưng Tết và làm quà biếu năm nay tăng rõ rệt. Người tiêu dùng không chỉ hỏi “bao nhiêu tiền một ký”, mà quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, quy trình sản xuất, chứng nhận chất lượng và cả câu chuyện phía sau trái mãng cầu.

Nhờ thổ nhưỡng đặc thù cùng chỉ dẫn địa lý, mãng cầu núi Bà Đen có hương vị dai, thơm, ngọt thanh đặc trưng. Để đáp ứng thị trường Tết 2026, HTX Minh Trung đã chủ động xây dựng kế hoạch rải vụ, tổ chức lịch thu hoạch phù hợp cho các thành viên, bảo đảm nguồn cung ổn định và chất lượng đồng đều.

Những năm trước, không ít nhà vườn thường dồn trái vào sát ngày 29-30 Tết, dẫn đến tình trạng có lúc thừa cục bộ, giá biến động mạnh. Mùa Tết 2026, HTX cùng nhà vườn đã thay đổi cách làm: điều tiết sản lượng từ sớm, phân bổ hàng đều theo từng ngày cao điểm.

Trong cao điểm Tết, HTX dự kiến cung ứng trên 100 tấn mãng cầu, nhưng được phân bổ đều từng ngày thay vì dồn ồ ạt vào một thời điểm. Cách làm này giúp tránh tình trạng “được mùa rớt giá”, đồng thời tạo sự ổn định cho cả nông dân lẫn thương lái.

“Bài học lớn nhất sau nhiều năm làm mãng cầu là: thị trường Tết không chỉ cần nhiều hàng, mà cần đúng thời điểm, đúng chất lượng và đúng giá trị”, ông Lê Minh Trung nhấn mạnh.

OCOP nâng tầm thương hiệu mãng cầu

Không chỉ dừng lại ở chất lượng tự nhiên, nhiều vùng trồng mãng cầu tại Tây Ninh đã áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP, xây dựng mã số vùng trồng, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Đặc sản mãng cầu Tây Ninh hiện được công nhận OCOP và gắn với chỉ dẫn địa lý, trở thành “tấm hộ chiếu” quan trọng để mở rộng thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Hiện đặc sản mãng cầu Bà Đen loại 1 (trái đều, đẹp, ít vết, trọng lượng chuẩn) dao động từ 80.000-120.000 đồng/kg. Loại 2 khoảng 50.000-60.000 đồng/kg. Những ngày cận Tết, giá có thể nhích lên nhẹ do nhu cầu tăng, nhưng nhìn chung ổn định hơn các năm trước.

Điều đáng ghi nhận là chất lượng đồng đều hơn. Nhà vườn chú trọng phân loại ngay từ vườn, loại bỏ trái không đạt chuẩn, tập trung vào những trái có dáng đẹp, vỏ xanh bóng, phù hợp nhu cầu chưng mâm ngũ quả.

Song song đó, nhiều HTX đã đầu tư bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc cho đặc sản mãng cầu Bà Đen. Các giỏ quà mãng cầu được thiết kế bắt mắt, in rõ xuất xứ Tây Ninh, giúp nâng tầm giá trị sản phẩm và tạo niềm tin cho người tiêu dùng thành thị.

Từ một loại trái cây gắn với vùng chân núi Bà Đen, mãng cầu Tây Ninh đang dần trở thành thương hiệu nông sản có vị trí vững chắc trên thị trường Tết. Mùa Tết 2026 không chỉ là mùa bán hàng, mà còn là mùa ghi dấu sự chuyển mình của nông dân và HTX: từ sản xuất tự phát sang sản xuất có kế hoạch, từ bán số lượng sang bán giá trị.

Theo Trung tâm khuyến nông tỉnh Tây Ninh, đến năm 2026, Tây Ninh vẫn là địa phương có diện tích trồng mãng cầu lớn nhất cả nước, khoảng trên 5000 ha, tập trung chủ yếu quanh chân núi Bà Đen và nhiều vùng chuyên canh khác. Phần lớn diện tích đang được sản xuất theo hướng an toàn, VietGAP nhằm nâng cao chất lượng, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trong bức tranh chợ Tết rộn ràng sắc màu, đặc sản mãng cầu Tây Ninh vẫn giữ vị trí riêng: vừa quen thuộc trong văn hóa truyền thống, vừa mang hơi thở của nông nghiệp hiện đại. Từ vườn cây xanh tốt đến mâm ngũ quả ngày xuân, trái mãng cầu không chỉ là “trái ngọt của đất”, mà còn là kết tinh của tư duy đổi mới và khát vọng nâng tầm nông sản Việt.