Du lịch nông thôn – đòn bẫy để phát triển kinh tế, hướng tới tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập, phát huy giá trị văn hóa và tài nguyên bản địa trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030

Ngày 27 tháng 5 năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 1948/QĐ-BNNMT phê duyệt Kế hoạch thực hiện nội dung phát triển du lịch nông thôn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn ngành về phát triển du lịch nông thôn theo hướng cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp, làng nghề gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa; góp phần thực hiện hiệu quả, thành công Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2030, nâng cao đời sống người dân nông thôn, đặc biệt là hộ nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Sơ đồ du lịch Mường Lống

Phát triểndu lịch nông thônsẽ được triển khai theo hướng cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp, làng nghề gắn với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống và phát huy giá trị tài nguyên bản địa. Với mục tiêu tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn ngành về vai trò của du lịch nông thôn trong phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị để bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định rõ việc cụ thể hóa các giải pháp trọng tâm ở cấp vùng và quốc gia; nhiệm vụ được giao đúng người, đúng việc, có thời hạn và sản phẩm đầu ra. Tăng cường sự phối hợp liên ngành thông qua việc lồng ghép Kế hoạch của Bộ với Chương trình phối hợp số 04/CTPH-BNN&PTNT-BVHTTDL giữa ngành Nông nghiệp và Môi trường với ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch giai đoạn 2024 – 2030. Để hoàn thành mục tiêu đề ra trong giai đoạn 2026 – 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng lộ trình thực hiện với 5 nhóm nhiệm vụ:

Thứ nhất, Xây dựng cơ sở dữ liệu về du lịch nông thôn Việt Nam:Điều tra, khảo sát và đánh giá về hiện trạng du lịch nông thôn Việt Nam, định kỳ 02 năm một lần nhằm cập nhật bức tranh toàn diện về tài nguyên, sản phẩm, mô hình và xu hướng phát triển du lịch ở khu vực nông thôn. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ xây dựng và thường xuyên cập nhật hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch nông thôn gắn với hệ thống cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp và môi trường.

Ngày 10/7/2025, UBND tỉnh ban hành Quyết định số2188/QĐ-UBNDvề việc công nhận Điểm du lịch đối với “Điểm du lịch cộng đồng Mường Lống, xã Mường Lống”

Thứ hai, Truyền thông, nâng cao nhận thức về du lịch nông thôn: Nhiều hoạt động quy mô quốc gia sẽ được triển khai như xây dựng các chương trình trải nghiệm, quảng bá du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề trên các đài truyền hình; hình thành các kênh, chuyên trang về du lịch nông thôn trên các nền tảng số; tăng cường truyền thông qua báo chí, tạp chí, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến như: YouTube, TikTok, Facebook. Đáng chú ý, Bộ sẽ từng bước xây dựng các bộ phim quảng bá và đưa hình ảnh du lịch nông thôn Việt Nam lên các kênh truyền hình quốc tế có sức lan tỏa lớn như: CNN, BBC hay Discovery.

Thứ ba, Hỗ trợ hoàn thiện một số mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề gắn với các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế:Kế hoạch chú trọng đến việc hỗ trợ hoàn thiện một số mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề gắn với tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế với các hoạt động: (1) Khảo sát, xây dựng danh sách mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề đặc trưng, có tiềm năng phát triển của Việt Nam; (2) Hỗ trợ, tư vấn xây dựng kế hoạch can thiệp, giải pháp hoàn thiện các mô hình gắn với các giải thưởng trong nước và quốc tế về du lịch; (3) Hỗ trợ đào tạo chuyên sâu về quản trị cộng đồng và kỹ năng làm dịch vụ cho người dân địa phương, ưu tiên các đối tượng nghèo, mới thoát nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tư vấn phát triển/đa dạng các sản phẩm du lịch địa phương; hỗ trợ cải tạo cảnh quan, khai thác bản sắc văn hóa, bảo vệ môi trường nông thôn theo hướng xanh – sạch – bản sắc; phát huy vài trò của nghệ nhân, thợ giỏi trong trải nghiệm du lịch; (4) Tổ chức các hoạt động thiết kế sản phẩm quà tặng, sản phẩm gắn với du lịch,… nhằm thúc đẩy quảng bá, đổi mới sáng tạo, phát triển du lịch, làng nghề, sản phẩm OCOP; (5) Tư vấn, hỗ trợ tổ chức khôi phục một số lễ hội truyền thống, lễ hội làng nghề, lễ hội liên quan đến nông nghiệp để phục vụ phát triển du lịch nông thôn.

Thứ tư, Xúc tiến, quảng bá du lịch nông thôn:(1) Xây dựng bản đồ số du lịch nông thôn Việt Nam, gồm hệ thống các bản đồ tích hợp: Bản đồ số về du lịch làng nghề, Bản đồ số về du lịch nông nghiệp, Bản đồ số về lễ hội văn hóa, lễ hội nông nghiệp Việt Nam, Bản đồ số về du lịch trải nghiệm sản phẩm OCOP Việt Nam,…; (2) Tổ chức thường niên các Hội thi quốc gia về “Làng du lịch nông thôn Việt Nam” nhằm tôn vinh, quảng bá, giới thiệu làng du lịch nông thôn Việt Nam; (3) Hỗ trợ các làng nghề tham gia mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, nhằm quảng bá, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển du lịch cho các làng nghề truyền thống của Việt Nam. Phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam có ít nhất 06 thành phố/làng nghề được tham gia mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới trong mạng lưới này; (4) Tổ chức các sự kiện, tuần lễ thường niên về du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam; (5) Tổ chức, tham gia các triển lãm, hội nghị, diễn đàn, hội chợ về du lịch nông thôn trong nước, quốc tế và tại các sự kiện, diễn đàn, triển lãm khác có liên quan; (6) Tổ chức các hoạt động quảng bá, giới thiệu về sản phẩm du lịch nông thôn, làng nghề, OCOP gắn với các đại sứ quán, cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam và của Việt Nam ở một số nước (tổ chức không gian, gian hàng giới thiệu thường xuyên).

Thứ năm, Hợp tác quốc tế phát triển du lịch nông thôn:Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về phát triển du lịch nông thôn. Huy động nguồn lực trong nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, hỗ trợ kỹ thuật phát triển du lịch nông thôn.

Nguồn kinh phí thực hiện Kế hoạch sẽ được bố trí trực tiếp từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 – 2035 (giai đoạn I: 2026 – 2030) giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Việc nội dung số 06 về phát triển du lịch nông thôn theo hướng cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa. Tập trung xây dựng, nhân rộng các mô hình du lịch nông thôn đặc trưng vùng, miền; đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; xây dựng thương hiệu, đẩy mạnh phát triển sản phẩm du lịch gắn với sản phẩm OCOP, làng nghề truyền thống, du lịch xanh, tạo sinh kế bền vững những xã có điều kiện phát triển du lịch thuộc Nội dung thành phần số 03 – Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, tích hợp đa giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường của Quyết định só 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030 đã thể hiện quyết tâm đưa du lịch trở thành một động lực quan trọng của phát triển nông thôn. Thông qua phát huy giá trị tài nguyên bản địa, bảo tồn văn hóa truyền thống và tạo thêm sinh kế cho người dân, đặc biệt tại các vùng khó khăn, du lịch nông thôn được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng sống và thực hiện hiệu quả các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tới./.

ThS. Hoàng Đình Ngọc