Ổn định dân cư vùng biên: Khi “an cư” mở lối cho hành trình xóa đói giảm nghèo bền vững

Thực hiện kế hoạch kiểm tra phương án bố trí dân cư xen ghép năm 2025-2026 của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An, Đoàn công tác của Chi cục đã chứng kiến một thực tế đầy trăn trở tại xã biên giới Mỹ Lý. Tại mảnh đất vùng biên này, việc di dời dân ra khỏi vùng thiên tai nguy hiểm không chỉ đơn thuần là tìm một chỗ ở an toàn, mà cốt lõi chính là nền móng để triển khai các chính sách xóa đói, giảm nghèo, giúp đồng bào bứt phá vươn lên thoát khỏi cái nghèo đeo đẳng.

Đoàn công tác đã phối hợp cùng UBND xã Mỹ Lý và ban quản lý các bản tiến hành khảo sát thực địa. Đối với những người làm chính sách kinh tế nông thôn, ai cũng hiểu sâu sắc rằng: chừng nào người dân còn nơm nớp lo sợ lũ ống, lũ quét cuốn trôi nhà cửa, tài sản, thì chừng đó cái đói, cái nghèo vẫn như chiếc vòng luẩn quẩn bám riết lấy các bản làng.

Nền móng vững chắc từ những nếp nhà 100% “an cư”

Nhìn vào kết quả thực hiện phương án ổn định dân cư xen ghép năm 2025 tại Mỹ Lý, Đoàn công tác không khỏi vui mừng khi ghi nhận toàn bộ 103/103 hộ dân thuộc diện di dời đã hoàn thành vào chỗ ở mới, đạt tỷ lệ tuyệt đối 100%. Đây không chỉ là một con số báo cáo thủ tục, mà đồng nghĩa với việc 103 hộ gia đình đồng bào thiểu số chính thức thoát khỏi vùng cô lập và hiểm họa bão lũ.

Việc định cư ổn định tại chỗ mới giúp chính quyền địa phương dễ dàng quy hoạch đất sản xuất, hỗ trợ cây con giống và xây dựng hạ tầng điện, đường, trường, trạm. Người dân an tâm bám bản, tập trung trồng trọt, chăn nuôi, không còn cảnh cứ đến mùa mưa lại phải lo gom góp đồ đạc “chạy lũ”. Hiện tại, UBND xã đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để giải ngân nguồn kinh phí hỗ trợ, tiếp thêm nguồn vốn mồi quan trọng giúp bà con đầu tư sinh kế, đặt những bước chân vững chãi đầu tiên trên lộ trình giảm nghèo bền vững.

Nút thắt quỹ đất và nguy cơ tái nghèo rình rập cho năm 2026

Thế nhưng, hành trình loại bỏ cái đói, đẩy lùi cái nghèo tại Mỹ Lý đang vấp phải một rào cản lớn khi bước sang năm 2026. Qua thẩm định thực tế, dựa trên tình hình rủi ro thiên tai, Đoàn công tác đã chủ động bổ sung thêm 03 hộ tại bản Xốp Dương – nâng tổng số lên 44 hộ gia đình nằm trong vùng nguy cơ cao cần bố trí ổn định dân cư khẩn cấp. Trong đó, bức tranh hiện trạng được phân hóa rõ rệt thành hai gam màu đối lập:

– Có 20 hộ đã sẵn sàng đón cơ hội thoát nghèo mới: Nhờ tìm được đất ở phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại các bản: Xốp Tụ (02 hộ), Xằng Trên (03 hộ), Cha Nga (04 hộ), Xiềng Tắm (08 hộ), Hòa Lý (03 hộ) và Xốp Dương (03 hộ bổ sung). Khi nhà cửa được xây cất an toàn, các mô hình kinh tế, các nguồn vốn vay ưu đãi xóa đói giảm nghèo của huyện Kỳ Sơn sẽ có “địa chỉ cố định” để rót xuống, giúp bà con yên tâm canh tác lâu dài.

– Có 24 hộ đứng trước nguy cơ rơi vào “bẫy nghèo” do thiếu đất ở: Chiếm hơn một nửa danh sách đề xuất, tập trung tại các bản: Cha Nga (13 hộ), Xốp Tụ (01 hộ), Huổi Pún (02 hộ), Yên Hòa (02 hộ) và Xiềng Tắm (08 hộ). Do chưa tìm được đất ở mới, hoặc quỹ đất tại chỗ không phù hợp quy hoạch, 24 hộ này vẫn phải sống trong cảnh thấp thỏm. Đất ở chưa có, đất sản xuất không thể đầu tư kiên cố, nguy cơ sạt lở đe dọa toàn bộ tài sản tích cóp khiến họ đứng trước nguy cơ tái nghèo bất cứ lúc nào.

An cư để lạc nghiệp: Chìa khóa xóa nghèo bền vững nơi biên cương

Kinh nghiệm thực tế từ các chương trình mục tiêu quốc gia chỉ ra rằng, bố trí dân cư là “chìa khóa vàng”, là bước đi trước một bước của công tác xóa đói giảm nghèo. Nếu không giải quyết được nhà ở an toàn cho 24 hộ dân nói trên, mọi nỗ lực hỗ trợ sản xuất, cho vay vốn hay chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp của Nhà nước đều có nguy cơ “đổ sông đổ biển” chỉ sau một trận thiên tai.

Kết luận buổi làm việc, Đoàn công tác đề nghị UBND xã Mỹ Lý và các phòng ban chuyên môn của Xã Mỹ Lý cần nhìn nhận vấn đề thiếu quỹ đất bố trí dân cư không chỉ là bài toán xây dựng, mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm gắn liền với công tác xóa đói giảm nghèo của địa phương. Cần khẩn trương rà soát quy hoạch, kết hợp chặt chẽ giữa chính sách di dân xen ghép với các dự án hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân vùng biên “an cư” rồi mới đến “lạc nghiệp”.

Trận chiến chống lại đói nghèo và thiên tai ở vùng cao biên giới Nghệ An còn dài và nhiều thử thách. Khi ý Đảng đã hợp với lòng dân, việc dứt điểm những nút thắt về quỹ đất ở chính là đòn bẩy quyết định để đưa đồng bào Mỹ Lý tiến tới một cuộc sống ấm no, an toàn và bền vững.

Hình ảnh đoàn công tác

Nguồn: Việt Hằng, Chi cục KTHT&PTNT