Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát – Điểm sáng OCOP Nghệ An trong hành trình nâng tầm giá trị dược liệu bản địa

Trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn gắn với chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), tỉnh Nghệ An đã và đang ghi dấu ấn với nhiều mô hình sáng tạo, hiệu quả. Nổi bật trong số đó là Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát – một doanh nghiệp trẻ nhưng giàu khát vọng, đã biến tiềm năng dược liệu của vùng núi phía Tây thành những sản phẩm hàng hóa chất lượng cao, mang đậm bản sắc địa phương. Từ một mô hình sản xuất nhỏ, công ty đã vươn lên trở thành điểm sáng tiêu biểu của OCOP Nghệ An, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng nông thôn mới bền vững.

Lợi thế từ “kho báu xanh” Pù Mát

Gắn với vùng đệm của Vườn quốc gia Pù Mát, Công ty Dược liệu Pù Mát được thừa hưởng nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú với hệ sinh thái đa dạng bậc nhất khu vực Bắc Trung Bộ. Đây là nơi hội tụ hàng trăm loài cây dược liệu quý, nhiều loài có giá trị cao trong y học cổ truyền và hiện đại như cà gai leo, giảo cổ lam, dây thìa canh, đinh lăng…Điểm đáng nói là những loại dược liệu này không chỉ tồn tại trong tự nhiên mà còn có thể phát triển tốt khi được quy hoạch trồng tập trung. Nhận thức rõ tiềm năng đó, doanh nghiệp đã lựa chọn con đường phát triển bền vững: khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên kết hợp với xây dựng vùng nguyên liệu chủ động.

Ngay từ những ngày đầu, công ty đã tập trung khảo sát, lựa chọn các khu vực có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp để phát triển vùng trồng dược liệu. Các vùng nguyên liệu được quy hoạch theo hướng tập trung, ứng dụng quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo chất lượng đồng đều, sạch và an toàn. Đây chính là nền tảng quan trọng để hình thành chuỗi giá trị dược liệu khép kín.

Vùng nguyên liệu của công ty

Xây dựng chuỗi liên kết – chìa khóa phát triển bền vững

Một điểm sáng trong mô hình của Công ty dược liệu Pù Mát là việc xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người dân. Thay vì tự tổ chức sản xuất hoàn toàn, công ty triển khai mô hình liên kết theo chuỗi giá trị, trong đó: Doanh nghiệp cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm; Người dân trực tiếp trồng, chăm sóc và thu hoạch; Chính quyền địa phương hỗ trợ về đất đai, chính sách và kết nối. Mô hình này mang lại lợi ích kép. Đối với người dân, họ không phải lo đầu ra, được hỗ trợ kỹ thuật và có nguồn thu nhập ổn định. Đối với doanh nghiệp, việc liên kết giúp mở rộng vùng nguyên liệu nhanh chóng mà không cần đầu tư toàn bộ chi phí ban đầu. Thực tế cho thấy, thu nhập của người dân tham gia trồng dược liệu có thể tăng từ 1,5 đến 2 lần so với trước đây. Đồng thời, việc có hợp đồng bao tiêu giúp giảm thiểu rủi ro “được mùa mất giá” – vấn đề thường gặp trong sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, Công ty hợp tác với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài tỉnh để tổ chức sản xuất, chế biến, tiêu thủ sản phẩm như đã chính thức ký kết hợp tác chiến lược với Công ty Cổ phần Nam Dược trong phát triển vùng trồng dược liệu, trọng tâm là Chè dây cùng một số dược liệu bản địa theo tiêu chuẩn GACP-WHO.

Lễ ký kết hợp tác với Công ty Cổ phần Nam Dược

OCOP – đòn bẩy nâng tầm thương hiệu

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp nguyên liệu thô, Công ty dược liệu Pù Mát đã chú trọng đầu tư vào chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Nhà máy chế biến với diện tích khoảng 3.200 m² được xây dựng theo hướng hiện đại, áp dụng dây chuyền khép kín từ sơ chế đến đóng gói. Hiện nay, công ty đã phát triển nhiều dòng sản phẩm như trà dược liệu, cao chiết, bột dược liệu và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Sản lượng đạt khoảng 300–400 hộp sản phẩm mỗi ngày, cung cấp ra thị trường trong và ngoài tỉnh. Theo đánh giá chung của ngành, sản phẩm dược liệu sau chế biến có thể tăng giá trị gấp 2–3 lần so với nguyên liệu thô. Đây chính là hướng đi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm phụ thuộc vào biến động của thị trường nguyên liệu. Đặc biệt, việc áp dụng các tiêu chuẩn như GACP, HACCP, ISO 9001:2015 và ISO 22000:2018 giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Chương trình OCOP đã tạo ra một “sân chơi” chuyên nghiệp, giúp các sản phẩm địa phương khẳng định chất lượng và xây dựng thương hiệu. Đối với Công ty Dược liệu Pù Mát, OCOP chính là bước ngoặt quan trọng. Hiện nay Công ty có 15 sản phẩm OCOP trong đó có 12 sản phẩm OCOP 4 sao, là đơn vị có số lượng sản phẩm OCOP 4 sao nhiều nhất cả tỉnh, là một lợi thế lớn để mở ra cơ hội lớn để mở rộng thị trường.. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Sản phẩm OCOP của công ty

Ông Phan Xuân Diện – Giám đốc Công ty nhấn mạnh “chiến lược phát triển dựa trên ba trụ cột chính. Đó là tận dụng nguồn nguyên liệu sạch từ vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, tập trung bảo tồn các nguồn gen quý như: cà gai leo, giảo cổ lam, dây thìa canh. Đầu tư công nghệ chiết xuất chân không và sấy lạnh để nâng tầm dược liệu thô thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Xây dựng chuỗi giá trị bền vững với người dân địa phương qua mô hình bao tiêu sản phẩm, giúp bà con xóa đói giảm nghèo và gắn bó với việc bảo vệ rừng”

Phát triển bền vững không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn gắn liền với trách nhiệm môi trường và xã hội. Mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng của Công ty dược liệu Pù Mát đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên rừng. Việc giảm khai thác dược liệu tự nhiên giúp hạn chế suy thoái đa dạng sinh học, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ rừng của cộng đồng địa phương. Người dân không còn phụ thuộc vào việc khai thác tự phát mà chuyển sang trồng và chăm sóc có kế hoạch. Bên cạnh đó, mô hình còn tạo việc làm ổn định cho lao động tại chỗ, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Với thu nhập được cải thiện, đời sống người dân từng bước nâng cao, góp phần giảm nghèo bền vững tại khu vực miền núi.Đặc biệt, việc tham gia các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại trong khuôn khổ OCOP đã giúp Dược liệu Pù Mát quảng bá thương hiệu, mở rộng hệ thống phân phối trên toàn quốc. Từ một sản phẩm mang tính địa phương, dược liệu Pù Mát đã từng bước vươn ra thị trường lớn, tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành.

Hiệu quả kinh tế – xã hội rõ nét

Sau nhiều năm phát triển, Công ty Dược liệu Pù Mát đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Doanh thu hằng năm tăng trưởng ổn định, thị trường ngày càng mở rộng. Quan trọng hơn, mô hình sản xuất của doanh nghiệp đã mang lại những giá trị thiết thực cho cộng đồng.

Về kinh tế, dược liệu trở thành cây trồng có giá trị cao, giúp nâng cao thu nhập cho người dân miền núi. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu từ việc trồng dược liệu.

Về xã hội, doanh nghiệp tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương, góp phần giảm tình trạng di cư lao động. Đồng thời, việc phát triển dược liệu còn góp phần bảo tồn tri thức y học cổ truyền và tài nguyên sinh học.

Về môi trường, mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng hoặc xen canh với cây lâm nghiệp giúp bảo vệ đất, chống xói mòn và giữ gìn hệ sinh thái. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển xanh và bền vững.

Thách thức và hướng đi trong giai đoạn mới

Dù đạt được nhiều thành tựu, Công ty Dược liệu Pù Mát vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Quy mô sản xuất còn hạn chế, năng lực chế biến sâu chưa thực sự đáp ứng nhu cầu thị trường lớn. Việc xây dựng thương hiệu quốc gia và hướng tới xuất khẩu vẫn là chặng đường dài.

Ngoài ra, thị trường dược liệu ngày càng cạnh tranh, đòi hỏi sản phẩm phải có chất lượng cao, giá cả hợp lý và có sự khác biệt rõ ràng. Đây là áp lực nhưng cũng là động lực để doanh nghiệp tiếp tục đổi mới.

Trong thời gian tới, công ty đặt mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu để tạo mối liên kết trong sản xuất sản phẩm; xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu sản phẩm, chỉ dẫn địa lý, phát triển các sản phẩm song song với xây dựng nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp áp dụng hệ thống tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGap, HACCP… Đầu tư nhà máy đạt chuẩn GMP, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới nhằm hướng tới tham gia Chương trình OCOP cấp Quốc gia. Đồng thời, doanh nghiệp hướng tới xây dựng thương hiệu dược liệu gắn với du lịch sinh thái, trải nghiệm – một hướng đi đầy tiềm năng tại khu vực Pù Mát.

Khẳng định vị thế “điểm sáng” OCOP Nghệ An

Có thể nói, thành công của Công ty Dược liệu Pù Mát không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một chiến lược phát triển đúng đắn: lấy tài nguyên bản địa làm nền tảng, lấy khoa học công nghệ làm động lực và lấy người dân làm trung tâm.

Trong bức tranh chung của OCOP Nghệ An, doanh nghiệp này đã và đang đóng vai trò tiên phong trong lĩnh vực dược liệu. Không chỉ tạo ra những sản phẩm chất lượng, công ty còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Hành trình của Dược liệu Pù Mát cũng là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chương trình OCOP – khi mỗi địa phương biết phát huy thế mạnh riêng, kết hợp với đổi mới sáng tạo để tạo ra giá trị mới.

Từ vùng đất miền Tây còn nhiều khó khăn, Công ty Dược liệu Pù Mát đã vươn lên trở thành một thương hiệu uy tín, một mô hình kinh tế tiêu biểu của Nghệ An. Với những gì đã đạt được, doanh nghiệp xứng đáng là “điểm sáng” trong chương trình OCOP, góp phần đưa dược liệu Việt Nam từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Nguồn: Đặng Hòa (Chi cục KTHT&PTNT)