Cây khoai mán giúp thoát nghèo ở thôn Nghèo

Qua nhiều lần thay đổi địa giới, tên gọi đơn vị hành chính, bản Nghèo thành khu phố và hiện nay là thôn Nghèo, xã Hồi Xuân. Đây là nơi sinh sống của 114 hộ dân với 542 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, nằm biệt lập, ngăn cách với các khu dân cư khác bởi núi cao, suối sâu. Dù khách trung tâm xã chưa đầy 10 cây số, nhưng đường vào thôn độc đạo, lại thường xuyên bị sạt lở vào mùa mưa, nên việc trao đổi hàng hóa của người dân gặp nhiều khó khăn.

Cũng vì giao thông khó khăn, xe tải khó vào ra, nên hàng hóa của người dân nơi đây thường xuyên phải bán với giá thấp hơn nhiều so với các khu dân cư bên ngoài, có điều kiện giao thông thuận lợi. Ví dụ như cây luồng, cùng kích thước, chất lượng, thời điểm được giá, các khu dân cư bên ngoài bán với giá 30 nghìn đồng/cây, nhưng người dân thôn Nghèo chỉ bán với giá 22 nghìn đồng/cây. Ngoài cây luồng, họ chỉ biết trông chờ vào diện tích đất trồng lúa nương ít ỏi. Cuộc sống gần như tự cung, tự cấp, trong khi trình độ dân trí chưa cao, đời sống còn tồn tại nhiều tập tục lạc hậu, nên mức thu nhập bình quân đầu người thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Cho đến trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trong thôn vẫn còn 24 hộ nghèo và 70 hộ cận nghèo.

Không cam chịu đói nghèo, được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước thông qua nhiều chương trình dự án, điện sáng, đường giao thông được đầu tư, Chi bộ thôn Nghèo đã tập trung tuyên truyền, vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất, xóa bỏ tập quán canh tác lạc hậu. Nhận thấy, khoai mán ruột vàng vốn là cây trồng bản địa từ lâu đời, có chất lượng cao hơn hẳn với một số địa phương cùng trồng. Trong khi thị trường rất ưa chuộng, tiêu thụ với số lượng lớn. Do vậy, từ năm 2022, cấp ủy chi bộ đã thống nhất chủ trương nhân rộng, phát triển diện tích cây trồng này theo hướng hàng hóa, từng bước cải thiện và nâng cao thu nhập cho người dân.

Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Nghèo, Cao Văn Khánh cho biết: Mặc dù chi bộ, ban công tác mặt trận thôn đã nhiều lần tuyên truyền vận động, song ban đầu, không nhiều hộ dân trong bản mở rộng diện tích trồng khoai mán. Do vậy, chi bộ đã vận động đảng viên tiên phong đi trước, làm trước, chứng minh hiệu quả để người dân làm theo.

Qua vụ đầu tiên, cây khoai mán nhanh chóng chứng minh tính hiệu quả, phù hợp với điều kiện của thôn Nghèo. Cụ thể là cây sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Trung bình, mỗi ha cây trồng cho năng suất từ 3 – 4 tấn/vụ, với giá bán khoảng 18 – 20 triệu đồng/tấn. Trừ chi phí giống ít ỏi thì trồng 1ha khoai mán, người dân có thể thu nhập khoảng 45 – 55 triệu đồng/vụ. Ngoài bán cho thương lái đến thu mua tại ruộng, người dân vẫn sử dụng củ khoai mán để cải thiện bữa ăn cho gia đình.

Trong khi đó, cây trồng này không đòi hỏi cầu kỳ về kỹ thuật canh tác. Người dân cần xuống giống sau khi được xử lý đúng thời vụ, thường xuyên nhổ cỏ, bón phân đúng thời kỳ sinh trưởng đã có thể cho thu hoạch tốt. Thời gian cây cho thu hoạch sau trồng chỉ trong khoảng 10 tháng. Đặc điểm này phù hợp với trình độ và tập quán canh tác của đa phần người dân thôn Nghèo.

Nhận thấy trồng khoai mán có lợi, được các cấp ủy, chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động, người dân thôn Nghèo đã tham gia trồng. Đến nay, trong thôn đã có 45 hộ trồng tập trung trên diện tích 11ha cây khoai mán. Ngoài ra, nhiều hộ gia đình còn trồng khoai mán xen canh trong vườn nhà, dưới tán rừng ở khu vực gần nguồn nước. Nhờ cây trồng này, nhiều hộ dân thôn Nghèo không chỉ vươn lên thoát khỏi diện nghèo mà còn có mức thu nhập khá, như hộ ông Cao Văn Khơi, Vi Văn Chung,…

Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Nghèo, Cao Văn Khánh khẳng định: Nhờ cây khoai mán ruột vàng mà thu nhập của người dân đã được cải thiện rõ rệt. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của thôn đạt 33 triệu đồng, thôn chỉ còn 4 hộ nghèo. Từ cây trồng bản địa không mấy ai quan tâm, khoai mán ruột vàng đã trở thành cây trồng chủ lực, cây thoát nghèo của người dân thôn Nghèo.

Theo ông Lê Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Hồi Xuân: Xã đang chủ động thực hiện các bước quy trình, thủ tục đề nghị cấp có thẩm quyền xét, công nhận khoai mán ruột vàng ở thôn Nghèo là sản phẩm OCOP. Thông qua đó, vừa tạo lập thương hiệu, nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, vừa tạo thêm sản phẩm bản địa phục vụ phát triển du lịch cộng đồng tại các thôn Khó, Nghèo.