Thời điểm này, những năm trước là mùa thu hoạch rộn ràng trên những cánh đồng muối ở các xã ven biển. Nhưng năm nay, thiệt hại nặng nề của những cơn mưa trái mùa vừa qua khiến không khí tại các làng nghề làm muối khá trầm lắng. Nghề làm muối lắm nhọc nhằn, diêm dân không chỉ canh cánh nỗi lo mất mùa vì thời tiết cực đoan mà còn đối mặt với cảnh được mùa mất giá. Ðể phát triển bền vững, nghề làm muối cần được gắn với khai thác du lịch để gia tăng giá trị sản phẩm và thương hiệu.
Diêm dân xã Vĩnh Hậu trúng mùa muối trải bạt.
Trăn trở đời làm muối
Nghề làm muốiở Cà Mau có từ lâu đời, hình thành nên những cánh đồng muối bạt ngàn dọc theo các xã ven biển. Nghề làm muối truyền thống của Bạc Liêu cũ, nay là tỉnh Cà Mau còn được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể của quốc gia. Hạt muối được tạo ra từ những đồng mặn Cà Mau được biết đến với chất lượng cao, trở thành mặt hàng được xuất khẩu sang nhiều nước. Hiện tại, tỉnh có hơn 10 sản phẩm muối được công nhận sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, trong đó, 2 sản phẩm muối đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao.
Du khách và người dân trải nghiệm không gian trưng bày muối tại Festival Nghề muối Việt Nam 2025.
Dẫu vậy, giá trị hạt muối đến nay vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, chất và lượng sản xuất hằng năm. Nghề làm muối trước nay trải qua nhiều thăng trầm, biến đổi nhưng đặc thù vất vả, nhọc nhằn, môi trường lao động khắc nghiệt lại không giảm đi là bao. Ðiều đáng nói là thu nhập từ nghề làm muối lại thấp và khá bấp bênh. Song, nhiều thế hệ diêm dân nặng lòng vớinghề di sảnmà bám trụ với cái mặn mòi, nắng gió, chắt chiu nên “hạt ngọc” của biển. Thuỷ chung với nghề, vì vậy người làm muối luôn trăn trở cách giúp nâng cao giá trị hạt muối, trong đó phát triển du lịch là một trong những hướng đi được người dân ủng hộ.
Muối Cà Mau được sử dụng trong chế biến ẩm thực giúp món ăn thêm đậm đà hương vị.
“Những ai sinh ra ở xứ muối, lớn lên cùng vị mặn của hạt muối và trót gắn bó với nghề làm muối đều không đành lòng rời bỏ. Tuy nhiên, cảnh được mùa mất giá, nhất là mất mùa vì thời tiết cực đoan khiến chúng tôi thấy bất an. Do đó, xây dựng sản phẩm du lịch tại những làng muối cũng là giải pháp phù hợp, vừa “cởi trói” tư duy sản xuất cũ, vừa giúp diêm dân có thêm nguồn thu nhập từ các dịch vụ”,diêm dân Lê Văn Giang (xã Vĩnh Hậu), trải lòng.
Hướng đi hợp xu thế
Thực tế, việc bảo tồn nghề làm muối gắn với phát triển du lịch đã được tỉnh đưa vào các chương trình, kế hoạch xây dựng sản phẩm du lịch. Trong khuôn khổFestival Nghề muốiViệt Nam lần thứ I tổ chức tại Bạc Liêu (cũ) vào năm 2025, một hội thảo bàn giải pháp đầu tư phát triển sản phẩm du lịch từ muối đã nhận được nhiều ý kiến tâm huyết từ các chuyên gia, doanh nghiệp du lịch. Thế nhưng, đến nay việc khai thác du lịch từ tài nguyên nghề làm muối và hạt muối vẫn chưa được hiện thực hoá thành sản phẩm cụ thể.
Ðồng chí Nguyễn Huy Thái, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Ðoàn Ðại biểu Quốc hội tỉnh (bìa phải) trải nghiệm sản phẩm muối thảo dược ngâm chân của diêm dân ấp Vĩnh Tiến (xã Vĩnh Hậu).
Bà Lê Ðình Minh Thy, Giám đốc Vietravel chi nhánh Cần Thơ, chia sẻ: “Phát triển sản phẩm du lịch tại những vùng sản xuất muối sẽ góp phần đa dạng hoá bức tranh du lịch Cà Mau sau hợp nhất. Tôi cho rằng, tỉnh cần hình thành các khu du lịch làng nghề chuyên biệt, ở đó tái hiện lại không gian sản xuất muối truyền thống cho du khách tìm hiểu về lịch sử và quá trình làm muối; xây dựng nhà trưng bày nghề muối, khu trải nghiệm thực tế kết hợp phát triển các khu bán hàng lưu niệm, sản phẩm chăm sócsức khoẻ từ hạt muối… Bên cạnh đó, nâng cấp đường giao thông để tăng cường tính kết nối giữa làng du lịch với các khu, điểm du lịch lân cận”.
Làng du lịch muối thông minh ấp Vĩnh Tiến sản xuất nhiều sản phẩm muối để phục vụ khách du lịch.
Xã Vĩnh Hậu là một trong những địa phương giàu tiềm năng và thế mạnh phát triển du lịch làng nghề muối. Tại đây, Chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) đã tài trợ thực hiện thí điểm Dự án Làng du lịch muối thông minh ở ấp Vĩnh Tiến- nơi nhiều diêm dân còn giữ phương thức canh tác truyền thống. Qua khảo sát của dự án, nhiều hộ dân có nguyện vọng xây dựng hệ sinh thái du lịch cộng đồng, trong đó sẽ hình thành các homestay, điểm chế biến ẩm thực, làm bánh dân gian, biểu diễnđờn ca tài tử, nhà trưng bày dụng cụ nghề muối phục vụ nhu cầu trải nghiệm của du khách. Tuy nhiên, đến tháng 6/2025, dự án ngừng triển khai do chủ trương giải thể cấp huyện và sản phẩm du lịch làng nghề muối cũng chưa được hoàn thiện.
Xã Vĩnh Hậu hiện đang tập trung thực hiện nhiều giải pháp phục hồi, nâng cao giá trị sản xuất muối truyền thống thông qua cải tiến quy trình sơ chế, đóng góp và xây dựng thương hiệu gắn với phát triển du lịch trải nghiệm.
Xã đã quy hoạch lại vùng sản xuất muối theo hướng mở rộng diện tích và đa dạng hoá các sản phẩm làm từ muối. Sắp tới, xã sẽ triển khai nâng cấp tuyến đường vào làng du lịch muối tại ấp Vĩnh Tiến để đáp ứng nhu cầu tham quan của các đoàn khách; phối hợp với các trường trong và ngoài tỉnh tổ chức cho học sinh, sinh viên trải nghiệm du lịch cộng đồng. Ðặc biệt là nghiên cứu khả năng ứng dụng của muối vào các dịch vụ khác và mở rộng thị phần xuất khẩu muối để nâng cao giá trị hạt muối.
Loading ...