Tạo lực mới cho ngành chăn nuôi

Thái Nguyên đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển theo chiều sâu, ngành chăn nuôi được xác định là lĩnh vực còn nhiều dư địa đóng góp cho tăng trưởng chung của tỉnh. Giữ vai trò trụ đỡ của nông nghiệp, ngành chăn nuôi đồng thời là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản, gắn với chế biến, thị trường và chuyển đổi số. Để lĩnh vực này trở thành động lực tăng trưởng rõ nét, yêu cầu đặt ra là xây dựng chiến lược phát triển bài bản, đồng bộ, có tính đột phá, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Livestream tiêu thụ sản phẩm gà đồi Tân Khánh và nông sản Thái Nguyên.

Khơi thông điểm nghẽn, tạo dư địa tăng trưởng

Năm 2025, ngành chăn nuôi trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đối diện với nhiều thách thức. Sau sáp nhập địa giới hành chính, quy mô quản lý mở rộng, điều kiện về nhân lực và cơ sở vật chất chưa đáp ứng kịp.

Dịch bệnh diễn biến phức tạp, đặc biệt dịch tả lợn châu Phi bùng phát trên diện rộng, gây thiệt hại lớn với hàng chục nghìn con lợn buộc phải tiêu hủy. Thiên tai, mưa lũ tiếp tục ảnh hưởng tới sản xuất, khiến hàng triệu con gia cầm và nhiều vật nuôi khác bị tác động, làm gia tăng chi phí tái đàn và phục hồi sản xuất.

Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng ngành chăn nuôi vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt gần 253 nghìn tấn, giá trị sản xuất đạt gần 10.000 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra.

Xu hướng chuyển dịch từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi trang trại diễn ra rõ nét với hơn 1.600 trang trại, quy mô trang trại chiếm trên 50% tổng đàn. Một số mô hình liên kết với doanh nghiệp bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần ổn định đầu ra, giảm phụ thuộc vào thương lái và nâng cao tính chuyên nghiệp trong sản xuất.

Chế biến sản phẩm tại HTX chăn nuôi bò Nga My, xã Điềm Thuỵ.

Tuy nhiên, các điểm nghẽn vẫn tồn tại. Chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm khoảng 40%, tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh và ô nhiễm môi trường. Liên kết chuỗi còn lỏng lẻo, giá trị gia tăng thấp, kiểm soát giết mổ và an toàn thực phẩm chưa đồng bộ.

Năng lực chế biến sâu hạn chế, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ dưới dạng tươi sống, khả năng tham gia các kênh phân phối hiện đại còn khiêm tốn. Những hạn chế này nếu không được xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới mục tiêu phát triển bền vững.

Từ thực tiễn đó, tỉnh đã xác định rõ định hướng phát triển ngành chăn nuôi theo hướng hiện đại, an toàn, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng. Mục tiêu đặt ra gắn với nâng chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Năm 2026, tỉnh phấn đấu giá trị sản xuất chăn nuôi đạt trên 10.350 tỷ đồng, sản lượng thịt hơi khoảng 263.000 tấn; tỷ lệ chăn nuôi trang trại đạt trên 60%, tỷ lệ cơ sở áp dụng an toàn sinh học vượt 75%; từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với kiểm soát môi trường và truy xuất nguồn gốc…

Phát triển quy mô lớn, hoàn thiện chuỗi giá trị

Định hướng của tỉnh tập trung phát triển chăn nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với ứng dụng Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hình thành các chuỗi liên kết bền vững. Trọng tâm là chuyển dịch từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh và môi trường, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Thời gian qua, xã Tân Khánh chú trọng phát triển trang trại chăn nuôi gà đồi, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Giải pháp nền tảng là quy hoạch và phát triển các vùng chăn nuôi tập trung. Theo quy hoạch đã phê duyệt, toàn tỉnh bố trí trên 1.700ha đất cho chăn nuôi tập trung tại nhiều địa phương, chủ yếu ở khu vực phía Bắc.

Các vùng chăn nuôi tập trung góp phần kiểm soát dịch bệnh, giảm áp lực môi trường, tạo điều kiện thu hút đầu tư và phát triển quy mô lớn, từng bước hình thành các cụm liên kết sản xuất gắn với chế biến.

Thực tế sản xuất cho thấy bài toán quỹ đất vẫn là rào cản đáng kể. Nhiều trang trại có nhu cầu mở rộng quy mô gặp khó do thiếu diện tích phù hợp. Trường hợp trang trại gà tại xóm Khe Mo 1, xã Văn Hán là ví dụ điển hình khi quy mô hiện tại đạt 40.000 con, song kế hoạch mở rộng thành trên 50.000 con chưa thể triển khai do hạn chế về quỹ đất.

Điều này cho thấy cần sớm có cơ chế tích tụ đất đai, tạo quỹ đất sạch phục vụ phát triển chăn nuôi, đồng thời hoàn thiện hạ tầng thiết yếu tại các vùng quy hoạch.

HTX Toàn Liễu bổ sung bột chè xanh vào thức ăn, giúp đàn lợn khỏe mạnh, giảm sử dụng kháng sinh, nâng tỷ lệ nạc và chất lượng thịt.

Cùng với quy hoạch vùng, phát triển chuỗi giá trị được xác định là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng. Toàn tỉnh đã hình thành hơn 20 chuỗi liên kết với sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, song quy mô còn hạn chế, tính bền vững chưa cao.

Thời gian tới, tỉnh tập trung thu hút đầu tư vào giết mổ, chế biến; xây dựng hệ thống tiêu thụ hiện đại; phát triển thương mại điện tử; đẩy mạnh xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm.

Kiểm soát dịch bệnh tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm với các giải pháp đồng bộ như tăng cường tiêm phòng vắc-xin, nâng cao năng lực giám sát, kiểm soát chặt chẽ vận chuyển và giết mổ, ứng dụng công nghệ trong dự báo. Việc xây dựng cơ sở và vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh tạo nền tảng cho phát triển ổn định, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Sản phẩm chế biến từ gà H’Mông thịt đen, xương đen của HTX nông nghiệp dược liệu Thiên Phúc (xã Đồng Hỷ) được người tiêu dùng đón nhận.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng. Ứng dụng công nghệ cao trong con giống, thức ăn, xử lý môi trường; quản lý đàn vật nuôi bằng nền tảng số giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và kiểm soát rủi ro. Các mô hình chăn nuôi tuần hoàn được khuyến khích phát triển, góp phần nâng hiệu quả kinh tế và giảm tác động môi trường.

Tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, thúc đẩy liên kết chuỗi, phát triển dịch vụ chăn nuôi và thú y theo hướng xã hội hóa. Công tác quản lý nhà nước được tăng cường, xử lý nghiêm vi phạm, bảo đảm phát triển đúng quy hoạch, an toàn và bền vững…

Với định hướng rõ ràng, giải pháp đồng bộ và quyết tâm cao, ngành chăn nuôi Thái Nguyên đứng trước cơ hội tạo bước chuyển mạnh. Khi các điểm nghẽn về đất đai, liên kết và dịch bệnh được xử lý hiệu quả, chăn nuôi sẽ tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ, đồng thời trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.