Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái tại xã Tiền Phong, tỉnh Nghệ An

Tiền Phong là xã được sát nhập từ hai xã Hạnh Dịch và Tiền Phong của huyện Quế Phong cũ thuộc khu vực miền Tây xứ Nghệ. Với địa hình chủ yếu là núi cao, rừng nguyên sinh và hệ thống sông suối dày đặc, Tiền Phong được thiên nhiên ưu ái để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch khám phá. Không chỉ có vậy, khu vực này còn nằm trong vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An, nơi có hệ sinh thái đa dạng và nhiều cảnh quan tự nhiên đặc sắc, độc đáo là nơi lý tưởng để khách tham quan du lịch tìm hiểu và khám phá. Việc phát triển du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái sẽ góp phần xây dựng nông thôn mới ở miền Tây Nghệ An ngày một lớn mạnh đồng thời mô hình này cũng là một hướng để phát triển OCOP về du lịch cộng đồng trong tương lai gần.

Tiềm năng phát triển du lịch

Tài nguyên thiên nhiên phong phú

Tiền Phong được thiên nhiên ưu đãi với nhiều danh lam thắng cảnh còn giữ được nét hoang sơ. Đây là lợi thế lớn để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm thiên nhiên. Một trong những địa điểm nổi bật mà khách du lịch biết đến là thác Sao Va. Thác nước nổi tiếng với vẻ đẹp mềm mại, nên thơ làm say đắm bao du khách. Thác có độ cao hơn 20m, nước đổ xuống tạo thành bọt trắng xóa tựa mái tóc tiên nữ, là điểm đến lý tưởng để hòa mình vào thiên nhiên, cắm trại và khám phá văn hóa bản Thái.

Thác Sao Va ( Ảnh sưu tầm)

Bên cạnh tác Sao Va, thác Bảy Tầng cũng là một danh thắng nổi bật của nơi đây. Thác không chỉ là nơi trekking nhiều du khách thích thú mà còn là nơi nghỉ dưỡng tuyệt vời cho cả gia đình giữa khung cảnh thiên nhiên thơ mộng. Đây là quần thể thác nằm ở độ cao hơn 1000m so với mực nước biển trải dài khoảng 7km với bảy tầng nước chính, nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên. Du khách có thể vừa chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ của thiên nhiên vừa hòa mình vào dòng nước mát lành để cảm nhận rõ hơn nét đẹp đặc sắc của miền sơn cước xứ Nghệ.

Vẻ đẹp nguyên sơ, hùng vĩ tại thác Bảy Tầng (Ảnh: sưu tầm)

Giá trị bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo

Huyện Quế Phong cũ là nơi sinh sống của nhiều đồng bào như Thái, Khơ Mú, Mông… Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng với phong tục tập quán, lễ hội, trang phục, ẩm thực và kiến trúc truyền thống. Các lễ hội như lễ hội Đền Chín Gian, lễ hội Xên Bản, lễ hội Xên Mường, lễ hội cầu mưa/cầu mùa. Các điệu múa Xòe Thái uyển chuyển, nhịp nhàng theo tiếng cồng, chiêng, trống…Múa sạp, múa nón thường có trong các dịp lễ tết, thể hiện không khí vui tươi, rộn ràng đã góp phần làm nên bản sắc độc đáo của mảnh đất này. Ẩm thực đặc trưng miền núi như cơm lam, gà đen, cá suối, lợn bản…Nghệ thuật dân gian Thái không chỉ là hình thức giải trí mà còn là biểu tượng đoàn kết, gìn giữ bản sắc văn hóa độc đáo của người Thái vùng cao Nghệ An. Bản sắc kiến trúc độc đáo của nơi đây chính là ngôi làng của người Thái cổ. Ngôi làng có tên Mường Đán đang giữ được gần như nguyên vẹn các giá trị văn hóa độc đáo củangười Thái cổ. Điều đặc biệt ở những ngôi nhà sàn này là mái nhà được lợp bằng các tấm gỗ sa mu dầu, một loại cây gỗ quý hiếm phân bổ khá nhiều ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt. Du khách có thể tham quan, tìm hiểu nét đặc sắc về văn hóa kiến trúc đặc sắc của nơi đây. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng, giúp du khách trải nghiệm đời sống văn hóa của người dân bản địa.

Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng và sinh thái

Du lịch cộng đồng đang được xem là hướng phát triển phù hợp với điều kiện của Tiền Phong. Một số bản làng đã bắt đầu xây dựng mô hình homestay phục vụ du khách như homestay Lâm Khang. Hiện địa phương có các cơ sở lưu trú, nhà nghỉ và một số homestay có khả năng phục vụ hàng trăm lượt khách mỗi ngày.

Homestay Lâm Khang (Ảnh sưu tầm)

Quần thể thác Bảy Tầng và bản Thái cổ Mường Đán trở thành điểm du lịch hấp dẫn, độc đáo của xã Tiền Phong. Nơi đây du khách không chỉ được thưởng thức cảnh sắc thiên nhiên độc đáo mà còn được trải nghiệm những hoạt động sinh hoạt độc đáo của người Thái như: dệt thổ cẩm, uống rượu cần, thưởng thức các món ăn đặc trưng của đồng bào như gà chạy bộ, bò giằng, lợn gác bếp, cơm lam…Bên cạnh đó, du khách còn có thể tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như tắm thác, chèo thuyền sup, đạp xe, hay tham gia các hoạt động đánh chài bắt cá, giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ thiên nhiên. Bỏ lại đằng sau những ồn ào, tấp nập của chốn thành thị, về với thiên nhiền núi rừng du khách được hòa mình vào thiên nhiên trong lành, tươi mát, được thưởng thức những món ăn dân dã, đặc trưng của người đồng bào để rồi sau đó mỗi một du khách lại trở thành một đại sứ du lịch góp phần quảng bá cho du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái tại xã Tiền Phong, tỉnh Nghệ An.

Vì vậy, phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái không chỉ giúp khai thác cảnh quan thiên nhiên mà còn phát triển kinh tế vùng miền núi, thay đổi bộ mặt nông thôn địa phương, góp phần xây dựng Nông thôn mới tại miền Tây xứ Nghệ; nâng cao sinh kế cho nhiều hộ gia đình trong bản, đồng thời bảo tồn được những ngôi nhà sàn, sản phẩm thổ cẩm, và các nghề truyền thống của người Thái. Đây cũng là loại hình cần định hướng để phát triển OCOP về du lịch cộng đồng trong thời gian tới nhằm giới thiệu, quảng bá sản phẩm du lịch của miền sơn cước Nghệ An đến gần hơn với khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Những hạn chế và thách thức

Mặc dù có nhiều tiềm năng, du lịch xã Tiền Phong vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có của mình. Cơ sở hạ tầng du lịch vẫn còn nhiều hạn chế, đơn giản ảnh hưởng đến việc di chuyển, đi lại của du khách. Số lượng các đơn vị lưu trú chưa nhiều, vẫn còn thưa thớt và các dịch vụ vẫn chưa thật sự phong phú để hấp dẫn khách du lịch. Do loại hình du lịch cộng đồng, sinh thái là loại hình khá mới với người dân địa phương nên hoạt động quảng bá, giới thiệu du lịch chưa được đẩy mạnh, các hoạt động xúc tiến du lịch còn khá khiêm tốn, chưa xây dựng được thương hiệu du lịch đúng với tiềm năng của vùng. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch chủ yếu là người dân địa phương nên còn thiếu kinh nghiệm và chưa được đào tạo chuyên môn một cách chuyên nghiệp. Chính những hạn chế này khiến lượng khách du lịch còn khá khiêm tốn, dịch vụ còn đơn điệu chưa tương xứng với tiềm năng phát triển du lịch của xã Tiền Phong.

Những giải pháp phát triển

Đầu tư cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy du lịch phát triển. Nâng cấp đường giao thông đến các điểm du lịch như Thác Sao Va, Thác Bảy Tầng để nhân dân thuận tiện đi lại, tham quan du lịch. Ngoài ra, việc phát triển điện, nước, internet tại các bản du lịch một cách đồng bộ đáp ứng các nhu cầu tiện ích cho khách du lịch cũng là một giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Bên cạnh đó, xây dựng cơ sở lưu trú: nhà nghỉ, homestay đạt tiêu chuẩn nhằm tạo mọi điều kiện cơ sở vật chất tốt nhất để ngày càng thu hút được nhiều du khách. Cơ cấu kinh tế sẽ dịch chuyển từ thuần nông sang dịch vụ – du lịch, sự thay đổi này sẽ góp phần thúc đẩy phong trào xây dựng Nông thôn mới tại miền Tây xứ Nghệ, những con đường đất nhỏ hẹp sẽ được thay bằng những con đường nhựa, đường bê tông to hơn, đẹp hơn. Hạ tầng nông thôn ở nơi đây sẽ được đầu tư phát triển một cách đồng bộ và có định hướng. Bộ mặt nông thôn sẽ ngày càng một đổi khác: phát triển hơn, khang trang hơn, tiện ích hơn và trên hết là đời sống nhân dân sẽ ổn định và nâng cao hơn.

Không chỉ có vậy, việc đẩy mạnh quảng bá du lịch cũng là việc làm cần thiết để thúc đẩy du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái nơi đây phát triển. Cần tăng cường sử dụng mạng xã hội, video, website để giới thiệu hình ảnh du lịch cộng đồng gắn với giữ gìn bản sắc dân tộc vùng miền đồng thời mở rộng liên kết với các công ty du lịch trong và ngoài tỉnh Nghệ An để quảng bá thêm dịch vụ du lịch. Việc tổ chức lễ hội, sự kiện để thu hút du khách cũng là một biện pháp góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng đến gần hơn với khách hàng tiềm năng. Việc xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái tại xã Tiền Phong gắn với tiêu chuẩn OCOP là định hướng cần thiết để nâng tầm du lịch góp phần quảng bá hình ảnh du lịch rộng rãi hơn.

Ngoài ra, việc phát triển du lịch cộng đồng bền vững cũng cần được xác định là một trong những mục tiêu lâu dài để phát triển du lịch tại địa phương nhằm nâng cao sinh kế cho nhân dân bản địa. Các cấp, các ngành cần có các biện pháp đồng bộ để hỗ trợ người dân làm homestay, giữ gìn nhà sàn truyền thống, giữ gìn bản sắc độc đáo của đồng bào đồng thời bảo tồn văn hóa dân tộc (lễ hội, ẩm thực, trang phục). Việc định hướng phát triển du lịch cộng đồng như một sản phẩm OCOP cần được nghiên cứu và đầu tư đúng mực, các chủ homestay có thể mạn dạn xây dựng sản phẩm OCOP cấp tỉnh để nâng tầm thương hiệu, thu hút thêm nhiều khách du lịch. Đây là một giải pháp thiết thực để giúp người dân có thể tự thay đổi cuộc sống ngay trên chính mảnh đất, căn nhà của mình. Gắn du lịch với bảo vệ môi trường, rừng và cảnh quan tự nhiên sẽ góp phần xây dựng nền du lịch bền vững vừa đảm bảo nâng cao sinh kế của người dân đồng thời cảnh quan thiên nhiên vẫn được bảo tồn và phát triển.

Không chỉ có vậy, công tác đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ cho việc phát triển du lịch cộng đồng cũng cần được quan tâm và đầu tư. Chính quyền địa phương cần tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng du lịch cho người dân (giao tiếp, phục vụ, hướng dẫn) để giúp họ nâng cao hiểu biết và nhận thức về làm du lịch chuyên nghiệp. Người dân cần phải hiểu rằng đây là một ngành nghề quan trọng, cần được thực hiện một cách nghiêm túc và phải đầu tư thời gian và công sức. Với định hướng “làm du lịch chuyên nghiệp”, kỹ năng phục vụ theo tiêu chuẩn OCOP, xây dựng “set menu OCOP”… việc phát triển du lịch cộng đồng sẽ chuyển hướng từ tự phát thành chuyên nghiệp, chất lượng dịch vụ từ đó cũng được nâng cao đồng nghĩa với việc khách hàng sẽ có thêm nhiều trải nghiệm thú vị hơn. Thương hiệu du lịch miền Tây xứ Nghệ sẽ ngày càng được hoàn thiện và phát triển, tạo điều kiện nâng cao sinh kế cho người dân địa phương.

Nhìn chung, xã Tiền Phong là địa phương có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng nhờ cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, đa dạng, hệ sinh thái rừng phong phú và bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo. Nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, quảng bá và đào tạo nguồn nhân lực, Tiền Phong hoàn toàn có thể trở thành điểm du lịch hấp dẫn tạo nên thương hiệu du lịch OCOP của miền Tây xứ Nghệ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và đẩy mạnh phong trào xây dựng Nông thôn của vùng miền núi Nghệ An.

Nguồn: Mai Oanh, Chi cục KTHT& PTNT