Lên sàn dễ, giữ bản sắc khó

Trong những năm gần đây, việc đưa sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử đã trở thành nội dung được nhiều địa phương thúc đẩy. Các lớp tập huấn kỹ năng số được tổ chức, gian hàng trực tuyến được thiết lập, giúp nhiều đặc sản địa phương có thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng.

Tuy nhiên, giữa việc xuất hiện trên nền tảng số và việc tạo được chỗ đứng bền vững trên thị trường trực tuyến vẫn tồn tại khoảng cách không nhỏ. Không ít gian hàng OCOP có lượng tương tác thấp, nội dung giới thiệu sản phẩm còn đơn giản, chưa thể hiện rõ câu chuyện phía sau mỗi đặc sản.

HTX miến dong Tài Hoan, sản phẩm OCOP 5 sao ở miền núi phía Bắc, là ví dụ cho thấy rõ điều này. Từ khi mở gian hàng trên sàn thương mại điện tử, lượng đơn hàng tăng lên vào các dịp cao điểm. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh về giá cũng lớn hơn khi người mua thường so sánh với nhiều sản phẩm cùng loại trước khi quyết định.

“Miến dong của chúng tôi được làm hoàn toàn từ củ dong riềng địa phương, không pha trộn. Sản phẩm đã đạt OCOP 5 sao và xuất khẩu sang thị trường châu Âu nên toàn bộ quy trình sản xuất phải đáp ứng những tiêu chuẩn rất khắt khe,” chị Hoan, đại diện HTX, cho biết.

Theo chị Hoan, để bảo đảm chất lượng, HTX đã đầu tư đồng bộ từ vùng nguyên liệu, dây chuyền sản xuất đến hệ thống tem truy xuất, nhãn mác và các chứng nhận như ISO, HACCP, VietGAP, hữu cơ; đồng thời thường xuyên gửi sản phẩm đến các đơn vị chuyên môn kiểm định định kỳ. Những yêu cầu này khiến chi phí sản xuất cao hơn một số sản phẩm bán trên mạng, nhưng đổi lại người tiêu dùng có thể yên tâm về chất lượng và nguồn gốc.

“Nếu chỉ cạnh tranh bằng giá thì rất khó để duy trì sản phẩm đạt chuẩn và phát triển bền vững,” chị Hoan chia sẻ. Theo chị, bán hàng online giúp mở rộng thị trường nhưng cũng đòi hỏi phải truyền tải rõ hơn câu chuyện sản phẩm để người tiêu dùng hiểu giá trị thực.

Khi đặc sản được bán bằng một cú nhấp chuột, giá trị truyền thống không còn được cảm nhận trực tiếp mà phải được truyền tải qua câu chuyện sản phẩm. Vì vậy, trong môi trường số, đặc sản địa phương không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng mà còn bằng cách kể được câu chuyện của mình tới người tiêu dùng.

Khi đặc sản bước vào “cuộc chơi” thuật toán

Bản chất của OCOP là phát huy lợi thế đặc thù của từng địa phương. Mỗi sản phẩm gắn với một vùng nguyên liệu, một nghề truyền thống và một câu chuyện văn hóa. Tuy nhiên, trên các nền tảng trực tuyến, những yếu tố này đôi khi chưa được thể hiện đầy đủ.

Nhiều gian hàng OCOP có cách trình bày tương đối giống nhau như hình ảnh sản phẩm đơn giản, mô tả ngắn gọn, chủ yếu tập trung vào thông tin kỹ thuật. Trong khi đó, các nền tảng số lại ưu tiên nội dung trực quan, ngắn gọn và dễ tiếp cận.