Gần 90 tỷ đồng đầu tư dự án cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ bùn đá ở miền Trung

Dự án xây dựng hệ thống cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ bùn đá tại các khu vực rủi ro cao tại thành phố Huế do Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trường Đại học Thủy lợi và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) phối hợp triển khai thông qua chuỗi hoạt động có tính logic và khoa học cao.

Sáng ngày 29/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trường Đại học Thủy lợi và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã tổ chức ký kết Biên bản thảo luận (Record of Discussion) triển khai Dự án “Hệ thống cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ bùn đá dựa trên cộng đồng số hóa và đánh giá rủi ro tích hợp cho miền Trung Việt Nam: Khai thác công nghệ viễn thám và đánh giá các biện pháp giảm nhẹ thiệt hại kinh tế ở thành phố Huế”. Dự án đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt điều chỉnh Văn kiện dự án tại Quyết định số 5925/QĐ-BNNMT ngày 31/12/2025.

Dự án sẽ chính thức triển khai từ tháng 6/2026 đến tháng 6/2030 với tổng kinh phí dự án khoảng 3,43 triệu đô la Mỹ (tương đương 89,2 tỷ đồng), trong đó, vốn ODA không hoàn lại từ Nhật Bản là 350 triệu yên Nhật, tương đương 56,6 tỷ đồng); vốn đối ứng trong nước 4,3 tỷ đồng do ngân sách Nhà nước và Trường Đại học Thủy lợi đảm bảo; vốn Cơ quan khoa học và Công nghệ Nhật Bản cấp cho các đối tác phía Nhật Bản 175 triệu yên, tương đương 28,3 tỷ đồng.

Kết quả chính của dự án là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ bùn đá tại các khu vực rủi ro cao tại thành phố Huế thông qua chuỗi hoạt động có tính logic và khoa học cao: xây dựng bản đồ nguy cơ sạt lở đất và lũ bùn đá tỷ lệ lớn, phát triển và số hóa hệ thống cảnh báo sớm (EWS) để tăng cường kết nối và truyền tải thông tin rủi ro, cảnh báo đến người dân địa phương; tích hợp các mô hình tính toán tiên tiến như TAG_FLOW và dữ liệu viễn thám InSAR, xây dựng phòng thí nghiệm chuyên sâu phục vụ đánh giá trượt lở đất; đào tạo, nâng cao năng lực cho các chuyên gia và nhà nghiên cứu Việt Nam trong lĩnh vực đánh giá rủi ro thiên tai sạt lở đất.

GS.TS Nguyễn Trung Việt, Hiệu trưởng Trường Đại học Thủy lợi cho hay: “Với vai trò là một trong những đơn vị chủ chốt tham gia Dự án SATREPS, Trường Đại học Thủy lợi cam kết sẽ huy động tối đa nguồn lực về con người, cơ sở vật chất và năng lực khoa học để triển khai dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng và hiệu quả cao nhất các nội dung đã thỏa thuận”.

PGS.Ochi Takako, Đại học Saitama, Nhật Bản, chia sẻ: “Mục tiêu của dự án góp phần ngăn chặn và giảm thiểu các thảm họa thiên tai tại Việt Nam. Tuy nhiên, yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu đó chính là sự hợp tác chặt chẽ giữa Trường Đại học Thủy lợi, các trường đại học khác tại Việt Nam và các đối tác đại học đến từ Nhật Bản.

Động lực lớn nhất thúc đẩy chúng tôi thực hiện dự án là mong muốn bảo vệ sự an toàn cho người dân Việt Nam thông qua việc ứng dụng những công nghệ tiên tiến nhất của Nhật Bản. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng rất mong muốn được học hỏi từ phía Việt Nam. Nhật Bản là quốc gia thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, vì vậy chúng tôi đặc biệt coi trọng những kinh nghiệm thực tiễn và chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam, trong đó có đội ngũ giảng viên, nhà khoa học của Trường Đại học Thủy lợi”.

Cũng theo PGS.Ochi Takako, dự án không chỉ dừng lại ở hợp tác nghiên cứu mà còn được định hướng như một chương trình giáo dục mang tính dài hạn. “Chúng tôi đặc biệt chú trọng việc tạo cơ hội cho các nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên tham gia trực tiếp vào các hoạt động nghiên cứu và đào tạo.

Mục tiêu của chúng tôi là trang bị kiến thức, nâng cao năng lực và truyền cảm hứng để thế hệ trẻ hai nước có thể cùng nhau đối phó hiệu quả với những thách thức do thiên tai gây ra trong tương lai”, PGS. Ochi Takako cho hay.

Năm 2025, Việt Nam đã đối mặt với những hậu quả nặng nề từ thiên tai, đặc biệt từ mưa lũ và sạt lở đất. Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính đến ngày 24/12/2025, thiên tai đã làm 468 người chết và mất tích, 741 người bị thương; hơn 4.100 ngôi nhà bị sập, cuốn trôi, gần 349.000 ngôi nhà khác bị hư hỏng, tốc mái và thiệt hại kinh tế ước tính lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Riêng tại thành phố Huế – một di sản văn hóa thế giới và là trung tâm kinh tế – văn hóa của miền Trung – tình hình thiên tai năm 2025 cũng hết sức nghiêm trọng. Thành phố Huế đã trải qua 3 đợt mưa lũ lớn, với lượng mưa trung bình vượt 40% so với cùng kỳ các năm trước, dẫn đến ngập lụt kéo dài ở các khu vực nội thành và ngoại ô. Sạt lở đất xảy ra tại nhiều vị trí trên địa bàn toàn tỉnh gây thiệt hại cho hàng trăm hộ dân, làm sập đổ một số công trình cổ và ảnh hưởng đến du lịch – ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.

Nguồn: danviet.vn (Bá Việt st)