06/07/2020 | 09:18

VAI TRÒ CỦA NÔNG DÂN DÂN TỘC TỈNH NGHỆ AN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Nông thôn vùng dân tộc thiểu số và miền núi với những đặc điểm về môi trường, kinh tế - xã hội, văn hóa, tập quán… trong quá trình xây dựng Nông thôn mới hiện nay gắn với hình ảnh, vai trò người Nông dân các dân tộc thiểu số trong quá trình lịch sử cũng như hiện tại. Câu hỏi đặt ra là: Ai có thể thay thế và có thể thực hiện hiện có hiệu quả, chất lượng, phát triển nông thôn bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số đối với người nông dân các dân tộc?

Nông dân trong cộng đồng dân tộc thiểu số đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhất là đối với nông nghiệp nông thôn, vì đây là lực lượng chiếm số lượng đa số trong các cộng đồng dân tộc thiểu số và cũng chính họ đã có nhiều đóng góp đáng tự hào từ lịch sử đến hiện nay. Nông dân vùng dân tộc thiểu số chính là những người tích cực tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn, chủ động, sáng tạo trong xây dựng kết cấu cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội; trong quá trình tổ chức sản xuất công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; trong gìn giữ nếp sống văn hóa, thuần phong mỹ tục và là nhân tố góp phần quan trọng vào xây dựng hệ thống chính trị - xã hội vững mạnh, bảo đảm an ninh trật tự tại cơ sở.

Trong quá trình xây dựng Nông thôn mới hiện nay, nông dân trong cộng đồng dân tộc thiểu số giữ vị trí là chủ thể. Đây là sự khẳng định đúng đắn, cần thiết, nhằm phát huy nhân tố con người, khơi dậy và phát huy mọi tiềm năng của nông dân vào công cuộc xây dựng nông thôn cả về kinh tế - văn hóa và xã hội, đồng thời bảo đảm những quyền lợi chính đáng của họ.

Đồng chí Vi Hòe, Bí thư huyện ủy Kỳ Sơn kiểm tra cơ sở vật chất văn hóa xã Hữu Kiệm

Bên cạnh đó nông dân trong cộng đồng dân tộc thiểu số còn có vai trò không thể thay thế trong xây dựng Nông thôn mới, thụ hưởng và duy trì sự phát triển bền vững lâu dài. Trên bình diện là chủ nhân văn hóa, chủ nhân kinh tế, chủ nhân liên quan đến môi trường thì người nông dân trong cộng đồng các dân tộc thiểu số là thành phần xã hội, chủ thể của nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Lãnh đạo huyện Kỳ Sơn trao công nhận Bản đạt chuẩn Nông thôn mới cho Bản Na Lượng 2

Tuy nhiên nếu không nhận thức được những khó khăn trong xây dựng Nông thôn mới ở vùng dân tộc thiểu số thì sẽ có nhiều hạn chế trong thực hiện mục tiêu quốc giá xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn và đặc biệt là để phát huy vai trò của người nông dân trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Việc thực hiện các tiêu chí về môi trường hay tiêu chí về văn hóa, xã hội là ví dụ đã cho thấy có những khó khăn do đặc điểm các vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trương cư trú, canh tác… chi phối. Chẳng hạn, theo đánh giá tại Hội nghị tổng kết 5 năm xây dựng Nông thôn mới của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tiêu chí môi trường khó thực hiện, nhất là đối với vùng dân tộc thiểu số. Theo quy định, để đạt tiêu chí môi trường phải hoàn thành 5 nội dung (tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch đạt 75%; 100% cơ sở sản xuất kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường; địa bàn xã không có hoạt động gây suy giảm môi trường và có các hoạt động phát triển môi trường xanh, sạch, đẹp. nghĩa trang xây dựng theo quy hoạch; chất thải rắn và nước thải được thu gom và xử lý theo quy định… Tuy nhiên trong thực tế tất cả các tiêu chí trên trong quá trình thực hiện đều không giản đơn, gặp nhiều khó khăn chủ quan và khách quan tác động. Chỉ tiệu 85% số hộ được sử dung nước sạch khó thực hiện; việc kiểm soát chăn thả gia súc tại gia đình, chống ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước ngầm,… gặp không ít khó khăn. Các tiêu chí về văn hóa, xã hội khi triển khai vào thực tiễn cũng gặp những rào cản về tập quán, lối sống; nhận thức cũng như năng lực quản lý của cấp cơ sở. Việc thực hiện các chỉ tiêu 70% số hộ trong thôn bản đáp ứng các quy định việc cưới, việc tang và lễ hội còn có khoảng cách không nhỏ…

Lãnh đạo xã Hữu Kiệm hướng dẫn nông dân canh tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Theo đồng chí Vi Hòe, Bí thư huyện ủy Kỳ Sơn cho rằng: “Là địa phương miền núi cao, đặc biệt khó khăn, có diện tích lớn, địa hình phức tạp, thu nhập còn rất thấp, tỷ lệ hộ nghèo lại rất cao thì cái cốt lõi là các mô hình sinh kế - phát triển sản xuất, cải tạo vườn tạp nâng cao thu nhập cho bà con nông dân; xây dựng hạ tầng kết nối để phục vụ sản xuất và dân sinh là rất cần thiết và thiết thực; thực hiện Nông thôn mới cấp thôn/bản là bài toán đặt ra cho các xã thuộc huyện Kỳ Sơn”.

Để khắc phục các hạn chế, khó khăn trên vấn đề đặt ra là làm sao đề người nông dân vùng dân tộc thiểu số - chủ thể kinh tế, văn hóa, môi trường, xã hội…trên địa bàn phát huy được vai trò cùng với cộng đồng, chính quyền các cấp thực hiện các mục tiêu của Chương trình xây dựng Nông thôn mới ở các địa phương đề ra một cách hiệu quả, bề vững. Với vai trò “chủ thể” và “không thể thay thế” của người Nông dân vùng dân tộc thiểu số, các cơ quan chức năng, chính quyền các cấp cần phải có giải pháp, kế hoạch dài hạn và ngắn hạn… phù hợp, đặc thù mới có thể tạo ra được nhịp độ phát triển tương ứng với khu vực đồng bằng và trung du của tỉnh Nghệ An.

Bài và ảnh: Th.S Hoàng Đình Ngọc

Trưởng Phòng Kế hoạch và Tổng hợp

Văn phòng Điều phối Chương trình Nông thôn mới