14/11/2019 | 09:47

Nghệ An - Dấu ấn 10 năm Xây dựng Nông thôn mới

Là tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước, dân số đông, miền núi nhiều, hạ tầng cơ sở chưa đồng bộ, sản xuất manh mún, sau gần 10 năm triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, đến nay, diện mạo kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn của tỉnh Nghệ An đã có những thay đổi căn bản, toàn diện.

 Đến nay Nghệ An đã có 225 xã đạt chuẩn Nông thôn mới, chiếm 52,20%, đứng tốp đầu toàn quốc về số xã đạt chuẩn, trong đó có 4 xã thuộc huyện nghèo 30a; 2 xã biên giới; có 30 xã có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số; 87 xã có đông đồng bào giáo dân; Có 3 đơn vị cấp huyện đạt và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới là Thị xã Thái Hòa, Thành Phố Vinh và huyện Nam Đàn, huyện Yên Thành đang trình Trung ương thẩm định công nhận đạt chuẩn trong năm 2019. Đã đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch Nghị quyết 03/NQ-TU của Tỉnh ủy và hoàn thành Kế hoạch Trung ương giao trước 1 năm.

Ngoài ra với nhiều cách làm hay sáng tạo Nghệ An đã ban hành bộ tiêu chí Nông thôn mới cấp thôn, bản và chỉ đạo thực hiện ở địa bàn khó khăn miền núi. Đã có 674 thôn/bản được công nhận theo bộ tiêu chí của Tỉnh (Trong đó có 570 thôn, bản thuộc các xã đã đạt chuẩn; 104 thôn bản ở các xã chưa đạt chuẩn).

Tại 3 xã thí điểm xây dựng Nông thôn mới kiểu mẫu đến nay xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu đã đạt 19/19 tiêu chí, dự kiến năm 2020 sẽ trình tỉnh thẩm định công nhận; 2 xã Sơn Thành (Yên Thành) và Kim Liên (Nam Đàn) đã đạt 18/19 tiêu chí.

Với những thành quả trên tại Hội nghị Toàn quốc Tổng kết 10 năm Chương trình MTQG xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2020 tại Nam Định, Nghệ An đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân Chương Lao động Hạng 3.

 

Đoàn công tác Văn phòng NTM Trung ương và Ban chỉ đạo Tỉnh kiểm tra mô hình sản xuất công nghệ cao tại huyện kiểu mẫu Nam Đàn.

Nhìn lại chặng đường gần 10 năm qua mới thấy được thành quả trên là cả một quá trình nỗ lực phấn đấu của Đảng bộ, chính quyền, đoàn thể các cấp, đồng thuận của người dân và sự góp sức của cộng đồng doanh nghiệp....

Nghệ An thực hiện chương trình trong điều kiện hết sức khó khăn: Điểm xuất phát thấp, năm 2010 bước vào thực hiện chương trình chỉ có 1 xã đạt 12 tiêu chí theo bộ tiêu chí quốc gia, có 50 xã không đạt tiêu chí nào, cơ bản chỉ đạt dưới 5 tiêu chí (có 342 xã), bình quân toàn tỉnh chỉ đạt 3,64 tiêu chí/xã. Nhiều tiêu chí đạt thấp như: Giao thông chưa có xã nào đạt; Thủy lợi có 16 xã (đạt 3,7%); Môi trường có 11 xã (đạt 2,5%); Cơ sở vất chất văn hóa có 13 xã (đạt 3%); Thu nhập có 14 xã (đạt 3,2%); Hộ nghèo có 24 xã(đạt 5,5%)... Bên cạnh đó nguồn lực hỗ trợ thực hiện chương trình còn hạn chế, nhận thức của một số bộ phận cán bộ và người dân còn sai lệch, còn xem chương trình như một dự án lớn do Nhà nước đầu tư, các doanh nghiệp còn chưa quan tâm đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn...

 

 Sản phẩm làng nghề Dệt thổ cẩm của đồng bào Thái bản Hoa Tiến – xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu.

Nhận thức được những khó khăn, thách thức, ngay từ đầu Nghệ An đã có những bước đi thích hợp trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chương trình. Ban chỉ đạo tỉnh sớm được thành lập do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban, các đồng chí là lãnh đạo các sở, ban ngành, một số ban Đảng, Mặt trận tổ quốc, lãnh đạo các đoàn thể tham gia Ban chỉ đạo tỉnh.

Thành lập Văn phòng Điều phối chương trình MTQG xây dựng NTM tỉnh, là cơ quan thường trực tham mưu giúp Ban chỉ đạo tỉnh trong điều hành thực hiện chương trình, Văn phòng Điều phối hoạt động ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả, chất lượng cao.

Ở cấp huyện Ban chỉ đạo huyện được thành lập do đồng chí Chủ tịch UBND huyện làm trưởng ban, một số huyện đồng chí Bí thư huyện ủy làm trưởng ban; Thành lập Văn phòng điều phối nông thôn mới cấp huyện. Ở cấp xã thành lập Ban chỉ đạo xã; Ban quản lý xã; Ban phát triển thôn; Ban giám sát cộng đồng...

Song song với việc thành lập hệ thống quản lý chỉ đạo thực hiện chương trình từ tỉnh đến cơ sở, công tác tuyên truyền vận động đặc biệt được chú trọng luôn được đẩy mạnh và duy trì một cách thường xuyên, sâu rộng, luôn đổi mới nội dung cách làm và đa dạng hóa hình thức trên các phương tiện thông tin đại chúng: Đài truyền hình tỉnh, báo Nghệ An có chuyên mục, chuyên trang tập trung tuyên truyền những mô hình hay, cách làm sáng tạo, bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn thực hiện chương trình; Đặc biệt tuyên truyền nội dung, cách thức huy động sức dân theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ban chỉ đạo Trung ương…; Phối hợp với các địa phương tổ chức ra quân thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, phát động phong trào “Nghệ An chung sức xây dựng Nông thôn mới” có sức lan tỏa rất lớn…, các huyện thực hiện tốt như: Nam Đàn, Hưng Nguyên; Thị xã Thái Hòa...

 

Bộ đội giúp dân làm đường giao thông nông thôn Xây dựng Nông thôn mới.

Xác định xây dựng Nông thôn mới là một quá trình lâu dài, cần có bước đi, lộ trình hợp lý phù hợp với thực tiễn của địa phương, những tiêu chí dễ, cần ít kinh phí làm trước để tạo khí thế, tạo tiền đề. Đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn, thiết chế văn hóa làm thay đổi bộ mặt nông thôn. Chú trọng các giải pháp tăng thu nhập cho người dân, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của người dân đây là giải pháp quan trọng là tiền đề, là động lực để thực hiện các tiêu chí khác.

Bên cạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo, các giải pháp thực hiện, việc ưu tiên hỗ trợ nguồn lực thực hiện chương trình vô cùng quan trọng, là nguồn lực động viên khích lệ các địa phương, qua đó kích thích huy động sự đóng góp của nhân dân, các nguồn lực khác để xây dựng Chương trình.

Ngoài các chính sách của Trung ương, của tỉnh đang có hiệu lực hỗ trợ đầu tư phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn nông thôn. Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện chương trình tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp cho chương trình tạo động lực cho quá trình xây dựng Nông thôn mới như: Chính sách hỗ trợ Xi măng làm đường giao thông nông thôn; Chính sách thưởng công trình phúc lợi cho các xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới...

Riêng thực hiện chính sách hỗ trợ xi măng làm đường giao thông nông thôn từ khi thực hiện chương trình đến nay Tỉnh đã cấp cho các địa phương gần 675.000 tấn, chi ngân sách hơn 1.000 tỷ đồng và đã làm được gần 3.700 km đường góp phần nâng cao chất lượng hệ thống giao thông nông thôn trên địa bàn toàn tỉnh. Trích ngân sách hơn 100 tỷ để thưởng công trình phúc lợi cho các xã đạt chuẩn Nông thôn mới hàng năm…

Nhiều huyện, thành, thị cũng có các cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các xã trong xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là với các xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới trong năm như: Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Thị xã Thái Hòa, Tương Dương, Diễn Châu, Nam Đàn, Tân Kỳ.... có chính sách hỗ trợ thêm xi măng làm đường giao thông như của tỉnh. Các huyện Kỳ sơn, Quỳ Hợp hỗ trợ mua máy trộn bê tông để làm đường giao thông. Một số huyện miền núi có chính sách hỗ trợ cước vận chuyển xi măng từ trung tâm xã đến các thôn, bản ở một số xã điều kiện khó khăn. Hỗ trợ xây dựng nhà văn hóa xóm như huyện: Tân Kỳ, Yên Thành, Thị xã Thái Hòa,....

Tất cả các huyện, thành, thị đều có cơ chế thưởng đối với các xã đạt chuẩn nông thôn mới. Mức thưởng tùy từng địa phương, có địa phương thưởng nhiều như Nghi Lộc, Yên Thành… (Năm 2014 Nghi Lộc thưởng mỗi xã đạt chuẩn 1 tỷ đồng).

 

Nhân dân huyện Hưng Nguyên làm đường giao thông nông thôn.

Sau gần 10 năm xây dựng Nông thôn mới có thể đúc kết một sô thành tựu đã đạt được của tỉnh:

1. Chương trình đã làm chuyển đổi nhận thức của đa số cán bộ và người dân, lôi cuốn họ vào xây dựng nông thôn mới. Từ chỗ số đông còn thụ động, có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào đầu tư của nhà nước chuyển sang chủ động, tự tin tham gia tích cực vào xây dựng nông thôn mới. Xây dựng nông thôn mới đã trở thành phong trào rộng khắp cả tỉnh.

2. Đã hình thành bộ máy chỉ đạo và tham mưu giúp việc đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, là nòng cốt tổ chức thực hiện chương trình với hiệu quả cao, chất lượng. Đội ngũ vận hành chương trình, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cơ sở đã có tiến bộ rõ rệt, nhận thức đầy đủ hơn và chỉ đạo chương trình có hiệu quả hơn, nhất là trong việc xây dựng đề án, dự án, vận động quần chúng và tổ chức thực hiện đề án, dự án, thực hiện dân chủ ở nông thôn.

3. Đã xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách một cách kịp thời, sát đúng với thực tiễn của tỉnh nhà để vận hành chương trình. Nhiều địa phương đã cụ thể hóa các chính sách của tỉnh của Trung ương, chủ động ban hành cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện của địa phương. Cơ chế trao quyền tự quyết cho cộng đồng thôn (bản) đã phát huy sự năng động, sáng tạo của các địa phương, sự tham gia của người dân tạo nên sức mạnh to lớn của chương trình. Sự hỗ trợ của nhà nước tuy hạn chế nhưng cơ bản đã sử dụng có hiệu quả cao, kết hợp với sự đóng góp của nhân dân.

4. Trong gần 10 năm đã huy động, lồng ghép được nguồn lực rất lớn để xây dựng chương trình, đặc biệt là huy động sức dân, trong 56.081 tỷ đồng huy động, lồng ghép có 9.209 tỷ đồng là huy động từ nhân dân, chiếm 16,4%. Ngoài ra nhân dân còn hiến được hơn 6,8 triệu m2 đất; hơn 6,3 triệu ngày công lao động để xây dựng nông thôn mới.

5. Là một trong những tỉnh đứng tốp đầu cả nước về số xã đạt chuẩn Nông thôn mới có 225 xã đạt chuẩn Nông thôn mới chiếm 52,2% (Cao hơn bình quân chung cả nước có 4.554 xã đạt chiếm 51,16%); Có 3 đơn vị cấp huyện đạt và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới; Có 674 thôn, bản khó khăn miền núi đạt chuẩn theo bộ tiêu chí của tỉnh.

6. Sản xuất nông nghiệp hàng hóa được coi trọng và có chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Sản xuất theo hướng tập trung, có liên kết, ứng dụng công nghệ cao; Có nhiều mô hình sản xuất hiệu quả tăng thu nhập có sức lan tỏa trên địa bàn.

7. Các Hợp tác xã, tổ hợp tác, các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đã tăng đáng kể. Vai trò các Doanh nghiệp, Hợp tác xã được thể hiện trong chuỗi liên kết sản xuất.

8. Hệ thống hạ tầng nông thôn phát triển mạnh mẽ, làm thay đổi bộ mặt nhiều vùng nông thôn nhất là các vùng khó khăn. Đặc biệt hệ thống đường giao thông nông thôn, nhà văn hóa cấp thôn (bản).

9. Điều kiện sống cả về vật chất lẫn tinh thần của đại bộ phận cư dân nông thôn được nâng cao rõ rệt. Thu nhập bình quân đầu người đã tăng đáng kể từ 14,16 triệu năm 2010 đến nay đã đạt gần 40 triệu, tăng hơn 2,8 lần (Riêng khu vực nông thôn từ 12 triệu nay tăng lên hơn 28,5 triệu gấp 2,4 lần). Môi trường sinh thái được bảo vệ; An ninh trật tự được giữ vững.

10. Vai trò của các tổ chức Đảng, chính quyền được phát huy, dân chủ ở nông thôn được nâng lên về chất. Ở những nơi xây dựng nông thôn mới thành công, niềm tin của người dân vào các chủ trương, chính sách, sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, sự điều hành của chính quyền được nâng cao.

 

Nhà văn hóa xóm 7 xã Nghĩa Đồng, huyện Tân Kỳ được xây dựng từ huy động sức dân.

Đạt được kết quả trên mới chỉ là thành quả ban đầu, năm 2019 Nghệ An phấn đấu có thêm ít nhất 39 xã đạt chuẩn Nông thôn mới, có 1 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM.

Năm 2020 phấn đấu toàn tỉnh có thêm ít nhất 25 xã đạt chuẩn nâng tổng số xã đạt chuẩn NTM của toàn tỉnh lên 282 xã, tương đương 65,4%; Tiêu chí, bình quân chung cả tỉnh đạt 16,8 tiêu chí/xã trở lên; Xây dựng 01 xã Đạt chuẩn Nông thôn mới Kiểu mẫu; Phấn đấu mỗi huyện có 1-2 Khu dân cư đạt chuẩn khu dân cư kiểu mẫu theo Bộ tiêu chí của tỉnh; Xây dựng thêm 60 mô hình Vườn chuẩn Nông thôn mới nâng số Vườn chuẩn lên 95 Vườn, tạo địa điểm tham quan, học tập, chia sẻ kinh nghiệm; Xây dựng 100 thôn/bản thuộc các xã đặc biệt khó khăn đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí của tỉnh.

Nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân nông thôn; tạo nhiều mô hình sản xuất gắn với việc làm ổn định cho nhân dân; Cơ bản hoàn thành các công trình thiết yếu đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất và đời sống của cư dân nông thôn; Hoàn thành và vượt chỉ tiêu giao tại Nghị quyết 03/NQ-TU và Nghị Quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ 18 nhiệm kỳ 2015-2020.

Để đạt được mục tiêu trên trước mắt cần tập trung thực hiện một số giải pháp cụ thể:

1. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức, phát huy cao sự tham gia tích cực chủ động của nhân dân và sự quan tâm của toàn xã hội để công tác xây dựng nông thôn mới trở thành phong trào thi đua sôi nổi rộng khắp trong toàn tỉnh. Qua đó tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ nhận thức của các cấp, các ngành và người dân về nội dung, ý nghĩa của Chương trình, vai trò chủ thể của người dân nông thôn trong xây dựng NTM.

Các cơ quan thông tin, báo, đài tiếp tục tuyên truyền mục tiêu Nghị quyết 03 của Tỉnh uỷ và kế hoạch 6076 của UBND tỉnh; các nội dung, các cơ chế chính sách của chương trình, phổ biến cách làm hay, sáng tạo, đột phá, các mô hình phát triển sản xuất hiệu quả của các địa phương.

2. Cơ bản hoàn thành hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu trên địa bàn xã (Gồm giao thông, điện, nước sạch, trường học các cấp, trạm y tế xã, nhà văn hóa và khu thể thao thôn), nhất là đối với những xã nghèo, xã đặc biệt khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và tăng hưởng thụ trực tiếp cho cư dân nông thôn.

3. Nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của cư dân nông thôn: Tổ chức triển khai thực hiện tốt cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động. Nâng cao hiệu quả sử dụng các thiết chế văn hóa cơ sở để đáp ứng nhu cầu hoạt động văn hóa của người dân nông thôn.

4. Tiếp tục huy động, lồng ghép các nguồn lực, sự đóng góp từ các tổ chức, cá nhân, nhân dân, kết hợp với nguồn ngân sách địa phương và sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước cấp trên để có kinh phí thực hiện Chương trình.

5. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách từ tỉnh đến cơ sở. Các địa phương tuỳ tình hình thực tế để ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện các nội dung chương trình. Tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ xi măng làm đường GTNT cho các xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới theo kế hoạch và các xã có phong trào GTNT khá (nếu cân đối được nguồn lực). Có cơ chế hỗ trợ các xã xây dựng Nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu và xây dựng Nông thôn mới cấp thôn, bản theo bộ tiêu chí của tỉnh.

6. Đẩy mạnh phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Đây là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của quá trình thực hiện chương trình. Xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế có hiệu quả, tăng thu nhập cho bà con nông dân để vươn lên làm giàu; Đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất bao gồm cả nông nghiệp công nghệ cao; thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp nhằm nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

7. Ban chỉ đạo các cấp tăng cường kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng các tiêu chí còn thiếu để giúp địa phương hoàn thành về đích nông thôn mới.

8. Đảng ủy, UBND, MTTQ và các ban ngành đoàn thể các xã tiếp tục củng cố và hoàn thiện tốt hơn các tiêu chí đã đạt được; xây dựng Đảng, Chính quyền MTTQ và các tổ chức đoàn thể trong hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh.

9. Tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng, hiệu quả các tiêu chí nông thôn mới đối với các xã đã đạt chuẩn Nông thôn mới; Tiếp tục xây dựng Nông thôn mới nâng cao theo bộ tiêu chí của Tỉnh và Nông thôn mới kiểu mẫu theo bộ tiêu chí của Trung ương.

10. Đẩy mạnh phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, khen thưởng động viên kịp thời các tập thể làm tốt, các cá nhân, tổ chức có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả cho chương trình.

11. Kiện toàn Ban chỉ đạo các cấp; Xây dựng bộ máy giúp việc các cấp hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát của Ban chỉ đạo các cấp để đảm bảo sự phát triển đúng hướng và có hiệu quả của Chương trình.

Năm 2020 cũng là năm bản lề kết thúc chương trình giai đoạn 2011-2020; Chúng ta cũng tập trung chuẩn bị các khung khổ pháp lý và các cơ chế chính sách cho Chương trình giai đoạn 2021-2025 có định hướng đến năm 2030.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các sở ban ngành cấp tỉnh, cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận chung tay của người dân, góp sức của các doanh nghiệp chúng ta tin tưởng rằng sự nghiệp xây dựng Nông thôn mới của Nghệ An sẽ thành công và ngày càng khởi sắc./.

                                                                                                                                                                                              Nguyễn Văn Hằng

Phó chánh văn phòng điều phối chương trình

MTQG xây dựng Nông thôn mới tỉnh.